VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
Sơn mài Việt sẽ thành thương hiệu quốc gia?


Hội họa, mỹ thuật phải đề cao tính sáng tạo. Nếu trở thành thương hiệu quốc gia, e rằng vô tình bó hẹp tính sáng tạo trong nghệ thuật sơn mài.
Trong khi Cục Mỹ thuật - Nhiếp ảnh và Triển lãm (Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch) đang tiếp tục tổ chức hội thảo lấy ý kiến của giới chuyên môn về đề án xây dựng "Nghệ thuật sơn mài Việt Nam" thành thương hiệu quốc gia thì người trong giới đã có nhiều ý kiến trái chiều, gây tranh cãi.


Sự trỗi dậy của sơn mài

Dường như đang diễn ra cuộc phục hưng nghệ thuật sơn mài Việt Nam: Tất cả đều hối hả bung nở, sặc sỡ và nhộn nhịp, sản xuất và tiếp thị, trưng bày và sưu tập. Nước ngoài gọi sơn mài là quốc họa của Việt Nam (như thủy mặc là quốc họa của Trung Quốc). Họa sĩ Nguyễn Quân nhìn nhận: "Có phong trào đề cao chất liệu kỹ thuật thủ công truyền thống khai mở thêm năng lực biểu đạt mê hoặc của nó và có trào lưu cách tân phối hợp vật liệu công nghệ mở nhằm đáp ứng tính đương đại tân kỳ hội nhập hôm nay. Lại có xu hướng khai triển tính trang trí ứng dụng sự hào nhoáng của vàng sơn, nhẵn, bóng, lung linh..., đáp ứng thị hiếu sưu tầm, thưởng ngoạn, trưởng giả. Trong khi đó, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch thì đang muốn xây dựng sơn mài thành thương hiệu quốc gia...".

 

Cục Mỹ thuật - Nhiếp ảnh và Triển lãm đã tổ chức hội thảo lấy ý kiến đóng góp xây dựng của các cơ quan quản lý, các tổ chức nghề nghiệp, các chuyên gia, nhà khoa học về đề án xây dựng thương hiệu quốc gia "Nghệ thuật sơn mài Việt Nam" vào cuối tháng 8 tại Hà Nội. Hiện cục tiếp tục chuẩn bị cho hội thảo cùng nội dung tại Đà Nẵng và TP HCM để tiếp nhận thêm ý kiến đóng góp từ người trong giới.

Theo chia sẻ từ Cục Mỹ thuật - Nhiếp ảnh và Triển lãm, việc xây dựng nghệ thuật sơn mài Việt Nam thành thương hiệu quốc gia là hoạt động nhằm góp phần phát triển công nghiệp văn hóa, đồng thời quảng bá đất nước, con người Việt Nam qua nghệ thuật.

Theo đó, đề án "Nghệ thuật sơn mài Việt Nam" với mục đích đưa ra các tiêu chí, quy chuẩn về chất liệu để làm sơn mài, quy trình chế tác sơn mài đạt tiêu chuẩn thương hiệu quốc gia; tiêu chuẩn nghệ thuật và kỹ thuật để các sản phẩm, các tác phẩm sơn mài đạt chuẩn thương hiệu "Nghệ thuật sơn mài Việt Nam". Đề án cũng xây dựng kế hoạch, nội dung để Việt Nam trở thành trung tâm của nghệ thuật sơn mài; đăng cai tổ chức liên hoan nghệ thuật sơn mài quốc tế 2 năm một lần tại Việt Nam. Từ đó thúc đẩy sự phát triển của sơn mài Việt, kích thích thị trường tiêu thụ các sản phẩm thủ công mỹ nghệ sơn mài và tác phẩm hội họa sơn mài Việt Nam ở trong nước và quốc tế.

Giới chuyên môn khẳng định tính cấp thiết của việc làm này nhằm khẳng định giá trị sơn mài Việt trên trường quốc tế và thị trường nghệ thuật trong nước. Nhưng việc đưa sơn mài Việt thành thương hiệu quốc gia lại là vấn đề cần phải xem xét nhiều. Bởi "nước nào cũng có sơn mài và đưa thành thương hiệu quốc gia xem chừng không khả thi", đã có ý kiến trong giới chuyên môn nhận định như vậy.

Bó hẹp sáng tạo

Sơn mài Việt Nam được thế giới ghi nhận. Nhiều bức sơn mài đã trở thành "bảo vật quốc gia" như tác phẩm "Vườn xuân Trung Nam Bắc", "Thiếu nữ trong vườn" và "Phong cảnh" của danh họa Nguyễn Gia Trí; "Kết nạp Đảng ở Điện Biên Phủ", "Thanh niên thành đồng" của Nguyễn Sáng, "Bác Hồ ở chiến khu Việt Bắc" của Dương Bích Liên, "Gióng" của Nguyễn Tư Nghiêm... Nhiều người lo ngại "sơn mài Nhật Bản đang lấn át sơn mài Việt nên nếu Việt Nam không gìn giữ và phát huy được chất liệu này quả là điều đáng tiếc bởi đất nước của chúng ta mới là nơi phát tích và sản sinh ra kỹ thuật vẽ sơn mài. Nhưng với đề án đưa "Nghệ thuật sơn mài Việt Nam" thành thương hiệu quốc gia thì còn nhiều lấn cấn.

