VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
Sức ép khi dựng lại cải lương kinh điển


Các vở cải lương kinh điển vẫn thu hút khán giả. Tuy nhiên, nếu không biết sáng tạo mà chỉ rập khuôn sẽ không mang lại hiệu quả về nghệ thuật.
Sau thành công của vở "Thái hậu Dương Vân Nga", do đạo diễn Hoa Hạ dàn dựng, nhiều đơn vị xã hội hóa đã lên kế hoạch tái dựng các vở cải lương kinh điển.
Làm mới hay đồ lại cái cũ?
Khi bắt tay dàn dựng vở "Thái hậu Dương Vân Nga", đạo diễn Hoa Hạ xác định rõ hướng đi của mình là vận dụng hình thức mới để nâng cao giá trị nghệ thuật vốn có trong kịch bản văn học mà các thế hệ tiền bối đã kiến tạo.



Còn nghệ sĩ Chí Linh, hiện đang đưa lên sàn tập kịch bản "Hòn vọng phu", cũng xác định: "Phải phả vào bản dựng mới nhiều trình thức mới, tạo điểm nhấn trong bố cục để phù hợp với không gian, bối cảnh khi sử dụng màn hình LED, đồng thời cách ca diễn của đội ngũ diễn viên trẻ cũng được đẩy tiết tấu nhanh hơn".

Theo các nhà chuyên môn, có 2 vấn đề mà các đạo diễn phải đối mặt khi tái dựng các vở kinh điển của sân khấu cải lương: làm mới hoặc chỉ đồ lại bản dựng cũ. NSƯT - đạo diễn Trần Minh Ngọc nhận định: "Làm mới là bỏ hết những gì thuộc về bản dựng cũ, như trước đây NSND Trần Ngọc Giàu đã làm khi được VTV3 mời tái dựng tác phẩm "Tô Ánh Nguyệt" cho chương trình Nhà hát truyền hình. Anh đã dựng theo kịch bản văn học của tác giả Trần Hữu Trang, hoàn toàn không sử dụng bản dựng cũ của NSND Huỳnh Nga và Diệp Lang".

Tuy nhiên, với số đông khán giả yêu cải lương, trong tâm trí họ từng thân thuộc đường đi nước bước, cách ca diễn của nghệ sĩ từ bản dựng cũ nên khó thay thế. Điều này khiến đạo diễn phải đối diện áp lực là bản dựng mới phải chinh phục người xem. "Còn làm rập khuôn như cách NSƯT Minh Vương đã từng đứng tên dàn dựng vở "Rạng ngọc Côn Sơn" theo nguyên mẫu của đạo diễn Đoàn Bá thì chỉ là đồ lại bản dựng cũ, có khác chăng là thay đổi lực lượng diễn viên" - đạo diễn Trần Minh Ngọc phân tích. Theo đạo diễn Trần Minh Ngọc, phương thức thứ hai ít tốn kém, bảo đảm doanh thu vì lượng khán giả đến rạp yên tâm là họ sẽ bắt gặp được những cảm xúc cũ. "Tuy nhiên, với vai trò đạo diễn, đồ lại cái cũ cũng giống như mình chỉ hâm nóng bát phở đã quá nguội lạnh" - ông nói.

Về thủ pháp dàn dựng qua hình thức mới, đạo diễn Vũ Minh, từng tái dựng thành công 2 vở kinh điển: "Câu thơ yên ngựa" và "Đào Tam Xuân", khẳng định: "Phải bám chặt tư tưởng, bố cục của kịch bản văn học để triển khai cái mới. Trả lại cho sàn diễn cải lương sự chuẩn mực mới là mục đích của việc tái dựng các vở kinh điển".

Đổi mới hình thức: Phao cứu sinh?

Qua tác phẩm "Thái hậu Dương Vân Nga" của đạo diễn Hoa Hạ, cho thấy với nhiều cải biên trong cách ca, diễn, vận dụng nhiều hình thức mới mẻ từ võ thuật, múa đã thành nền tảng trong việc tạo "món ăn" mới cho sàn diễn cải lương hôm nay.

Đối với các nhà chuyên môn, nghệ thuật cải lương luôn ở trạng thái mở, sẵn sàng tiếp nhận những tinh hoa của các bộ môn nghệ thuật khác nhằm làm đẹp và phong phú hơn cho tác phẩm. Việc đạo diễn Triệu Trung Kiên (Nhà hát Cải lương Việt Nam) mạnh dạn đưa nhiều hình thức dàn dựng mới vào các vở diễn như: "Hừng đông", "Mai Hắc Đế", "Ni cô Hương Tràng", "Thầy Ba Đợi",… đã giúp sân khấu cải lương hôm nay đạt được hiệu quả nghệ thuật nhất định. Theo đạo diễn Triệu Trung Kiên: "Cải lương có thể làm mới và xuất hiện ở bất cứ cách thức nào, miễn là khi xuất hiện, nó được trân trọng và phát huy hết vẻ đẹp của mình. Đồng thời, nó phải là những tác phẩm hay, đặc sắc, không hề bị ý định mờ ám nào đó chi phối khiến nó méo mó".

Hình thức thể hiện chưa đủ. Khán giả phía Nam yêu thích cải lương, đến rạp mua vé vào xem còn vì yêu mến nghệ sĩ. NSND Lệ Thủy cho biết: "Khi làm Sân khấu Vàng, tôi và NSƯT Minh Vương đã xác định yếu tố này. Hình thức dựng mới rất cần nhưng phải có thêm sự đồng hành của thế hệ đi trước và thế hệ trẻ. Còn dựng vở kinh điển mà giao hẳn cho các em diễn viên trẻ sẽ khó đạt doanh thu".

Các bầu sân khấu hiện nay cũng xác định lực lượng diễn viên hai thế hệ: cũ và mới trong một tác phẩm sẽ là chìa khóa để đạt doanh thu khi tái dựng các vở kinh điển. Vở "Hòn vọng phu" của đạo diễn Chí Linh đang tập dượt có sự góp mặt của nghệ sĩ Duy Sơn, cha ruột nghệ sĩ Võ Minh Lâm, là một yếu tố thu hút sự chú ý của khán giả cho sự quay lại sàn diễn của nghệ sĩ gạo cội này. Tương tự, các vở kinh điển mà các ông bà bầu ngày nay đang chuẩn bị triển khai như: "Rạng ngọc Côn Sơn", "Tình sử Dương Quý Phi", "Lưu Kim Đính", "Mùa thu trên Bạch Mã Sơn"… đều có sự đồng hành của thế hệ nghệ sĩ vàng như: NSND Ngọc Giàu, Lệ Thủy, Trọng Hữu, NSƯT Minh Vương, Thanh Tuấn, Hùng Minh, Thanh Nguyệt… "Chúng tôi chỉ diễn một cảnh cuối hoặc đứng ở vị trí vai phụ để hỗ trợ các em trẻ" - NSƯT Hùng Minh nói.

Trong thời buổi khan hiếm kịch bản hay cho sàn diễn cải lương, việc dựng mới những vở kinh điển cũng là cách để làm cho sàn diễn sáng đèn. Dù vậy, đây cũng chỉ là giải pháp tạm thời, nhu cầu khán giả vẫn đang rất cần đến các vở diễn phản ánh những bức xức của cuộc sống hôm nay. 

Tinh thần sáng tạo

Có thể nói, từ sau chương trình "Gìn vàng giữ ngọc" của đạo diễn Vũ Minh, việc tái dựng kịch bản kinh điển đã có chiều hướng gia tăng. Các đạo diễn trẻ đã nhìn nhận hình thức mới sẽ là phương thức để họ mang lại cho người xem món ăn tinh thần đầy sáng tạo, trên nền tảng kịch bản văn học đã chiếm cảm tình số đông khán giả.

Ý thức được việc bảo vệ chuẩn mực của cải lương xưa, nhằm tìm chất xúc tác cho vở diễn mới trong công cuộc bảo tồn nghệ thuật cải lương hôm nay, các đạo diễn trẻ của bộ môn này như: Quốc Kiệt, Nguyên Đạt, Lê Trung Thảo, Vũ Minh, Mai Thắm, Thanh Hà…. đã nỗ lực không ngừng để cho ra đời nhiều vở diễn mới, bên cạnh danh sách các vở kinh điển đã dàn dựng với hình thức mới. Họ đủ sức làm chủ ngôi nhà sân khấu cải lương khi dung hòa được những kinh nghiệm từ người đi trước, để vở diễn dù mới hay cũ vẫn thu hút khán giả đến rạp và thỏa mãn lòng mộ điệu của số đông công chúng dành cho bộ môn này

Thanh Hiệp
(nld.com.vn)

CÁC TIN KHÁC
Thời của văn học trẻ (09-07-2018)
Sẽ có giải Nobel văn học 2018 do một Viện hàn lâm khác đưa ra? (06-07-2018)
Chủ nhân hit tỉ view Despacito đã đến Đà Nẵng biểu diễn (05-07-2018)
Trại sáng tác âm nhạc tại Đà Nẵng (04-07-2018)
Bé gái Việt 7 tuổi giành giải nhất cuộc thi piano quốc tế ở New York (03-07-2018)
Đưa Tuồng vào học đường: Giữ cho lớp sau (02-07-2018)
Đội Italy giành ngôi vô địch tại Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2018 (01-07-2018)
Bức họa con vẹt 700 tuổi hé lộ tuyến đường thương mại thời Trung cổ (29-06-2018)
Tự tin với giá tranh Việt (28-06-2018)
Rộn ràng sách cho Ngày Gia đình (27-06-2018)
Tìm hướng đi cho phim độc lập (26-06-2018)
Chính chuyên bươn bả với nghề (22-06-2018)
Báo chí với việc bảo tồn di sản văn hóa, di tích lịch sử ở Đà Nẵng - Bùi Văn Tiếng (21-06-2018)
Phim Việt thiếu nhà sản xuất giỏi (21-06-2018)
Đường nào cho nhạc dân tộc? (20-06-2018)
“Lấy báo nuôi văn” (19-06-2018)
Sân khấu trong sự phát triển của kinh tế thị trường: Trăm mối tơ vò (18-06-2018)
Có gì mới tại Đà Nẵng – Điểm hẹn mùa hè 2018? (17-06-2018)
12 tác phẩm xuất sắc nhận Giải thưởng Văn học sông Mekong lần thứ 9 (15-06-2018)
Những nghệ sĩ vượt qua nghịch cảnh (14-06-2018)
Thứ ba, ngày 17/07/2018
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn