Học tập đạo đức Hồ Chí Minh
Bác Hồ “lẩy Kiều” để tăng sức biểu cảm

Tuyên truyền là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc ta. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng đưa ra quan điểm: “Tuyên truyền là đem một việc gì nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm. Nếu không đạt được mục đích đó, là tuyên truyền thất bại” (1). Trong quá trình hoạt động của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kết hợp nhiều phương pháp tuyên truyền khác nhau dựa trên đặc điểm đối tượng người nghe. Trong đó, phương pháp tuyên truyền vận dụng sáng tạo Truyện Kiều được Bác Hồ thường xuyên sử dụng đúng lúc, đúng chỗ và phát huy hiệu quả.

Lẩy Kiều là lấy ra một cụm từ, câu, cặp câu trong Truyện Kiều, có thể giữ nguyên hoặc thay đổi để biểu hiện một nội dung mới phù hợp với ngữ cảnh. Bằng hình thức lẩy Kiều, Chủ tịch Hồ Chí Minh tạo nên sự phong phú, sinh động và hấp dẫn khi chuyển tải những câu chuyện thời sự, chính trị.

Với toàn Đảng, toàn dân, toàn quân

Với đồng bào, chiến sĩ cả nước, Người thường xuyên sử dụng lẩy Kiều trong công tác tuyên truyền, làm nổi bật những vấn đề cần nhấn mạnh. Ngày 22-12-1954, nhân kỷ niệm 10 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khái quát chặng đường trưởng thành của Quân đội ta với những vinh quang và cũng không ít khó khăn, gian khổ gắn liền với lịch sử dân tộc: Quân ta công trạng lớn lao/ Mười năm lịch sử biết bao nhiêu tình!

Trong công cuộc chiến đấu, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, vấn đề cấp thiết đặt ra là thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, tất cả hướng về tiền tuyến. Năm 1960, khi nói chuyện về vấn đề "Mừng Tết Nguyên đán như thế nào?", Chủ tịch Hồ Chí Minh khéo léo nhắc nhở đồng bào, chiến sĩ cả nước: Trăm năm trong cõi người ta/ Cần kiệm xây dựng nước nhà mới ngoan/ Mừng Xuân, Xuân cả thế gian/ Phải đâu lãng phí cỗ bàn mới Xuân.


Thực hành tiết kiệm được Chủ tịch Hồ Chí Minh gắn với công cuộc xây dựng, tái thiết đất nước. Người từng khẳng định: “Chúng ta phải kiên quyết chống nạn lãng phí ở các cơ quan và trong sự sinh hoạt của chúng ta. Chống cách tiêu dùng bừa bãi tiền của của nhân dân và vốn liếng của Chính phủ. Hiện nay, có những cuộc khai hội, những lễ kỷ niệm, những đám yến tiệc tốn hàng vạn, hàng chục vạn. Cần phải chấm dứt nạn phô trương, lãng phí ấy” (2). Tiết kiệm là yêu nước, nhiệm vụ chung của mọi gia đình và xã hội. Ngày 1-5-1964, tại Đại hội Liên hoan Phụ nữ “5 tốt” toàn miền Bắc họp tại thủ đô Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh giải thích điều thứ 5 trong phong trào "5 tốt" về vấn đề xây dựng gia đình, nuôi dạy con cái. Người nhấn mạnh vai trò của gia đình, có gia đình nhỏ, gia đình lớn và đại gia đình chủ nghĩa xã hội: Lọ là thân thích ruột rà/ Công nông thế giới đều là anh em.

Trong gia đình nhỏ, trẻ em là mầm non, chủ nhân tương lai đất nước. Chủ tịch Hồ Chí Minh dành những sự quan tâm đặc biệt đến các cháu thiếu nhi cả nước. Nhân dịp Tết Trung Thu 1954, Bác viết thư gửi các cháu thiếu nhi: Đến ngày Nam, Bắc một nhà/ Các cháu xúm xít, thì ta vui lòng.

Trong công tác binh vận, địch vận

Công tác binh vận, địch vận trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước thực chất là công tác tuyên truyền, vận động, tranh thủ, lôi kéo những người Việt Nam vì những lý do khác nhau đang cầm súng, làm việc cho Mỹ, ngụy trở về với dân tộc, đứng lên cùng nhân dân chống xâm lược và bè lũ tay sai phản động.

Với những người lính bên kia chiến tuyến, trong “Thư gửi binh sĩ thuộc chính quyền miền Nam”, Chủ tịch Hồ Chí Minh vạch rõ bộ mặt lừa bịp của đế quốc Mỹ và chính quyền tay sai Ngô Đình Diệm khi tiến hành chiến tranh, chia cắt đất nước. Người dẫn ra những tấm gương giác ngộ, dám đứng lên chống lại cái xấu, cái ác; giúp Quân Giải phóng giành thắng lợi ở Hiệp Hòa, Kon Tum, Vĩnh Long… Người thúc giục những người lính bên kia chiến tuyến hành động vì lợi ích của đất nước: Trên vì nước, dưới vì nhà/ Một là đắc hiếu, hai là đắc trung.

Công tác binh vận, địch vận là sự kế thừa truyền thống đánh giặc của lịch sử dân tộc. "Thư gửi binh sĩ thuộc chính quyền miền Nam" là áng văn chính luận đanh thép, là hình bóng từng xuất hiện trong Quân trung từ mệnh tập của Nguyễn Trãi. Bức thư là hình thức tuyên truyền gắn bó giữa tư tưởng nhân nghĩa, đoàn kết dân tộc và thể hiện tinh thần “Đánh kẻ chạy đi không ai đánh người chạy lại”.

