“Những năm tháng và sắc màu hoài niệm” trong tranh Nguyễn Phan

Bà Nguyễn Thị Trinh, Phó Giám đốc Bảo tàng TP. Đà Nẵng phát biểu khai mạc triển lãm.

Triển lãm trưng bày hơn 30 tác phẩm hội họa tiêu biểu của họa sĩ Nguyễn Phan, đồng thời giới thiệu đến công chúng tập sách “Họa sỹ Nguyễn Phan, những năm, tháng và sắc màu hoài niệm”.

Họa sĩ Nguyễn Phan (1940–2010), tên thật Phan Ngọc Nam, tốt nghiệp khóa 2 trường Cao đẳng Mỹ thuật Huế năm 1962 - một môi trường đào tạo hàn lâm, chịu ảnh hưởng sâu đậm của mỹ thuật Pháp, nhưng đồng thời vẫn nuôi dưỡng tinh thần thẩm mỹ Á Đông.

Giai đoạn 1966-1975, ông giữ cương vị Hiệu trưởng Trường Mỹ nghệ thực hành Huế, tham gia giảng dạy tại các trường Trung học tại Quảng Trị, Đà Nẵng.

Đầu thập niên 1960, Nguyễn Phan nổi lên như một gương mặt nổi bật của thế hệ họa sĩ trẻ miền Trung. Kỹ thuật sơn dầu phương Tây giúp ông xây dựng cấu trúc hình thế chắc chắn còn tư duy phương Đông lại mang đến một nhịp điệu tĩnh tại trong bố cục. Người xem có thế cảm nhận trong tranh ông một sự tiết chế đặc biệt, hình ảnh không phô trương, màu sắc không ồn ào, nhưng luôn giữ được một độ sâu cảm xúc.

Năm 1965, ông nhận Huy chương Bạc tại Triển lãm quốc tế ở Rome với tác phẩm “Trăng thanh bình”. Đây là một mốc son trong bước đầu sự nghiệp sáng tác của ông, đồng thời cũng tạo nên một hiệu ứng tích cực trong giới nghệ thuật lúc bấy giờ.

Tranh sơn dầu “Điệu nhảy của Ngư dân và Cá – 2008”

Nhà sưu tập Gérard Chapuis nhận xét: "Ở độ tuổi 25, họa sĩ Nguyễn Phan là một trong số ít tác giả Việt Nam đoạt giải Huy chương Bạc tại Triển lãm Quốc tế Roma (Prix de Rome) với tác phẩm “Trăng Thanh bình”. Sự kiện đã góp phần khẳng định vị trí của ông trong làng Mỹ thuật đương đại Việt Nam trước năm 1975, bên cạnh những tên tuổi như Vĩnh Phối, Đinh Cường, Tôn Thất Văn, Nguyễn Trung, Lâm Triết, Trịnh Cung, Hồ Hữu Thủ...."

Thế giới hội họa của Nguyễn Phan có những đặc trưng: Bố cục đơn giản mà chặt chẽ, đối kháng trong thể tài nhưng thuần nhất ở cá tính; đầy ngôn ngữ trừu tượng, tuy mang phong cách cổ điển nhưng thủ pháp thể hiện mới mẻ, sâu lắng, trữ tình. Họa sĩ Nguyễn Phan luôn trăn trở sáng tạo, bứt phá, cố vượt chính mình để vươn tới cái mới trong lặng lẽ và khiêm tốn hằng có nơi ông.

Chủ đề trong tranh của ông đa dạng, bao gồm nhiều thể loại; từ cảnh quan đời thường như “Một mình thuyền – 1990”, “Vẻ đẹp Cố Đô Huế - 1991”, “Dấu chân em - 1991”, “Thiếu nữ và hoa xương rồng - 1992”, “Đêm trong phố cảng – 2004”, “Điệu nhảy của Ngư dân và Cá – 2008”; đến những chiêm nghiệm nhân sinh như “Vô thức xanh – 1992”, “Cát bụi – 1992”, “Thời gian – 1993”, “Hữu tính và vô tính – 1999”, “Thức tỉnh – 2002”, “Tiến thoái lưỡng nan – 2005”, “Cuộc sống công nghệ ngày nay và Thiên nhiên – 2006”, “Địa đàng 1&2 – 2008”.

KTS. Phan Trường Sơn, con trai cố họa sỹ Nguyễn Phan trao tặng bức tranh sơn dầu “Xưa và Nay” cho bà Nguyễn Thị Trinh, Phó Giám đốc Bảo tàng TP. Đà Nẵng để trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng.

Ông quan niệm, không gian của nghệ thuật là một cõi mênh mông của sắc màu, nơi ánh sáng và bóng tối giao hòa; là cội nguồn thiên nhiên của vũ trụ, đồng thời ẩn hiện bóng dáng một đời người ngắn ngủi nhưng luôn vận động, biến chuyển đầy sinh động. Tất cả hợp thành môi trường và chất liệu sống của nghệ thuật.

Chính từ đó, ông tìm thấy niềm say mê vẽ tranh, theo đuổi sáng tạo bằng tất cả đam mê của người nghệ sĩ.

Họa sĩ Thân Trọng Dũng - Chủ tịch Hội Mỹ thuật thành phố Đà Nẵng cho rằng, ngoài các tượng đài, những đóng góp của họa sĩ Nguyễn Phan đối với hoạt động mỹ thuật Đà Nẵng là vô cùng đáng trân trọng, cần có những ghi nhận và tôn vinh chính đáng hơn nữa vai trò, vị trí của ông, nhất là có kế hoạch sưu tập, bảo tồn tác phẩm của ông đễ lưu giữ cho thế hệ mai sau.

Dịp này, gia đình cố họa sĩ Nguyễn Phan đã tặng Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng tác phẩm “Xưa và nay” do họa sĩ Nguyễn Phan sáng tác năm 2005 bằng chất liệu tổng hợp và sơn dầu trên canvas. Triển lãm sẽ kéo dài đến hết ngày 16/5.