GƯƠNG MẶT VĂN NGHỆ SĨ
Thu Bồn - Nhà thơ đa tình, đa tài xứ Quảng

Nhiều chuyên gia cho rằng, nói về sự nghiệp văn chương, nhất là thi ca, nhà thơ Thu Bồn là nhân vật hàng đầu của nền văn học cách mạng Việt Nam thế kỷ 20.
Việc nhà thơ Thu Bồn được Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật đã gây xúc động nhiều người. Nhiều chuyên gia cho rằng, nói về sự nghiệp văn chương, nhất là thi ca, nhà thơ Thu Bồn là nhân vật hàng đầu của nền văn học cách mạng Việt Nam thế kỷ 20.


Cánh chim qua đây thành con tuấn mã

Sống hết mình, yêu thương hết mình, sáng tạo hết mình, nhà thơ Thu Bồn đã có một cuộc đời và sự nghiệp đầy ý nghĩa. Ông như cánh chim bay qua lửa đạn thành con tuấn mã tung hoành ngang dọc khắp bầu trời Tổ quốc, để lại một sự nghiệp và nhân cách đáng ngưỡng mộ. 

Nhà thơ Thu Bồn tên thật Hà Đức Trọng sinh ngày 1-12-1935 tại xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Từ năm 12 tuổi, ông đã trở thành thiếu sinh quân, lên đường tham gia kháng chiến. Thu Bồn là một trong 3 người còn sống sót sau chiến tranh của tiểu đội nhà văn quân đội 13 người được cử vào chiến trường chống Mỹ năm 1962. Tay súng tay bút, ông sáng tác không ngừng nghỉ, dù trên đường hành quân hay ngay trong chiến hào giữa những trận chiến. Nhà phê bình văn học Ngô Thảo và cũng là chiến hữu thân thiết của nhà thơ Thu Bồn nói: “Đi đâu trên đất nước này, chúng tôi cũng thấy có dấu chân Thu Bồn, nhất là vào những thời điểm khốc liệt nhất của chiến tranh để viết nên những tác phẩm thấm đẫm tình yêu quê hương, cuộc sống”. 

Với sức sáng tạo mạnh mẽ, nhà thơ Thu Bồn đã có một gia tài đồ sộ với gần 25 đầu sách. Nổi bật về thơ và trường ca của ông có những tác phẩm: Bài ca chim chơrao(1962), Mặt đất không quên (1970), Quê hương mặt trời vàng (1975), Badan khát (1976), Campuchia hy vọng (1978), Người vắt sữa bầu trời (1985), Một trăm bài thơ tình nhờ em đặt tên (1992), Đánh đu cùng dâu bể (2002)... Về văn có thể kể đến: Chớp trắng (tiểu thuyết - 1970), Những đám mây màu cánh vạc (tiểu thuyết 2 tập - 1975), Em bé trong rừng thốt nốt (tập truyện ngắn - 1979), Đỉnh núi (tiểu thuyết - 1980), Vùng pháo sáng (tiểu thuyết - 1986), Cửa ngõ miền Tây (tiểu thuyết - 1986), Em bé vào hang cọp (tiểu thuyết 2 tập - 1986)... 

Thu Bồn là người có nhiều đóng góp nhất trong tất cả các thể loại: thơ, trường ca, truyện ngắn, tiểu thuyết, tiểu luận và cả báo chí nữa, với một số tác phẩm lớn cả về lượng lẫn về chất. Trong đó, ông là một trong những người khai mở và đặt dấu ấn thành công đầu tiên về thể loại trường ca viết về chiến tranh chống Mỹ cứu nước và cũng là tác giả có nhiều trường ca nhất. Thu Bồn được nhận nhiều giải thưởng văn học từ địa phương đến trung ương và quốc tế. Thu Bồn cũng là một trong những nhà thơ có đóng góp nhiều nhất suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, cũng như trong chiến tranh biên giới Tây Nam và phía Bắc; được Nhà nước tặng thưởng hơn 10 huân huy chương các loại.

Cháy hết mình với bạn bè, tình yêu

Ngoài văn, thơ Thu Bồn nổi tiếng và được ví như thác gào, như suối chảy bởi sức sống trong thơ. Tình yêu của ông cũng là một giai thoại trong mắt bạn bè, người quen. Thu Bồn thể hiện rất rõ sự say mê với những phụ nữ tạo cảm hứng cho ông và cũng sống hết mình với bạn bè vì vậy ông có nhiều người yêu và cũng có rất đông bạn bè. Ở đâu có Thu Bồn là ở đó có tiếng cười rộn rã, có sự tin yêu của tình bạn. Ngược lại, tình bạn cũng là sự tiếp sức rất lớn đối với ông. Với bạn bè, Thu Bồn lúc nào cũng hướng tới một cuộc sống giản đơn, không màng chức tước, hư danh. Cuộc sống và sự nghiệp Thu Bồn phong phú và điển hình đến độ nhà văn Nguyễn Khắc Phục đã dựa vào đó để xây dựng nhân vật chính trong tiểu thuyết nổi tiếng Học phí trả bằng máu.

So với các nhà thơ cùng thời, trường ca là thế mạnh và cũng là đóng góp lớn của Thu Bồn. Bài ca chim chơrao cùng nhiều trường ca khác của Thu Bồn đã đặt dấu son lên bầu trời thơ ca chống Mỹ lẫn đối với nền văn học hiện đại Việt Nam thế kỷ 20. Thu Bồn quan niệm rằng trường ca là một kiến trúc tổng hợp của thơ ca và cuộc chiến tranh giữ nước gian khổ và hào hùng của dân tộc chính là cái nôi, là nền tảng khai sinh ra trường ca. 

Nhà thơ Thu Bồn cũng từng bật mí rằng có một nhân vật đi xuyên suốt trong mấy mươi trường ca của ông, mặc dù tên tuổi không hề xuất hiện ở một dòng nào: “Tôi thường gọi tên anh là người chạy trốn ra phía trước hoặc người an bình trong tiếng súng… và cuối cùng gọi anh là Che Guevara Việt Nam. Đó chính là vị tướng nhà văn Nguyễn Chí Trung, người mà cùng Thu Bồn, Thanh Giang là ba người còn sống sót của tiểu đội nhà văn 13 người”. Về sau, Nguyễn Chí Trung với tư cách trợ lý Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu đã sang thăm Cuba. Về nước, ông kể rằng trong phần kết thúc bài diễn văn của Tổng Bí thư có trích một đoạn trường ca như một lời tỏ bày tình cảm và để bạn hiểu đất nước ta hơn: Ngọn sóng qua đây thành lưỡi búa/ ngọn gió qua đây thành mũi lao/ cánh chim qua đây thành con tuấn mã/ tờ giấy qua đây thành trang sử đỏ/ quân thù nghe nói mặt xanh như tàu lá/ chân ngựa vấp chân người, ngựa ngã/… bè bạn qua đây con tàu nặng/ bè bạn qua đây con sóng lặng.

Đó là trích đoạn từ trường ca Campuchia hy vọng của Thu Bồn viết năm 1978, mà theo Nguyễn Chí Trung đây là tác phẩm có tính tiên tri về cuộc tiến quân vào Phnôm Pênh của bộ đội Việt Nam làm nghĩa vụ quốc tế, giúp bạn thoát khỏi nạn diệt chủng của chế độ Pol Pot, về sau được Thủ tướng Hun Sen đọc và đánh giá rất cao: Chúng tôi sẽ tiến về Phnôm Pênh/ như nước lũ tràn/ của cả mùa mưa loài người đương chịu đựng/ đền chùa hãy gióng lên tiếng trống/ đã giấu trong lòng đất lòng người/ tất cả hãy gióng lên.

Trường ca của nhà thơ Thu Bồn đã vượt biên giới Tổ quốc đến với nhiều dân tộc anh em ở châu Á - Phi - Mỹ Latinh.

Hùng Phan
(sggp.org.vn)

CÁC TIN KHÁC
Bế Kiến Quốc - Những ẩn ức về cái đẹp (24-07-2017)
Nguyễn Ngọc Phú và trường ca (17-07-2017)
Nhạc sĩ Doãn Nho: Tự hào tiến bước dưới quân kỳ (10-07-2017)
Nhiếp ảnh gia Hải Thanh: Ảnh tư liệu có sức mạnh lưu giữ đặc biệt (06-07-2017)
Bí ẩn văn chương John Banville (26-06-2017)
Họa sĩ I Nhi Ksor: “Bốn mùa” Bazan (19-06-2017)
Hoàng Minh Châu - Đương Đời, đường thơ* (12-06-2017)
Nhà Nhiếp ảnh gia Lương Nghĩa Dũng và những bức ảnh sống mãi với thời gian (05-06-2017)
Nhà văn Xuân Thiều: Người lặng lẽ đổi mới (29-05-2017)
Nhạc sĩ Nhật Lai: Hiện tượng âm nhạc độc đáo (22-05-2017)
Nhà thơ Việt Phương: Uyên thâm và dũng cảm (08-05-2017)
Người họa sĩ có “hai trái tim” (03-05-2017)
Thu Bồn - Tráng sĩ hề dâu bể... (24-04-2017)
Phan Ngọc – Người nhạc sĩ tài hoa của Đà Nẵng – Bùi Văn Tiếng (18-04-2017)
Nhà thơ, dịch giả Tạ Minh Châu: Nghiệp văn đã chọn (10-04-2017)
Nhà nghiên cứu, soạn giả Mịch Quang: “Lão tướng không quân” của nghệ thuật kịch hát dân tộc (03-04-2017)
Nhà thơ, nhà biên kịch Văn Trọng Hùng: Hơn cả “ôn cố tri tân” (27-03-2017)
Nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ, bản hợp tấu của tài năng, tâm hồn và nghị lực (22-03-2017)
Nhà văn Hữu Mai: Người độc hành lặng lẽ (17-03-2017)
Họa sĩ Cao Ban Ban: Mỗi bức tranh là một câu chuyện (13-03-2017)
Thứ sáu, ngày 21/09/2018
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn