VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
Khi nghệ thuật trình bày cái ác


Không phải chỉ là để tôn vinh cái đẹp, cái thiện khiến cho khán giả vui vẻ, say mê, vun đắp những tình cảm tích cực (như loạt phim siêu anh hùng của Marvel chẳng hạn), nghệ thuật còn là miêu tả hành trình đi đến cái ác của một con người, là đi tìm căn nguyên và giải mã những điều xấu xa trong xã hội, không phải để người ta bắt chước mà là để người ta suy ngẫm và tìm cách tránh nó.


Năm 2019, rất nhiều phim hay hứa hẹn là ứng viên tiềm năng của giải Oscar sắp tới. Siêu phẩm "Once upon a time in Hollywood" của Quantin Quarentino đã giới thiệu Leonardo DiCaprio như một ứng viên giải nam chính Oscar 2019 vì vai diễn của chàng diễn viên cao bồi Mỹ cuối mùa xuất sắc nhưng đến "Joker", khán giả lại thấy một nam chính xuất sắc khác: Joaquin Phoenix! Diễn viên này cân nguyên bộ phim nhức não suốt 2 giờ, diễn xuất ăn đứt Leonardo DiCaprio và Brad Pitt.

Nghệ thuật sinh ra để làm gì? Không phải chỉ là để tôn vinh cái đẹp, cái thiện khiến cho khán giả vui vẻ, say mê, vun đắp những tình cảm tích cực (như loạt phim siêu anh hùng của Marvel chẳng hạn). Nhưng, nghệ thuật còn là miêu tả hành trình đi đến cái ác của một con người, là đi tìm căn nguyên và giải mã những điều xấu xa trong xã hội, không phải để người ta bắt chước mà là để người ta suy ngẫm và tìm cách tránh nó. Con người sẽ đồng cảm với những tác phẩm nói về/đứng bên/ lý giải cho những người bất hạnh, yếu thế trong xã hội.

Những chủ đề của bộ phim về nhân vật Joker là gì? Cuộc sống luôn luôn là không công bằng; khi xã hội càng bất ổn thì đám đông càng dễ kích động; chúng ta nên đứng ở vị thế của người yếu thế để suy nghĩ... Ở đó, luôn có những lý giải vì sao một con người lương thiện trở thành ác.

Điều gì đã dồn đuổi một người bất hạnh rất tử tế, lương thiện, yêu mẹ, biết kháng cự cái ác, biết ước mơ thành một diễn viên, biết khao khát tình yêu... lại bị quá nhiều những nỗi đau đớn trong đời, bị bạo hành thể xác, bị lừa dối, bị cười cợt, bị chế nhạo, bị đuổi việc, bị thần kinh... Nhưng bộ phim cũng không nhằm biện minh là như thế thì sẽ phải ác, phải phạm pháp, rồi sau đó giết hết người này đến người khác kể cả mẹ mình, tự coi mình như là một biểu tượng của sự nổi loạn, của công lý... Do đó, đạo diễn đã để hai nụ cười ở đầu và cuối phim mang ý nghĩa hoàn toàn khác nhau. Nụ cười mở đầu phim là sự tức tưởi, oan ức, trầm uất... làm người ta thương cảm, còn ở cuối phim lại là sự hả hê của một kẻ tự xem mình là biểu tượng chống lại bất công, dùng cái ác hơn để kháng cự cái ác, tự xem mình có thể dẫn dắt cả một đám đông cuồng tín, tự cho phép mình muốn giết ai thì giết trong nỗi thống khoái đến độ nhảy múa sau khi giết người... khiến người ta ghê tởm. Đấy rõ ràng là sự băng hoại và suy đồi.

Phim cũng chỉ đích danh vai trò của chính phủ thất bại trong việc kiến tạo một xã hội công bằng, trong việc đem lại những phúc lợi xã hội đồng đều cho người dân.

Cách dễ nhất là đổ lỗi cho chính phủ, giống như báo chí Anh những ngày qua cũng chỉ trích chính phủ Anh không làm hết mình trước tình trạng nhập cư lậu khi tin tức về một số người nhập cư lậu sang Anh chết tức tưởi trong thùng xe container.

Sau những thương xót là đến việc lý giải vì sao? Tôi không cho rằng việc nhân vật Joker phạm pháp, hay những người dân ra đi trong những chuyến xe đông lạnh là cùng đường, là không còn cách nào khác. Joker vẫn có thể giữ được bản chất lương thiện của mình; lương tri, sự tôn nghiêm của đạo đức nếu anh cố gắng, hay người nghèo vẫn có thể kiếm sống được, có thể không giàu nhưng không chết một cách oan uổng...

Tôi nghĩ căn nguyên sâu xa của cái ác là do nền tảng đạo đức suy đồi và sự giáo dục ở gia đình, xã hội, nhà trường không đủ mạnh để đẩy tính thiện trội hơn trong mỗi con người. Khi làng xóm, gia đình, cộng đồng chung quanh vẫn hâm mộ những đồng tiền của người đi xa gửi về, xây nhà, tiêu xài; thước đo đánh giá giá trị con người trong một xã hội đang phát triển là ở mức thu nhập bao nhiêu, nhà lầu, xe hơi... thì sẽ vẫn còn những "bi kịch số phận"...

Trần Lê Hoa Tranh
(nld.com.vn)

CÁC TIN KHÁC
CLB nhiếp ảnh Đà Nẵng phối hợp tổ chức triển lãm ảnh tôn vinh vẻ đẹp phụ nữ Việt Nam (15-10-2019)
Vở nhạc kịch về cuộc đời Michael Jackson sắp ra mắt công chúng (15-10-2019)
Cầm sách của nhà văn vừa đoạt giải Nobel được sử dụng giao thông công cộng miễn phí (14-10-2019)
Ngày doanh nhân Việt Nam, ngẫm về đạo đức kinh doanh trong cổ tích Việt (12-10-2019)
Giải Nobel Văn học vinh danh đồng thời hai nhà văn Ba Lan và Áo (11-10-2019)
Sơn mài Việt sẽ thành thương hiệu quốc gia? (10-10-2019)
Diễn văn Đại hội Đại biểu Liên hiệp các hội Văn học - Nghệ thuật thành phố Đà Nẵng lần thứ IX, nhiệm kỳ 2019 - 2024 (09-10-2019)
350 năm ngày mất danh họa Rembrandt: 'Cha đẻ' của trào lưu 'selfie'? (08-10-2019)
Tạo sự đồng cảm với khán giả (07-10-2019)
Nghệ thuật sinh thái: Không còn là dấu ấn mờ nhạt (04-10-2019)
Phim Việt thất thu do chất lượng kém (03-10-2019)
Nghệ sĩ viola Kim Mai Nguyễn - trên hành trình tìm về văn hóa Việt (02-10-2019)
Cải lương miễn phí: Nên hay không? (01-10-2019)
7 quốc gia đến Hà Nội tham dự Liên hoan quốc tế Sân khấu thử nghiệm (30-09-2019)
Những người trẻ làm mới giá trị nhạc dân tộc (27-09-2019)
Truyện Kiều làm nóng sân khấu (26-09-2019)
Triển lãm tranh tượng tôn vinh "Vị thần cai quản của phái đẹp" (25-09-2019)
Đề cử giải Mai Vàng lần thứ 25-2019: Nhiều vở diễn ấn tượng (24-09-2019)
Hứa hẹn một sân chơi nghệ thuật chuyên nghiệp, hấp dẫn (23-09-2019)
5 lý do khiến sách giấy không thay thế được (20-09-2019)
Thứ năm, ngày 12/12/2019
Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn