VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
'Tại sao không có danh họa nào là phụ nữ?'

Michael Klein - người đứng đầu hãng đấu giá Sotheby's nói với CNN: “Lợi nhuận từ các tác phẩm của họa sĩ nữ ngày càng cao cho thấy nhu cầu thị trường đấu giá tranh đang tăng và tập trung vào nữ giới”.
Frida Kahlo, Grandma Moses, Georgia O’Keeffe, Kusama Yayoi... là những nghệ sĩ nữ hiếm hoi được giới nghệ thuật công nhận, nhưng vẫn còn rất nhiều cái tên tài năng như Clara Peeters, Élisabeth Louise Vigeé Le Brun, Florine Stettheimer... chìm trong quên lãng.

Sự bất bình đẳng kéo dài vài thế kỷ

Nghiên cứu của giáo sư toán học và thống kê tại Trường đại học cộng đồng Williams vào đầu năm 2019 đã chỉ ra, trong dữ liệu về các bộ sưu tập tranh từ 18 tổ chức nghệ thuật lớn trên thế giới, tác phẩm của nam nghệ sĩ chiếm 87%. Trên sàn đấu giá, số lượng tác phẩm của nữ nghệ sĩ chỉ chiếm 2% so với giá tranh trung bình trên toàn cầu. Tuy nhiên, con số này cũng phân bổ không đồng đều. 40,7% trong đó thuộc về 5 cái tên nổi tiếng mà nổi bật nhất là họa sĩ Nhật Bản - Kusama Yayoi.


Theo khảo sát tại 26 bảo tàng, 2 tổ chức nghệ thuật ở Mỹ - In Other Words và Artnet News - phân tích thị trường nghệ thuật toàn cầu trong giai đoạn 2008-2018, chỉ có 11% tác phẩm nghệ thuật của phụ nữ được mua lại vĩnh viễn, tương đương 29.247 tác phẩm được bán ra trong số 260.470 tác phẩm trên toàn thế giới. 14% triển lãm được tổ chức là của tác giả nữ hoặc do các nhóm nghệ sĩ nữ cùng tổ chức. Các tác phẩm của họa sĩ nữ bao giờ cũng có giá thấp hơn đáng kể so với tác phẩm của họa sĩ nam. Một tác phẩm của họa sĩ nữ thường có giá trung bình 39.000 USD, trong khi tác phẩm của họa sĩ nam là 46.000 USD. Rõ ràng, luôn tồn tại một sự thiên lệch về giới khó quân bình giữa tác phẩm của nam và nữ họa sĩ, dù tài năng và sự ảnh hưởng của nữ họa sĩ lên nghệ thuật là không thể phủ nhận. Đến mức trong một bài luận văn, nhà sử học Linda Nochlin phải thốt lên rằng: “Tại sao không có danh họa nào là phụ nữ?”.

Nguyên nhân của sự bất cập này là bởi ảnh hưởng từ những thế kỷ trước, phụ nữ không được quyền tiếp cận giáo dục nghệ thuật chính quy. Họ hoặc chỉ có thể vẽ trong âm thầm, rồi bị quên lãng vì không tìm được nơi trưng bày tranh, không được các đồng nghiệp nam thừa nhận, bị ganh ghét, hoặc buộc phải ký tên tác phẩm dưới tên chồng.

Trường hợp của Clara Peeters - nữ họa sĩ người Tây Ban Nha sống vào thế kỷ XVII, tiên phong trong hình thể và nội dung hội họa thời bấy giờ là một ví dụ điển hình. Nguyên nhân thứ hai khiến sự nghiệp của các nữ họa sĩ bị gián đoạn, là họ phải thực hiện vai trò làm vợ, làm mẹ. Đến khi trở lại với nghệ thuật thì sức sáng tạo đã không còn dồi dào như thời son rỗi. Các nữ họa sĩ như Stettheimer, Torr, Marguerite Zorach đều là những tên tuổi lớn trong các hoạt động vì quyền lợi phụ nữ, nhưng đáng tiếc, hội họa chỉ là ưu tiên thứ hai của họ sau gia đình.

Nỗ lực của nhà trưng bày

Gần đây, khi tiếng nói nữ giới trong các lĩnh vực bật lên mạnh mẽ, thì tác phẩm của các nữ họa sĩ bắt đầu được chú ý nhiều hơn. Họ được tạo điều kiện mang tác phẩm của mình đến với công chúng quốc tế qua các triển lãm. Kèm theo đó là chia sẻ về tiến trình nữ quyền, sự bất công mà các nữ họa sĩ phải chịu trong suốt chiều dài lịch sử hội họa. Hồi tháng Ba năm nay, một loạt các triển lãm từ Los Angeles đến Boston, Chicago và New York đã được tổ chức.

Nổi bật trong số này là nữ họa sĩ Adia Millett với Các mô hình phá vỡ trưng bày tại Bảo tàng Mỹ gốc Phi, California. Từ ảnh ghép trừu tượng đến những bức tranh lấp lánh trên vải, tác phẩm của cô làm nổi bật lịch sử của các mẫu chăn được sử dụng bởi phụ nữ Mỹ gốc Phi trong hơn 200 năm qua, từ đó kể những câu chuyện về lịch sử.

Trước đó, một số nữ họa sĩ khác như Clara Peeters với các bức họa tĩnh vật nổi bật giữa thế kỷ XVII lần đầu có buổi triển lãm solo tại Bảo tàng Prado danh giá của Tây Ban Nha vào tháng 10/2016, Le Brun được Bảo tàng Grand Palais vinh danh vào năm 2015. Năm 2017, Bảo tàng Nghệ thuật Portland tổ chức chương trình mang tên Women Modernists of New York, vinh danh những nữ họa sĩ đương đại như: Stettheimer, Torr, Zorach, O’Keefe.

Phân tích doanh số lặp lại giữa năm 2012 và 2018, các nhà nghiên cứu nhận ra, tác phẩm của các họa sĩ nữ tăng giá trị đáng kể hơn so với các tác phẩm của họa sĩ nam. Trong 50 năm trước năm 2012, Sotheby's nhận định doanh số bán đấu giá các tác phẩm của họa sĩ nam và họa sĩ nữ có tỷ lệ xấp xỉ nhau. Tuy nhiên, giai đoạn giữa năm 2012 và 2018, tác phẩm của các họa sĩ nữ đã tăng giá trị trung bình lên đến 72,9%, con số này ở các họa sĩ nam là 8,3%.

Michael Klein - người đứng đầu hãng đấu giá Sotheby's nói với CNN: “Lợi nhuận từ các tác phẩm của họa sĩ nữ ngày càng cao cho thấy nhu cầu thị trường đấu giá tranh đang tăng và tập trung vào nữ giới”. Đây thực sự là tín hiệu đáng mừng và là nỗ lực không hề nhỏ của những người yêu nghệ thuật, đồng thời trân trọng đóng góp của các nữ họa sĩ cho giới nghệ thuật. Nó cũng góp phần mở ra tương lai mới cho những nữ họa sĩ vẫn còn đang bị lãng quên. 

Lê Phan
(phunuonline.com.vn)

CÁC TIN KHÁC
Làm phim từ tác phẩm văn học kinh điển: Thuận lợi đi cùng áp lực (07-07-2020)
Sân khấu Việt trước những đòi hỏi mới (06-07-2020)
Câu lạc bộ Điện ảnh thành phố tổ chức chiếu phim thiếu nhi miễn phí và đào tạo học viên (03-07-2020)
Báo chí Đà Nẵng với việc bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc - Bùi Văn Tiếng (01-07-2020)
Điện ảnh thế giới mất mùa phim hè (30-06-2020)
Quy định về hoạt động nghệ thuật biểu diễn: Thoáng, nhưng… khó quản (29-06-2020)
Đà thành, vài mảnh ký ức… (26-06-2020)
Diễn ngôn mới của hội họa Việt (25-06-2020)
Tìm giải pháp thúc đẩy công bố quốc tế trong KHXH&NV* (24-06-2020)
Giải 'cơn khát' sân khấu kịch cho thiếu nhi Đà Nẵng (23-06-2020)
Nhóm họa sĩ Nắng Mới triển lãm tranh về dịch Covid – 19 tại Hội An (22-06-2020)
Văn chương và bạn đọc (19-06-2020)
Cảm "Truyện Kiều" bằng ngôn ngữ ballet (18-06-2020)
Dấu ấn nhà sản xuất ngoại ở thị trường nhạc Việt (17-06-2020)
Sóng thơ từ cửa Hàn (16-06-2020)
Câu lạc bộ thơ Hàn Giang kỷ niệm 30 năm thành lập (16-06-2020)
Tìm lại thị phần cho âm nhạc dân tộc (16-06-2020)
Nghệ sĩ Đà Nẵng thực hiện MV tri ân những người hùng thầm lặng chống Covid-19 (15-06-2020)
NGHĨ VỀ CÂU LẠC BỘ THƠ (Nhân kỷ niệm 30 năm thành lập Câu lạc bộ Thơ Hàn Giang) - Bùi Văn Tiếng (14-06-2020)
Để có những tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao (12-06-2020)
Thứ tư, ngày 12/08/2020
Yêu thương và được yêu thương là một khúc nhạc thâm trầm, nghe mãi mà không biết chán.
De Stael

Hãy tha thứ cho những người đã làm bạn bị tổn thương.
Les Brown

Người có tài thấy được điểm mấu chốt, và coi tất cả những thứ khác là dư thừa.
Thomas Carlyle

Hành động có thể không mang tới hạnh phúc, nhưng không có hạnh phúc nào lại thiếu hành động.
William James

Trên đời này chỉ có một thứ mà bất cứ ai cũng không cướp đi được, đó chính là trí tuệ.
Khuyết danh

Người nào dám lãng phí một giờ đồng hồ hãy còn chưa phát hiện ra giá trị của cuộc sống.
Charles Darwin

Sự hào phóng thật sự đối với tương lai là việc đem cho tất cả trong hiện tại.
Albert Camus

Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0236-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn
- Chịu trách nhiệm nội dung: Phó chủ tịch Nguyễn Nho Khiêm
- Giấy phép số: 479/GP-STTTT của Sở Thông tin và Truyền thông cấp ngày 22/05/2020