Đoàn kết quốc tế

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định, thực hiện đoàn kết dân tộc phải gắn liền với đoàn kết quốc tế. Đoàn kết dân tộc là cơ sở thực hiện đoàn kết quốc tế. Đoàn kết quốc tế là nhân tố thường xuyên và quan trọng giúp cách mạng Việt Nam đi đến thắng lợi. Người thường xuyên đón tiếp các đoàn đại biểu quốc tế sang thăm và làm việc tại Việt Nam, góp phần khẳng định mối quan hệ gắn bó mật thiết với các quốc gia trên thế giới.

Ngày 24-5-1957, Chủ tịch Hồ Chí Minh phát biểu trong buổi tiễn Nguyên soái Liên Xô Kliment Yefremovich Voroshilov: Quan san muôn dặm một nhà/ Vì trong bốn biển đều là anh em.

Tinh thần đoàn kết quốc tế “anh em” được khẳng định trong suốt chiều dài cách mạng dân tộc. Đại hội Đảng lần thứ III diễn ra từ ngày 5-9 đến 10-9-1960 tại Hà Nội, tham dự đại hội, ngoài các đại biểu đại diện cho các đảng viên trong cả nước còn có sự góp mặt của hơn 16 Đảng cộng sản và các tổ chức quốc tế khác. Trong không khí đoàn kết quốc tế, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: Quan san muôn dặm một nhà/ Bốn phương vô sản đều là anh em.

Cách lẩy Kiều của Chủ tịch Hồ Chí Minh đem lại không khí văn chương gần gũi, thân mật, thú vị, tăng hiệu quả ngoại giao. Trong buổi tiễn Tổng thống Sukarno tại sân bay Gia Lâm, Người sử dụng phương pháp lẩy Kiều nói về sự nhớ thương của nhân dân In-đô-nê-xi-a với vị lãnh tụ khi sang thăm và làm việc tại Việt Nam: Cánh hồng bay bổng tuyệt vời/ Trông mòn con mắt, phương trời đăm đăm!

Người thay mặt nhân dân Việt Nam nói lên tình cảm quyến luyến với Tổng thống Sukarno: Nhớ nhung trong lúc chia tay/ Tấm lòng lưu luyến cùng bay theo người/ Người về Tổ quốc xa khơi/ Chúc người thắng lợi, chúc người bình an!

Ngày 10-3-1963, trong buổi tiếp đón nhà vua Lào Xri Xavang Vatthanna, Người phát biểu về sự gắn bó, gần gũi giữa hai quốc gia: Bức tường nô lệ chắn ngang/ Tuy trong gang tấc, gấp ngàn quan san/ Bấy lâu cách trở quan hà/ Từ nay Lào-Việt rất là gần nhau.

Vận dụng Truyện Kiều trong công tác tuyên truyền đạt được hiệu quả ngoại giao, góp phần giới thiệu văn hóa truyền thống của dân tộc đến các quốc gia trên thế giới. Đây là hướng tiếp cận độc đáo, thể hiện sự linh hoạt của Chủ tịch Hồ Chí Minh, mang đến màu sắc mới trong công tác tuyên truyền. Vận dụng linh hoạt, sáng tạo Truyện Kiều nói riêng, văn hóa dân tộc nói chung giúp hoàn thành tốt công tác tuyên truyền giáo dục, định hướng tư tưởng, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước.
----------------
 

 

(1) Hồ Chí Minh-Toàn tập, Nxb Chính trị Quốc gia, 2009, tập 5, tr.162.

(2) Hồ Chí Minh-Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, 2009, tập 6, tr.500.


NGUYỄN ĐỨC HÀ
(qdnd.vn)
CÁC TIN KHÁC
Noi gương Chủ tịch Hồ Chí Minh cần thật cụ thể, thực chất và thiết thực (14-10-2019)
Giá trị soi đường của tác phẩm “Di chúc” của Chủ tịch Hồ Chí Minh (07-10-2019)
Phát triển văn hóa theo Di chúc của Bác Hồ (23-09-2019)
Tấm lòng Bác Hồ với thiếu niên, nhi đồng (09-09-2019)
Bồi đắp, giữ gìn giá trị đạo đức cốt lõi của cán bộ, đảng viên (07-08-2019)
Xây dựng ý thức tôn trọng nhân dân theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh (31-07-2019)
Tư tưởng Hồ Chí Minh về tuyên truyền điển hình tiên tiến trong phong trào thi đua yêu nước (15-07-2019)
Bồi đắp, giữ gìn giá trị đạo đức cốt lõi của cán bộ, đảng viên (02-07-2019)
Chủ tịch Hồ Chí Minh - người thầy của báo chí cách mạng Việt Nam (18-06-2019)
Phong cách ứng xử của Hồ Chí Minh (11-06-2019)
Tư tưởng Hồ Chí Minh về trọng dụng trí thức và những gợi mở cho hôm nay (29-05-2019)
Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh định hướng cho cách mạng Việt Nam (20-05-2019)
Bác Hồ với văn hóa nghệ thuật (10-05-2019)
Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng chính quyền đi đôi với bảo vệ chính quyền (02-05-2019)
Những lời dạy của bác Hồ về tu dưỡng đạo đức trong cán bộ Đảng viên (25-04-2019)
Tư tưởng Hồ Chí Minh về đức và tài của người cán bộ (16-04-2019)
Gắn bó mật thiết với nhân dân theo tư tưởng Hồ Chí Minh - nét đặc sắc trong văn hóa cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam (08-04-2019)
Bác Hồ viết Di chúc - văn kiện lịch sử vô giá (01-04-2019)
Đoàn kết thống nhất trong Đảng theo Tư tưởng Hồ Chí Minh (25-03-2019)
Xây dựng ý thức tôn trọng nhân dân theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh (19-03-2019)
Thứ ba, ngày 15/10/2019
Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn