Ca khúc thiếu nhi của người Đà Nẵng
Lần tìm trong “kho tàng” ca khúc dành cho thiếu nhi của nền âm nhạc Việt Nam, thật bất ngờ và tự hào khi biết rằng, có không ít ca khúc nổi tiếng, sống mãi cùng thời gian, là của các nhạc sĩ quê Đà Nẵng.
Người đầu tiên phải nhắc đến là vị tiền bối - cố nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu. Ông được mệnh danh là “con chim vàng của nền âm nhạc Việt Nam”, là tác giả của rất nhiều ca khúc cách mạng, ca khúc trữ tình đặc sắc. Và không chỉ có vậy, ông còn có nhiều ca khúc dành cho thiếu nhi nổi tiếng mà hầu như thế hệ măng non nào của đất nước cũng biết ít nhất là một bài trong số đó. Trong đó, điển hình là các ca khúc Đội kèn tí hon, Những em bé ngoan, Nhớ ơn Bác Hồ...
Sau và ngoài cây đại thụ Phan Huỳnh Điểu, nhiều nhạc sĩ khác của Đà Nẵng - xứ Quảng cũng đã có được nhiều ca khúc đặc sắc dành cho thiếu nhi. Trong đó, có ba người đã đi xa khi đang trong độ sung mãn về sáng tác, có số lượng ca khúc dành cho thiếu nhi đồ sộ, đó là các nhạc sĩ Thái Nghĩa, Nguyễn Duy Khoái và Trương Duy Huyến.
Nhạc sĩ Thái Nghĩa (1955-2015) là người có niềm say mê lớn dành cho âm nhạc thiếu nhi. Trong các sáng tác của mình, ông đã dành sự ưu ái đặc biệt cho đời sống đồng bào các dân tộc vùng cao và các em nhỏ thông qua các giai điệu mộc mạc, trong sáng. Các sáng tác của ông thường vận dụng chất liệu dân ca vùng miền, đặc biệt là các điệu lý, giúp đưa âm nhạc truyền thống đến gần hơn với thế hệ trẻ. Tiêu biểu nhất trong số đó là bài hát Điệu lý quê em, một ca khúc nổi tiếng sáng tác năm 1980.
Nhạc sĩ Nguyễn Duy Khoái (1954- 2025) là người có nhiều tác phẩm để lại ấn tượng đẹp trong lòng công chúng; trong đó có những ca khúc thiếu nhi như: Bác đưa thư vui tính, Bé quét nhà, Trái tim hồng... Riêng Bé quét nhà là một ca khúc thiếu nhi nổi tiếng của ông, thường xuyên được sử dụng trong các chương trình văn nghệ thiếu nhi và giáo dục mầm non...
Trương Duy Huyến (1956-2021) cũng là một nhạc sĩ có “kho” nhạc thiếu nhi đồ sộ. Ông đã dành hơn 40 năm cuộc đời mình để sáng tác cho trẻ thơ với hơn 100 ca khúc, trong đó có những ca khúc tiêu biểu như Em yêu thành phố biển quê em, Mùa thu xanh, Ngày học mới...
Một nhạc sĩ xứ Quảng khác là Phan Văn Minh cũng có gia tài ca khúc dành cho thiếu nhi đồ sộ không kém. Tên tuổi của ông gắn liền với bài hát Cả nhà thương nhau - một ca khúc ngắn nhưng đầy yêu thương và rất quen thuộc với rất nhiều người, được ông sáng tác năm 1988 và đoạt giải Nhất cuộc thi ca khúc thiếu nhi năm 1989. Ngoài ra, nhạc sĩ Phan Văn Minh còn có nhiều ca khúc thiếu nhi khác tạo được dấu ấn, như: Con kiến con, Con nít con nôi, Họ nhà kỳ nhông, Khúc hát trăng khuya... và rất nhiều ca khúc về đề tài gia đình. Năm 2021, Nhà Xuất bản Đà Nẵng đã phát hành tuyển tập ca khúc mang tên Cả nhà thương nhau, nhằm hệ thống hóa lại các tác phẩm tiêu biểu của ông.
Với những người thuộc thế hệ 7X- 8X, trong suốt quãng đời học sinh thơ ngây trong sáng của mình, hầu như ai cũng biết và thuộc ca khúc Bài học đầu tiên. Đây là ca khúc có thể nói là “kinh điển” của dòng nhạc thiếu nhi, được nhạc sĩ Trương Xuân Mẫn - một người con đất Quảng, sáng tác năm 1991. Nay tuy ông đã định cư ở nước ngoài nhưng Bài học đầu tiên vẫn đều đặn vang lên trong các sinh hoạt tập thể trong trường học, trong dịp lễ tri ân như Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, lễ ra trường... Tương tự, bài hát Niềm vui của em của nhạc sĩ Nguyễn Huy Hùng cũng nổi tiếng không kém, được rất nhiều người thuộc và hát. Từng có một thời, lời ca rộn rã, tươi vui, hào hứng của ca khúc này vang lên gần như hằng tuần trên các làn sóng phát thanh từ cấp xã đến cấp Trung ương: “Khi ông mặt trời thức dậy mẹ lên rẫy, em đến trường cùng đàn chim hòa vang tiếng hát...”.
Bên cạnh đó, nói đến nhạc thiếu nhi của Đà Nẵng, ở Đà Nẵng, không thể không nhắc đến nhạc sĩ Trịnh Tuấn Khanh. Ông được mệnh danh là “nhạc sĩ của tuổi thơ” với kho tàng hàng trăm tác phẩm dành cho thiếu nhi. Các ca khúc của ông nhí nhảnh, hồn nhiên và đậm chất dân gian. Năm 2006, nhạc sĩ Trịnh Tuấn Khanh đã phát hành tuyển tập nhạc Lạc vào thế giới tuổi thơ (NXB Trẻ), tập hợp 50 ca khúc thiếu nhi của ông... Nhạc sĩ Phạm Quang Trung cũng là một nhạc sĩ có nhiều tâm huyết và gắn bó với các hoạt động phong trào thiếu nhi tại Đà Nẵng. Nhiều sáng tác của ông đã được sử dụng trong các hội thi, hội diễn, liên hoan “Tiếng hát Hoa phượng đỏ” và đoạt giải thưởng của Hội Âm nhạc thành phố Đà Nẵng. Có thể kể đến một số ca khúc tiêu biểu như: Đêm trăng chú cuội, Mộc mạc lời ru, Rực rỡ sông Hàn, Thành phố tình bạn, Múa hát cùng trăng, Con còng gió...
Không hề thua kém các bậc đàn anh, một số nhạc sĩ trẻ Đà Nẵng sau này cũng dành nhiều tâm huyết trong việc sáng tác ca khúc cho thiếu nhi và có được những thành công nhất định. Nhạc sĩ Nguyễn Nhẫn, hiện là Chủ tịch Hội Âm nhạc thành phố Đà Nẵng, là người có nhiều đóng góp cho âm nhạc thiếu nhi tại khu vực miền Trung và cả nước. Các ca khúc thiếu nhi của anh thường mang giai điệu vui tươi, trong sáng và gắn liền với các hoạt động phong trào Đoàn, Đội; tiêu biểu là các ca khúc như: Tiến bước dưới cờ Đoàn, Đà Nẵng trong tim em...
Trong khi đó, nhạc sĩ Cao Tâm được xem là người “thổi làn gió mới” cho âm nhạc thiếu nhi tại Đà Nẵng với những sáng tác gần gũi, hiện đại. Một số ca khúc thiếu nhi của anh đã nhận được những giải thưởng rất giá trị, trong đó có cả giải thưởng của Hội Nhạc sĩ Việt Nam, như các ca khúc Cánh én mùa xuân, Khúc hát ngày hè.
Một nhạc sĩ trẻ khác là Võ Đình Nam cũng là người dành nhiều tâm huyết trong sáng tác ca khúc cho thiếu nhi. Đêm giữa ngày của anh là một trong những ca khúc thiếu nhi nổi bật, từng được nhóm Tam ca Mintie trình bày và đoạt giải Nhì tại cuộc thi “Tỏa sáng tài năng nhí năm 2021” do Cung Thiếu nhi Đà Nẵng tổ chức. Ngoài ra, một số sáng tác khác của anh như Mẹ dặn; Mùa xuân của em, Ánh trăng cổ tích... cũng được đông đảo các em thiếu nhi yêu thích.
Có thể nói, đã có một “kho tàng” đồ sộ các ca khúc sáng tác cho thiếu nhi được sáng tác bởi các nhạc sĩ Đà Nẵng, trong đó có không ít ca khúc đã vang lên trong các cuộc thi, các hội diễn của thành phố, khu vực và toàn quốc cũng như trên sóng phát thanh và truyền hình xuyên suốt hai thế kỷ và xuất hiện rất nhiều trên các nền tảng mạng xã hội phổ biến hiện nay. Đó là vốn quý cần được giữ gìn, phát huy và cũng là niềm tự hào của âm nhạc xứ Quảng - Đà Nẵng, cần được giới thiệu và lan tỏa nhiều hơn nữa đến công chúng yêu âm nhạc, nhất là lứa tuổi thiếu niên nhi đồng...
D.D.H
