VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
Thơ Đỗ Xuân Đồng: Chút hương lòng xin gửi lại


Mỗi đời người đều có những trải nghiệm riêng. Với người làm thơ, họ thường gửi gắm trong thơ mình đôi khi chỉ vài câu thơ dung dị mà lay động lòng người bằng chính sự trải nghiệm và cảm xúc của người nghệ sĩ.
Đỗ Xuân Đồng "lang thang giữa cuộc vui buồn/ mà lòng đau đáu nhìn hoàng hôn buông". Đến lúc chiều về, khi đêm xuống, nhà thơ bỗng giật mình thấm thía nhận ra "âu đời sắp cạn thiệt hơn"... 


Có phải đó là sự chiêm nghiệm đúc kết bằng chính máu thịt của tâm hồn Đỗ Xuân Đồng trước cuộc sống đầy buồn vui, được mất này? Tôi không nghĩ mình lại là người may mắn được chuyện trò với người bạn thơ mà tôi hết lòng yêu mến trong những ngày cuối cùng với căn bệnh đầy nghiệt ngã này.

Những ngày Đỗ Xuân Đồng lâm bệnh nặng, biết là khó qua khỏi, thời gian chẳng còn là bao. Tôi và nhà thơ Đinh Thị Như Thúy đến thăm anh tại nhà. Đỗ Xuân Đồng không ngồi dậy được nên ghi sẵn những dòng chữ đề tặng ở trang đầu tập thơ vừa mới in xong với tình cảm quý mến mà anh dành cho tôi. Đồng cầm tay tôi xúc động nói: "Mình gửi cho Nguyễn Ngọc Hạnh Một chút hương lòng (*) này. Tôi ứa nước mắt vì tình cảm thắm thiết mà Đỗ Xuân Đồng đã dành cho mình. Trong giây phút ấy, bất chợt lòng tôi khơi dậy biết bao cảm xúc mà cách đây đã hơn 6 năm rồi, ngày đứa con gái tôi qua đời, Đỗ Xuân Đồng cũng ôm vai tôi an ủi, sẻ chia nỗi đau quá lớn của người cha mất đứa con gái còn xuân trẻ. Tôi mất con, còn Đỗ Xuân Đồng mất đi một đứa em đồng nghiệp thân thương cùng làm việc bên nhau suốt nhiều năm trong một cơ quan. Ôi, trong đôi mắt của bạn tôi lúc ấy có điều gì ẩn ức, "âu đời sắp cạn thiệt hơn"! Chẳng lẽ bao nhiêu bể dâu giữa cuộc đời này dễ dàng vơi cạn vậy sao Đồng ơi!

Đỗ Xuân Đồng là một trong những người bạn thơ hiền lành, chân thực, sống hồn nhiên như chính câu thơ đời mình. Cam phận và đắm say yêu hết lòng cuộc đời này, cho đến những ngày cuối cùng, Đỗ Xuân Đồng vẫn không hề bi lụy: "Thôi thì chớ có nỗi niềm/ Cũng không cưỡng được đến thềm thiên thu/ Trăm năm ừ cũng xa mù/ Ta vui vẻ sống thực hư mặc đời". Và, đúng là không cưỡng được nữa rồi, Đồng đã ra đi, đi mãi không về... 

Đỗ Xuân Đồng viết nhiều, không chỉ viết văn làm thơ mà anh còn sáng tác nhiều ca khúc. Có vài lần tôi ngồi nhìn Đồng ôm đàn hát tình ca với một phong cách thư sinh hồn hậu. Anh vốn không ồn ào xưng hùng xưng bá như mấy văn nghệ sĩ khác, cho nên nhiều người thường nghĩ Đỗ Xuân Đồng là người ngoại đạo, văn học nghệ thuật chỉ là tay trái của anh. Có thể nói Đỗ Xuân Đồng viết rất sung. Từ tập thơ đầu tay Giọt nắng được chọn lọc từ các bài thơ sáng tác trong những năm anh du học tại Ba Lan được ra mắt bạn đọc rất sớm, từ năm 1996. Cái duyên đến với thơ của Đỗ Xuân Đồng như một định mệnh. 

Có lần anh nói với tôi, "mình mạo muội, mượn nàng thơ để gửi gắm những gì rất riêng từ trong sâu thẳm tâm hồn như lưu giữ kỷ niệm của thời trai trẻ". Thế mà chỉ một năm sau anh lại tiếp tục cho ra đời tập thơ thứ hai Lời của sóng (Nxb Đà Nẵng, 1997). Và tập thơ thứ ba Bập bẹ (Nxb Đà Nẵng,1999). Không đơn giản chỉ là những vầng thơ "bập bẹ" dành cho thế giới tuổi thơ, mà đó là những trăn trở, suy tư từ ngày nhà thơ bước vào đời được chất chứa trong lời thơ giản dị, sâu lắng... Không lăn lộn với thăng trầm, đi qua những tháng năm khắc nghiệt thì làm sao cất lên những lời "bập bẹ" hồn nhiên đa nghĩa, đa mang ấy. Có lẽ đến khi Đỗ Xuân Đồng cho ra đời các Trường ca Mầm đất, Cát trở dạ, Hạt phù sinh, Đau đáu trường xưa thì người đọc mới tỏ tường, khẳng định Đỗ Xuân Đồng là một người đắm đuối với thơ ca cho dù trong sự nghiệp văn chương của anh còn nhiều tác phẩm văn xuôi như tiểu thuyết Uẩn khúc truông bò (Nxb Hội Nhà văn, 2012), Dòng sông không yên tĩnh, Mẹ và con và tập truyện ngắn Hạnh phúc của con cá rô đồng (Nxb Hội nhà văn, 2010). Đặc biệt tiểu thuyết Cây dừng thiêng vừa mới được Nxb Đà Nẵng phát hành, thì sau đó vài tháng Nxb Quân đội Nhân dân đã tái bản để kịp thời phục vụ cho bạn đọc trong nước.

 

Tôi với Đỗ Xuân Đồng thân mến nhau từ lâu nhưng không nhiều kỷ niệm như bạn bè tôi. Có phải vì ít khi chúng tôi ngồi chạm cốc hàn huyên mà những ngày cuối cùng anh đã dành cho tôi những kỷ niệm khó quên đầy thương mến. Có phải thơ đã "chạm" đến tận đáy lòng, chạm đến trái tim đa cảm của người nghệ sĩ. Từ bài thơ Thăm người anh lâm bệnh ngặt của Nguyễn Kim Huy viết rất nhanh sau khi đến thăm Đỗ Xuân Đồng. Sáng hôm sau, tôi giới thiệu ngay trên báo Công An Đà Nẵng, thì Đồng ở bệnh viện nhắn tin cho tôi: "Nguyễn Ngọc Hạnh ơi, chỉ có bạn bè văn nghệ mới thương nhau, yêu nhau hết lòng, người ốm nén cơn đau/ người khỏe ngăn tiếng khóc/ phút từ biệt quay lưng bước vội/ không thì nước mắt trào ra.

Sau đó vài ngày Đồng hôn mê sâu, bệnh viện đưa về nhà. Thế mà khi tôi mang tờ báo Đà Nẵng cuối tuần có trang thơ giới thiệu Đỗ Xuân Đồng đến thăm thì đôi mắt anh bừng lên, miệng ấp úng ra hiệu cho cháu Đỗ Hoàng Nam, con trai út của Đồng nâng tờ báo lên vừa tầm mắt để anh xem. Và, trong ánh mắt xa xăm ấy, Đồng muốn nghe tôi đọc hết trang thơ của bạn. Đỗ Xuân Đồng nghe xong gật đầu, ứa nước mắt nhìn mọi người xúc động... Thêm một kỷ niệm khó quên trong đời tôi. Thơ không chỉ là "giọt hương lòng tinh túy và tinh tế được chắc lọc công phu từ cuộc đời, từ nỗi đau" như Đồng đã viết trong lời mở đầu tập thơ này, mà thơ còn là sức mạnh của một bài kinh đầy huyền diệu và tinh khiết, là hơi thở bất tận của kiếp người mà Đỗ Xuân Đồng đến phút cuối cùng vẫn còn mong gửi lại chút hương lòng.

ĐÊM SÁNG

Víu cành sương oằn vào đêm thao thức

Đêm huyền mơ sương huyễn hoặc dưới trăng

Kẻ vô thường nhìn sương trăng tình tự

Quăng lưới đời chờ đợi mỏi mòn giăng

Đêm huyền mỹ gợi bao điều huyền diệu

Ta lạc vào những góc khuất sáng tươi

Chợt nhận ra đêm tràn đầy ánh sáng

Như khi ta nhắm mắt thấy hồn người.


KHOẢNH KHẮC

Bình minh vừa rạng chân trời

Hoàng hôn đã xuống, mình tôi cõi trần

Thương con chim lẻ bầy đàn

Tiếng kêu não ruột bay ngang lưng trời

Bay về đâu hỡi chim ơi?

Cuối hoàng hôn là đêm chơi vơi buồn

Cho ta gửi chút tình suông

Thức cùng đêm với hư không phận người

Chào bình minh của tôi ơi!

Chào hoàng hôn – kết kiếp người mong manh!

Đỗ Xuân Đồng!

Nguyễn Ngọc Hạnh
(nld.com.vn)

CÁC TIN KHÁC
Sáng tạo nghệ thuật nơi công cộng cũng phải có quy chuẩn (10-12-2019)
Nhiều tác phẩm phóng sự truyền hình tham gia Liên hoan Truyền hình toàn quốc 2019 (09-12-2019)
Kết quả đề cử Giải Mai Vàng 2019: Nhiều gương mặt mới (06-12-2019)
“Giọng hát hay Đà Nẵng mở rộng 2019" cuộc thi ấn tượng (06-12-2019)
Slim V đưa âm nhạc hàn lâm đến đại chúng với hoà nhạc “Hạnh phúc“ (05-12-2019)
Ca sĩ làm live show: Nỗ lực vì danh tiếng! (04-12-2019)
Cá hoá Long - thời cơ thị trường tranh Việt (03-12-2019)
Nhìn lại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 21 năm 2019 Nhiều đổi mới, nâng cao chất lượng tác phẩm (02-12-2019)
Sôi động thị trường sách tết (29-11-2019)
Bế mạc Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 21, Song Lang thắng lớn (28-11-2019)
Đẩy nhanh việc đưa đàn bầu là di sản thế giới (27-11-2019)
Phim Việt phải có bản sắc văn hóa dân tộc (26-11-2019)
Nhiều thách thức trong đào tạo viết văn (25-11-2019)
Trưng bày hơn 100 sản phẩm mỹ nghệ kim hoàn đặc sắc (24-11-2019)
Đà Nẵng tôn vinh đóng góp của các nghệ sĩ, nghệ nhân đối với nền văn hóa, nghệ thuật thành phố (22-11-2019)
Liên hoan phim Việt Nam 21: Khó tìm được Bông sen vàng phim truyện (21-11-2019)
NSND Hoàng Dũng - Đi dạy học, tôi muốn sinh viên phải "đau" (20-11-2019)
Sự trở lại ấn tượng của thế hệ ca sĩ cũ (19-11-2019)
Biết làm, cải lương vẫn ăn khách (18-11-2019)
Bạn có biết: Hoạt động nghệ thuật giúp cơ thể khỏe mạnh hơn (15-11-2019)
Thứ năm, ngày 12/12/2019
Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn