Kích hoạt nguồn lực văn hóa Đà Nẵng từ Nghị quyết 80
Ngày 07/01/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80- NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam (Nghị quyết 80) trong bối cảnh “kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam”. Nghị quyết 80 đã xác lập một tư duy phát triển mới, trong đó văn hóa được đặt vào trung tâm của mô hình phát triển đất nước nhanh và bền vững. Nghị quyết khẳng định rõ: “Phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước”, đồng thời yêu cầu các giá trị văn hóa phải “thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội… thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới”. Các quan điểm của Nghị quyết 80 đã mở ra khuôn khổ lý luận, chính sách quan trọng về phát triển văn hóa từ Trung ương đến các địa phương. Thành phố Đà Nẵng sau hợp nhất có sự hội tụ tài nguyên văn hóa giàu có và đa dạng, có điều kiện thuận lợi để vận dụng Nghị quyết 80 như một động lực quan trọng phục vụ sự phát triển.
* Một cách tiếp cận mới về phát triển văn hóa
Nghị quyết 80 thể hiện cách tiếp cận mới, xem văn hóa vừa là giá trị, vừa là nguồn lực, vừa là hệ điều tiết phát triển. Nghị quyết không chỉ tiếp tục khẳng định vị trí của văn hóa mà còn tạo ra bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển, khi đặt văn hóa vào trung tâm của mô hình tăng trưởng quốc gia. Cách tiếp cận này tạo điều kiện gắn kết văn hóa với kinh tế, trở thành nguồn lực nâng cao chất lượng phát triển. Đạo đức xã hội, chuẩn mực công vụ, lối sống đô thị, năng lực sáng tạo và hình ảnh quốc gia đều được đặt trong cùng một chỉnh thể với mục tiêu kinh tế.
Một điểm nổi bật của Nghị quyết 80 là nhấn mạnh đột phá thể chế. Nghị quyết yêu cầu “đổi mới căn bản, toàn diện tư duy về huy động mọi nguồn lực để phát triển văn hóa, trong đó nguồn lực nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, nguồn lực xã hội, khu vực tư nhân là động lực quan trọng; thể chế đóng vai trò then chốt”. Theo đó, hệ thống luật pháp về hoạt động văn học, nghệ thuật, bản quyền và công nghiệp văn hóa cần được hoàn thiện theo hướng kiến tạo thị trường, khuyến khích đầu tư và đổi mới sáng tạo. Đồng thời, Nghị quyết đặt ra yêu cầu thiết lập bộ chỉ số văn hóa, tăng cường thống kê, giám sát và quản trị theo kết quả. Đây là bước tiến quan trọng, đưa lĩnh vực văn hóa từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển.
Nghị quyết 80 có sự thống nhất đồng bộ với các mục tiêu của “Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”, trên cơ sở đó, khẳng định: các ngành công nghiệp văn hóa đến năm 2030 đóng góp khoảng 7% GDP, tầm nhìn đến năm 2045 đạt khoảng 9% GDP của đất nước; đồng thời hình thành 5-10 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa và xây dựng 5 thương hiệu liên hoan nghệ thuật, lễ hội văn hóa quốc tế… Như vậy, văn hóa được gắn chặt chẽ với các chính sách phát triển của đất nước, có thị trường, có chuỗi giá trị, có thương hiệu và có xuất khẩu sản phẩm, dịch vụ văn hóa. Văn hóa được định hướng thực sự trở thành một ngành kinh tế sáng tạo, góp phần nâng cao sức cạnh tranh và sức hấp dẫn của quốc gia. Để phát huy khả năng phát triển kinh tế của văn hóa, Nghị quyết đề cao vai trò các doanh nghiệp công nghiệp văn hóa, sáng tạo và giải trí; khuyến khích các mô hình kinh doanh văn hóa mới gắn với nền tảng số và sự tham gia của khu vực tư nhân trong đầu tư thiết chế, đào tạo nhân lực.
Dù đề cao khả năng phát huy hiệu quả kinh tế từ việc khai thác các nguồn lực văn hóa, song Nghị quyết 80 xác định rất rõ việc “xây dựng thế trận văn hóa gắn với quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng”. Nghị quyết yêu cầu chấn chỉnh, đẩy lùi những biểu hiện tiêu cực, suy thoái về đạo đức, lối sống; kiên quyết xử lý thông tin xấu độc, phản văn hóa, tin giả trên mạng xã hội và phương tiện thông tin khác; hình thành bản lĩnh, “sức đề kháng” trước các tác động phức tạp và lệch chuẩn của văn hóa ngoại lai,…
* Nguồn lực nội sinh của Đà Nẵng mới
Trong nhiều năm qua, Đà Nẵng đã và đang khẳng định thương hiệu thành phố năng động, đáng sống, trở thành một trung tâm du lịch của cả nước, đầu tàu khu vực miền Trung - Tây Nguyên. Hiện nay, Đà Nẵng sau hợp nhất không chỉ mở rộng về không gian địa lý mà còn hình thành một chỉnh thể văn hóa trên cơ sở kế thừa và kết tinh toàn bộ giá trị văn hóa xứ Quảng trong suốt chiều dài của lịch sử. Đây là vùng đất hội tụ nhiều lớp văn hóa Sa Huỳnh, Chămpa, Việt cổ và hiện đại, tạo nên một không gian văn hóa đa tầng, đa dạng và thống nhất. Trong dòng chảy ấy, văn hóa xứ Quảng hun đúc những phẩm chất đặc trưng của con người địa phương như trung dũng, kiên cường, chính trực, đoàn kết, nghĩa tình, cần cù, hiếu học, canh tân, đổi mới, thích tranh luận, tiết kiệm, giản dị,...
Những giá trị văn hóa nổi bật này chính là nền tảng tinh thần cho mục tiêu xây dựng “thành phố Đà Nẵng hiện đại, giàu bản sắc, con người nhân văn, có chất lượng sống cao”, đồng thời khẳng định văn hóa đã và đang trở thành “động lực nội sinh quan trọng trong xây dựng thành phố giàu mạnh, phồn vinh và hạnh phúc”. Không chỉ dừng ở phương diện truyền thống, nguồn lực văn hóa của Đà Nẵng mới còn được bồi đắp liên tục trong quá trình đô thị hóa, hội nhập và đổi mới sáng tạo, tạo nên sự giao thoa đặc sắc giữa yếu tố cổ truyền và hiện đại.
Về phương diện di sản và không gian văn hóa, Đà Nẵng mới sở hữu hệ tài nguyên đặc biệt đa dạng: các di sản tiêu biểu như Hội An, Mỹ Sơn, Thành Điện Hải, danh thắng Ngũ Hành Sơn; các làng nghề truyền thống; không gian văn hóa biển - sông - núi; cùng bản sắc văn hóa của các cộng đồng dân tộc thiểu số ở khu vực miền núi. Đây là lợi thế hiếm có để phát triển du lịch văn hóa, kinh tế di sản và các ngành công nghiệp sáng tạo. Các giá trị ấy không tồn tại biệt lập mà gắn chặt với đời sống cộng đồng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển từ “bảo tồn di tích” sang “quản trị di sản sống”, tức đưa di sản tham gia trực tiếp vào chuỗi giá trị phát triển.
Một nguồn lực quan trọng khác là con người Đà Nẵng - xứ Quảng với truyền thống hiếu học, tinh thần đổi mới và khả năng thích ứng cao trước những biến động của thời đại. Với truyền thống đó, người dân sẵn sàng tiếp thu tri thức mới, thúc đẩy phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; với đức tính cần cù, chịu khó sẽ không ngừng nâng cao năng suất lao động; với tinh thần đoàn kết, nghĩa tình, sẽ tạo nên sự đồng thuận xã hội trong quy hoạch và phát triển đô thị. Đây chính là nền tảng xã hội quan trọng để hiện thực hóa các chủ trương phát triển văn hóa theo tinh thần Nghị quyết 80.
Thực tiễn những năm qua cho thấy, Đà Nẵng đã từng bước chuyển hóa nguồn lực văn hóa thành sức mạnh mềm đô thị. Thành phố xây dựng được thương hiệu về môi trường sống, về con người thân thiện, về năng lực tổ chức các sự kiện văn hóa - du lịch quy mô lớn. Đà Nẵng chú trọng xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ cơ sở, phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, các mô hình“Nhà nước và Nhân dân cùng làm”, “Đoạn đường tự quản”, “Đường an toàn - văn minh - sạch đẹp”… Những kết quả này góp phần hình thành mẫu hình con người Đà Nẵng năng động, sáng tạo, văn minh, thân thiện, tạo nền tảng xã hội ổn định cho phát triển bền vững.
Đà Nẵng hiện nay có sự đa dạng về điều kiện tự nhiên, trình độ phát triển và bản sắc văn hóa vùng miền. Đây vừa là thách thức quản trị, vừa là cơ hội lớn để hình thành một “vùng văn hóa mở”, nơi đô thị hiện đại kết nối với không gian di sản và sinh thái miền biển, miền núi. Điều này cho phép Đà Nẵng mới phát triển theo mô hình đa trung tâm, trong đó cực đô thị - sáng tạo, cực di sản và cực bản địa - sinh thái liên kết thành chuỗi giá trị văn hóa hoàn chỉnh. Có thể khẳng định, nguồn lực văn hóa của Đà Nẵng mới không chỉ nằm ở kho tàng di sản hay truyền thống lịch sử, mà còn ở chất lượng con người, mức độ đồng thuận xã hội, kinh nghiệm quản trị đô thị và tiềm năng sáng tạo. Đây chính là những yếu tố đặc thù tạo lợi thế cạnh tranh mềm cho thành phố, đồng thời là nền tảng quan trọng để vận dụng Nghị quyết 80 theo hướng biến văn hóa thành động lực nội sinh cho phát triển nhanh và bền vững.
Thực tiễn phát triển những năm gần đây cho thấy, nguồn lực văn hóa của Đà Nẵng đang từng bước được chuyển hóa thành giá trị kinh tế - xã hội. Trước khi sáp nhập, Đà Nẵng cũ và Quảng Nam đều có sự phát triển mạnh mẽ, khẳng định rõ nét thương hiệu trên bản đồ du lịch Việt Nam cũng như ở tầm quốc tế. Đó là cơ sở để “Trong năm 2025, thành phố đón ước đạt hơn 17,7 triệu lượt khách lưu trú, tăng 18,3% so với năm trước; trong đó đáng chú ý là khách quốc tế ước đạt 7,7 triệu lượt, tăng 25,8% so với năm 2024”(1). Khu vực dịch vụ của thành phố “năm 2025 ước tăng 9,34%, đóng góp 4,98 điểm phần trăm vào tốc độ tăng GRDP, tiếp tục khẳng định vai trò là khu vực đóng góp lớn nhất vào tăng trưởng GRDP của thành phố”(2). Đà Nẵng chú trọng phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, trong đó có những sản phẩm du lịch văn hóa tiêu biểu như Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng (DIFF), có những điểm đến nổi tiếng thế giới như Mỹ Sơn, Hội An,… “Đà Nẵng tiếp tục khẳng định vị thế là điểm đến sự kiện, lễ hội hàng đầu châu Á, thuộc nhóm 50 thành phố hấp dẫn nhất toàn cầu. Trong đó, Hội An cũng được xếp thứ 6 trong tốp 25 thành phố hấp dẫn nhất thế giới năm 2025. Đáng chú ý, năm 2024, Đà Nẵng dẫn đầu cả nước về chỉ số phát triển du lịch cấp tỉnh (PTI)” .
Tuy nhiên, phát triển văn hóa Đà Nẵng hiện vẫn đối diện một số “điểm nghẽn” cần được nhìn nhận thẳng thắn. Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản còn gặp nhiều khó khăn, nhất là đối với các di sản văn hóa Chăm, nhà cổ ở Hội An,… trong bối cảnh khí hậu nóng ẩm, mưa bão, lũ lụt và lượng khách tăng nhanh. Nhân lực chất lượng cao gắn với lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, các ngành công nghiệp văn hóa còn ít. Văn hóa của các cộng đồng người dân tộc thiểu số ở phía Tây rất đặc sắc song khó khăn trong khai thác do điều kiện không gian xa xôi, phân tán, cơ sở hạ tầng còn nhiều khó khăn…
* Đà Nẵng làm gì để Nghị quyết 80 “kích hoạt” nguồn lực văn hóa
Từ thực tiễn trên có thể thấy, Nghị quyết 80 không chỉ đóng vai trò định hướng tư tưởng mà đang từng bước tạo ra cơ chế “kích hoạt” phát triển văn hóa tại Đà Nẵng nhanh và bền vững hơn. Cụ thể, Nghị quyết xác lập rõ vị trí trung tâm của văn hóa trong mô hình phát triển; nâng tầm ưu tiên cho lĩnh vực văn hóa trong quy hoạch, đầu tư; mở rộng không gian huy động nguồn lực xã hội, đặc biệt là khu vực tư nhân; thúc đẩy thị trường công nghiệp văn hóa gắn với du lịch, dịch vụ,… Đó là những định hướng quan trọng từ Nghị quyết 80 để thành phố Đà Nẵng vận dụng, triển khai trên nhiều phương diện. Xin đề xuất một số giải pháp cơ bản sau:
Thứ nhất, cần đặt văn hóa vào trung tâm của quy hoạch và quản trị phát triển đô thị. Nghị quyết 80 yêu cầu văn hóa phải “thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội” và “thấm sâu vào mọi quy hoạch, kế hoạch, đề án, dự án”. Trên tinh thần đó, Đà Nẵng tiếp tục tích hợp yếu tố văn hóa trong quy hoạch không gian đô thị theo hướng hình thành các hành lang văn hóa gắn sông - biển - núi; phát triển kinh tế du lịch - dịch vụ trên cơ sở mạng lưới công viên nghệ thuật, không gian trình diễn cộng đồng, phố đi bộ; đồng thời bảo đảm các khu dân cư được thiết kế gắn với bản sắc địa phương. Việc xây dựng chuẩn mực văn hóa đô thị cần tiếp tục được quan tâm nhằm nâng cao chất lượng sống và năng lực cạnh tranh của thành phố.
Thứ hai, phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo theo lợi thế địa phương, coi đây là mũi nhọn chuyển dịch mô hình tăng trưởng. Nghị quyết 80 nhấn mạnh “đổi mới căn bản, toàn diện tư duy về huy động mọi nguồn lực để phát triển văn hóa, trong đó nguồn lực nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, nguồn lực xã hội, khu vực tư nhân là động lực quan trọng; thể chế đóng vai trò then chốt”. Đà Nẵng cần lựa chọn một số lĩnh vực có sẵn nền tảng để tập trung đầu tư chiều sâu như: sự kiện - lễ hội - nghệ thuật trình diễn; điện ảnh và sản xuất nội dung số; du lịch văn hóa - kinh tế di sản; thiết kế sáng tạo và thủ công mỹ nghệ. Cần hình thành các cụm ngành sáng tạo, gắn doanh nghiệp với nghệ sĩ, nhà thiết kế, cộng đồng cư dân và các cơ sở đào tạo. Việc kinh doanh sản phẩm văn hóa phải đi đôi với bảo đảm giá trị nhân văn, đúng tinh thần Nghị quyết về đấu tranh khắc phục khuynh hướng “thương mại hóa” thuần túy trong hoạt động văn hóa.
Thứ ba, chuyển mạnh từ tư duy bảo tồn sang quản trị di sản sống. Nghị quyết 80 đặt ra yêu cầu khai thác hiệu quả tài nguyên văn hóa, kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và phát triển. Thành phố Đà Nẵng hiện hội tụ hệ di sản phong phú của không gian xứ Quảng
- cần triển khai đồng bộ các giải pháp: số hóa toàn bộ di sản; kết hợp nghệ thuật truyền thống và đương đại; phát huy các không gian văn hóa cổ; tích hợp làng nghề truyền thống thành không gian văn hóa đa chức năng; đào tạo cư dân thành chủ thể kể chuyện di sản… Qua đó, di sản không chỉ được gìn giữ mà còn tham gia trực tiếp vào chuỗi giá trị du lịch, giáo dục, thiết kế và nội dung số, tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương.
Thứ tư, xây dựng con người Đà Nẵng mới như chủ thể trung tâm của phát triển. Nghị quyết 80 khẳng định phát triển văn hóa là “vì sự hoàn thiện nhân cách con người xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới và xây dựng con người để phát triển văn hóa”, đồng thời nhấn mạnh Nhân dân là chủ thể sáng tạo và thụ hưởng. Trên cơ sở đó, Đà Nẵng cần tiếp tục bồi đắp các giá trị văn hóa con người xứ Quảng nghĩa tình, hiếu học, sáng tạo, thân thiện; đồng thời xây dựng chuẩn mực con người đô thị hiện đại gắn với kỷ cương, trách nhiệm công dân và năng lực số. Việc phát triển nguồn nhân lực văn hóa - nghệ thuật - công nghệ cần được coi là khâu then chốt: liên kết đại học - doanh nghiệp để đào tạo quản trị sự kiện, thiết kế số, sản xuất nội dung; triển khai các chương trình vườn ươm tài năng trẻ; thu hút nghệ sĩ, chuyên gia sáng tạo đến cư trú và làm việc.
Thứ năm, chú trọng xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh cả trong đời sống thực và không gian số. Nghị quyết 80 yêu cầu “tạo lập môi trường văn hóa nhân văn, lành mạnh, văn minh, hiện đại” và xây dựng thế trận an ninh văn hóa, chủ quyền văn hóa số. Đối với Đà Nẵng, điều này đòi hỏi tiếp tục phát huy các phong trào xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, đồng thời tăng cường quản trị truyền thông số, giáo dục kỹ năng số cho cộng đồng, bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên trước các sản phẩm độc hại trên mạng. Việc kết hợp xây dựng môi trường văn hóa với bảo vệ môi trường sinh thái cũng cần được đặt trong một chiến lược tổng thể.
Thứ sáu, hoàn thiện thể chế và cơ chế huy động nguồn lực cho phát triển văn hóa. Nghị quyết 80 nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện luật pháp về hoạt động nghệ thuật, bản quyền, công nghiệp văn hóa; xây dựng bộ chỉ số văn hóa; thúc đẩy hợp tác công - tư; khuyến khích doanh nghiệp đầu tư thiết chế và đào tạo văn hóa. Đà Nẵng cần chủ động đề xuất cơ chế đặc thù cho các dự án văn hóa quy mô lớn, thí điểm mô hình PPP trong xây dựng không gian trình diễn, bảo tàng, phố nghệ thuật; hình thành Quỹ văn hóa - sáng tạo cấp thành phố; đồng thời xây dựng bộ chỉ số văn hóa địa phương để đo lường đóng góp của văn hóa vào GRDP, mức hưởng thụ văn hóa và chất lượng sống của người dân.
Cuối cùng, cần tiếp cận phát huy thế mạnh văn hóa Đà Nẵng với vai trò là trung tâm khu vực miền Trung - Tây Nguyên. Sau hợp nhất, thành phố có điều kiện hình thành cấu trúc phát triển đa trung tâm gồm cực đô thị - sáng tạo, cực di sản và cực bản địa - sinh thái. Ba cực này nếu được liên kết thành chuỗi giá trị liên hoàn sẽ tạo nên một “vùng văn hóa - sáng tạo Đà Nẵng”, phù hợp với tinh thần Nghị quyết 80 về phát triển cân bằng giữa truyền thống và hiện đại, giữa bảo tồn và đổi mới. Và quan trọng hơn là thành phố cần mở rộng liên kết, hợp tác và các địa phương trong khu vực miền Trung - Tây Nguyên để tiếp tục mở các chuỗi du lịch, dịch vụ để phát huy vai trò trung tâm, đầu tàu của vùng.
Có thể khẳng định, vận dụng Nghị quyết 80 tại Đà Nẵng không chỉ là triển khai các nhiệm vụ văn hóa đơn lẻ, mà là tái cấu trúc mô hình phát triển đô thị trên nền tảng giá trị văn hóa và con người xứ Quảng. Khi văn hóa được tích hợp vào quy hoạch, kinh tế, giáo dục, công nghệ và quản trị xã hội, Đà Nẵng sẽ thực sự phát triển dựa vào sáng tạo và giá trị văn hóa.
*
* *
Nghị quyết 80 đã xác lập tư duy mới về phát triển văn hóa ở Việt Nam. Điều này phù hợp với định hướng xây dựng và phát triển mà thành phố Đà Nẵng đã và đang từng bước khẳng định. Vì vậy, Nghị quyết 80 sẽ tạo động lực to lớn giúp thành phố hiện thực hóa quyết tâm tăng đầu tư cho văn hóa; tăng tốc phát triển công nghiệp văn hóa như một trụ cột kinh tế mới; tái cấu trúc mô hình tăng trưởng dựa trên giá trị văn hóa và sáng tạo. Thành phố Đà Nẵng cần vận dụng đồng bộ các quan điểm của Nghị quyết 80 với việc kết hợp di sản với công nghiệp văn hóa, con người với công nghệ, cơ chế hợp tác công - tư minh bạch, hình thành hệ sinh thái đô thị sáng tạo. Khi đó, Đà Nẵng sẽ phát huy vai trò văn hóa thực sự trở thành trụ cột của kinh tế, văn hóa sẽ dẫn dắt sự phát triển của thành phố hiện đại, giàu bản sắc và phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.
V.Đ.A
- Anh Văn (2026), Đà Nẵng ngày càng khẳng định vị thế là một trung tâm du lịch chất lượng cao hàng đầu, https://vneconomy.vn/da-nang- ngay-cang-khang-dinh-vi-the-la-mot-trung- tam-du-lich-chat-luong-cao-hang-dau.htm, ngày 10/02/2026
- Trần Ngọc (2025), Lần đầu tiên công bố số liệu kinh tế xã hội Đà Nẵng mới: Đóng góp cho cân bằng tăng trưởng, https://tapchidongvn/ lan-dau-tien-cong-bo-so-lieu-kinh-te-xa-hoi- da-nang-moi-dong-gop-cho-can-bang-tang- truong/, ngày 31/12/2025