Họa sĩ Nguyễn Quân chia sẻ: "Cá nhân tôi không ủng hộ đề án này vì không thấy tính khả thi. Ban tổ chức cũng chỉ đưa ra được các tiêu chuẩn về nguyên liệu, quy trình sản xuất chất liệu và không thể đưa ra được các tiêu chuẩn trong nghệ thuật sơn mài. Điều đó là phi thực tế với tính cá nhân rất rõ nét trong các sáng tác trên chất liệu hội họa truyền thống này. Chưa kể thương hiệu quốc gia sẽ để chỉ những sản phẩm mang tính phổ quát với những công thức cụ thể, rõ ràng. Trong khi đó, hội họa, mỹ thuật phải đề cao tính sáng tạo. Nếu trở thành thương hiệu quốc gia, điều đó cũng đồng nghĩa vô tình bó hẹp tính sáng tạo trong nghệ thuật sơn mài".

Ý kiến này nhận được nhiều sự đồng thuận của giới chuyên môn. Cũng giống như điện ảnh, kịch bản là vật liệu quan trọng nhưng còn đạo diễn (như họa sĩ), diễn viên (tạo hình), ê-kíp sản xuất, trình chiếu (triển lãm) và phê bình trong chuỗi tạo tác, quảng bá sản phẩm nghệ thuật. Sơn mài chỉ là vật liệu và kỹ thuật, giống như sơn dầu, màu nước, lụa, mộc bản..., đưa thành thương hiệu quốc gia là không phù hợp. Trong thành phẩm của một tác phẩm, vật liệu chỉ chiếm tối đa 50% hiệu quả, còn lại là sáng tạo riêng, là hiệu quả nghệ thuật. Vấn đề là phải làm sao để phát triển sơn mài thành vật liệu dễ sản xuất, dễ sử dụng và an toàn, để quốc tế sử dụng là nên hơn. Vì sơn mài hiện nay bị các công thức gia truyền làm cho bí hiểm, khó phát triển và xuất khẩu - nhiều người trong giới chuyên môn nhận định. 

Đã có sự pha tạp chất liệu

Theo họa sĩ Triệu Khắc Tiến, Nhật Bản không phải là nơi khởi thủy của sơn mài nhưng giá của chất liệu này lại cao ngất ngưởng. Trong khi đó, các họa sĩ Việt Nam không phải ai cũng sử dụng chất liệu sơn mài truyền thống trong sáng tác mà đã có sự pha tạp. Có phong trào đề cao chất liệu kỹ thuật thủ công truyền thống nhưng cũng có trào lưu cách tân phối hợp vật liệu công nghệ mở nhằm đáp ứng tính đương đại hội nhập hôm nay. Chưa kể việc phân định giữa sơn mài mỹ nghệ và tranh sơn mài cũng khiến giới chuyên môn băn khoăn.

Thùy Trang
(nld.com.vn)

CÁC TIN KHÁC
Sân khấu Việt trước những đòi hỏi mới (06-07-2020)
Câu lạc bộ Điện ảnh thành phố tổ chức chiếu phim thiếu nhi miễn phí và đào tạo học viên (03-07-2020)
Báo chí Đà Nẵng với việc bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc - Bùi Văn Tiếng (01-07-2020)
Điện ảnh thế giới mất mùa phim hè (30-06-2020)
Quy định về hoạt động nghệ thuật biểu diễn: Thoáng, nhưng… khó quản (29-06-2020)
Đà thành, vài mảnh ký ức… (26-06-2020)
Diễn ngôn mới của hội họa Việt (25-06-2020)
Tìm giải pháp thúc đẩy công bố quốc tế trong KHXH&NV* (24-06-2020)
Giải 'cơn khát' sân khấu kịch cho thiếu nhi Đà Nẵng (23-06-2020)
Nhóm họa sĩ Nắng Mới triển lãm tranh về dịch Covid – 19 tại Hội An (22-06-2020)
Văn chương và bạn đọc (19-06-2020)
Cảm "Truyện Kiều" bằng ngôn ngữ ballet (18-06-2020)
Dấu ấn nhà sản xuất ngoại ở thị trường nhạc Việt (17-06-2020)
Sóng thơ từ cửa Hàn (16-06-2020)
Câu lạc bộ thơ Hàn Giang kỷ niệm 30 năm thành lập (16-06-2020)
Tìm lại thị phần cho âm nhạc dân tộc (16-06-2020)
Nghệ sĩ Đà Nẵng thực hiện MV tri ân những người hùng thầm lặng chống Covid-19 (15-06-2020)
NGHĨ VỀ CÂU LẠC BỘ THƠ (Nhân kỷ niệm 30 năm thành lập Câu lạc bộ Thơ Hàn Giang) - Bùi Văn Tiếng (14-06-2020)
Để có những tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao (12-06-2020)
Tổng kết 10 năm thực hiện Quy chế công tác dân vận: Hoạt động văn học, nghệ thuật của văn nghệ sĩ thành phố gắn liền với đời sống nhân dân (11-06-2020)
Thứ ba, ngày 07/07/2020
Yêu thương và được yêu thương là một khúc nhạc thâm trầm, nghe mãi mà không biết chán.
De Stael

Hãy tha thứ cho những người đã làm bạn bị tổn thương.
Les Brown

Người có tài thấy được điểm mấu chốt, và coi tất cả những thứ khác là dư thừa.
Thomas Carlyle

Hành động có thể không mang tới hạnh phúc, nhưng không có hạnh phúc nào lại thiếu hành động.
William James

Trên đời này chỉ có một thứ mà bất cứ ai cũng không cướp đi được, đó chính là trí tuệ.
Khuyết danh

Người nào dám lãng phí một giờ đồng hồ hãy còn chưa phát hiện ra giá trị của cuộc sống.
Charles Darwin

Sự hào phóng thật sự đối với tương lai là việc đem cho tất cả trong hiện tại.
Albert Camus

Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0236-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn
- Chịu trách nhiệm nội dung: Phó chủ tịch Nguyễn Nho Khiêm
- Giấy phép số: 479/GP-STTTT của Sở Thông tin và Truyền thông cấp ngày 22/05/2020