VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
Sơn mài Việt sẽ thành thương hiệu quốc gia?


Hội họa, mỹ thuật phải đề cao tính sáng tạo. Nếu trở thành thương hiệu quốc gia, e rằng vô tình bó hẹp tính sáng tạo trong nghệ thuật sơn mài.
Trong khi Cục Mỹ thuật - Nhiếp ảnh và Triển lãm (Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch) đang tiếp tục tổ chức hội thảo lấy ý kiến của giới chuyên môn về đề án xây dựng "Nghệ thuật sơn mài Việt Nam" thành thương hiệu quốc gia thì người trong giới đã có nhiều ý kiến trái chiều, gây tranh cãi.


Sự trỗi dậy của sơn mài

Dường như đang diễn ra cuộc phục hưng nghệ thuật sơn mài Việt Nam: Tất cả đều hối hả bung nở, sặc sỡ và nhộn nhịp, sản xuất và tiếp thị, trưng bày và sưu tập. Nước ngoài gọi sơn mài là quốc họa của Việt Nam (như thủy mặc là quốc họa của Trung Quốc). Họa sĩ Nguyễn Quân nhìn nhận: "Có phong trào đề cao chất liệu kỹ thuật thủ công truyền thống khai mở thêm năng lực biểu đạt mê hoặc của nó và có trào lưu cách tân phối hợp vật liệu công nghệ mở nhằm đáp ứng tính đương đại tân kỳ hội nhập hôm nay. Lại có xu hướng khai triển tính trang trí ứng dụng sự hào nhoáng của vàng sơn, nhẵn, bóng, lung linh..., đáp ứng thị hiếu sưu tầm, thưởng ngoạn, trưởng giả. Trong khi đó, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch thì đang muốn xây dựng sơn mài thành thương hiệu quốc gia...".

 

Cục Mỹ thuật - Nhiếp ảnh và Triển lãm đã tổ chức hội thảo lấy ý kiến đóng góp xây dựng của các cơ quan quản lý, các tổ chức nghề nghiệp, các chuyên gia, nhà khoa học về đề án xây dựng thương hiệu quốc gia "Nghệ thuật sơn mài Việt Nam" vào cuối tháng 8 tại Hà Nội. Hiện cục tiếp tục chuẩn bị cho hội thảo cùng nội dung tại Đà Nẵng và TP HCM để tiếp nhận thêm ý kiến đóng góp từ người trong giới.

Theo chia sẻ từ Cục Mỹ thuật - Nhiếp ảnh và Triển lãm, việc xây dựng nghệ thuật sơn mài Việt Nam thành thương hiệu quốc gia là hoạt động nhằm góp phần phát triển công nghiệp văn hóa, đồng thời quảng bá đất nước, con người Việt Nam qua nghệ thuật.

Theo đó, đề án "Nghệ thuật sơn mài Việt Nam" với mục đích đưa ra các tiêu chí, quy chuẩn về chất liệu để làm sơn mài, quy trình chế tác sơn mài đạt tiêu chuẩn thương hiệu quốc gia; tiêu chuẩn nghệ thuật và kỹ thuật để các sản phẩm, các tác phẩm sơn mài đạt chuẩn thương hiệu "Nghệ thuật sơn mài Việt Nam". Đề án cũng xây dựng kế hoạch, nội dung để Việt Nam trở thành trung tâm của nghệ thuật sơn mài; đăng cai tổ chức liên hoan nghệ thuật sơn mài quốc tế 2 năm một lần tại Việt Nam. Từ đó thúc đẩy sự phát triển của sơn mài Việt, kích thích thị trường tiêu thụ các sản phẩm thủ công mỹ nghệ sơn mài và tác phẩm hội họa sơn mài Việt Nam ở trong nước và quốc tế.

Giới chuyên môn khẳng định tính cấp thiết của việc làm này nhằm khẳng định giá trị sơn mài Việt trên trường quốc tế và thị trường nghệ thuật trong nước. Nhưng việc đưa sơn mài Việt thành thương hiệu quốc gia lại là vấn đề cần phải xem xét nhiều. Bởi "nước nào cũng có sơn mài và đưa thành thương hiệu quốc gia xem chừng không khả thi", đã có ý kiến trong giới chuyên môn nhận định như vậy.

Bó hẹp sáng tạo

Sơn mài Việt Nam được thế giới ghi nhận. Nhiều bức sơn mài đã trở thành "bảo vật quốc gia" như tác phẩm "Vườn xuân Trung Nam Bắc", "Thiếu nữ trong vườn" và "Phong cảnh" của danh họa Nguyễn Gia Trí; "Kết nạp Đảng ở Điện Biên Phủ", "Thanh niên thành đồng" của Nguyễn Sáng, "Bác Hồ ở chiến khu Việt Bắc" của Dương Bích Liên, "Gióng" của Nguyễn Tư Nghiêm... Nhiều người lo ngại "sơn mài Nhật Bản đang lấn át sơn mài Việt nên nếu Việt Nam không gìn giữ và phát huy được chất liệu này quả là điều đáng tiếc bởi đất nước của chúng ta mới là nơi phát tích và sản sinh ra kỹ thuật vẽ sơn mài. Nhưng với đề án đưa "Nghệ thuật sơn mài Việt Nam" thành thương hiệu quốc gia thì còn nhiều lấn cấn.

Họa sĩ Nguyễn Quân chia sẻ: "Cá nhân tôi không ủng hộ đề án này vì không thấy tính khả thi. Ban tổ chức cũng chỉ đưa ra được các tiêu chuẩn về nguyên liệu, quy trình sản xuất chất liệu và không thể đưa ra được các tiêu chuẩn trong nghệ thuật sơn mài. Điều đó là phi thực tế với tính cá nhân rất rõ nét trong các sáng tác trên chất liệu hội họa truyền thống này. Chưa kể thương hiệu quốc gia sẽ để chỉ những sản phẩm mang tính phổ quát với những công thức cụ thể, rõ ràng. Trong khi đó, hội họa, mỹ thuật phải đề cao tính sáng tạo. Nếu trở thành thương hiệu quốc gia, điều đó cũng đồng nghĩa vô tình bó hẹp tính sáng tạo trong nghệ thuật sơn mài".

Ý kiến này nhận được nhiều sự đồng thuận của giới chuyên môn. Cũng giống như điện ảnh, kịch bản là vật liệu quan trọng nhưng còn đạo diễn (như họa sĩ), diễn viên (tạo hình), ê-kíp sản xuất, trình chiếu (triển lãm) và phê bình trong chuỗi tạo tác, quảng bá sản phẩm nghệ thuật. Sơn mài chỉ là vật liệu và kỹ thuật, giống như sơn dầu, màu nước, lụa, mộc bản..., đưa thành thương hiệu quốc gia là không phù hợp. Trong thành phẩm của một tác phẩm, vật liệu chỉ chiếm tối đa 50% hiệu quả, còn lại là sáng tạo riêng, là hiệu quả nghệ thuật. Vấn đề là phải làm sao để phát triển sơn mài thành vật liệu dễ sản xuất, dễ sử dụng và an toàn, để quốc tế sử dụng là nên hơn. Vì sơn mài hiện nay bị các công thức gia truyền làm cho bí hiểm, khó phát triển và xuất khẩu - nhiều người trong giới chuyên môn nhận định. 

Đã có sự pha tạp chất liệu

Theo họa sĩ Triệu Khắc Tiến, Nhật Bản không phải là nơi khởi thủy của sơn mài nhưng giá của chất liệu này lại cao ngất ngưởng. Trong khi đó, các họa sĩ Việt Nam không phải ai cũng sử dụng chất liệu sơn mài truyền thống trong sáng tác mà đã có sự pha tạp. Có phong trào đề cao chất liệu kỹ thuật thủ công truyền thống nhưng cũng có trào lưu cách tân phối hợp vật liệu công nghệ mở nhằm đáp ứng tính đương đại hội nhập hôm nay. Chưa kể việc phân định giữa sơn mài mỹ nghệ và tranh sơn mài cũng khiến giới chuyên môn băn khoăn.

Thùy Trang
(nld.com.vn)

CÁC TIN KHÁC
90 NĂM NGÀY THÀNH LẬP ĐẢNG BỘ TP. ĐÀ NẴNG (28-3) 45 NĂM NGÀY GIẢI PHÓNG ĐÀ NẴNG (29-3): Đồng hành vì lợi ích của nhân dân để xây dựng Đà Nẵng văn minh, hiện đại (26-03-2020)
Điều kiện hình thành ý thức nghề nghiệp của nhà văn - Phạm Thị Thu Hương (12-03-2020)
Văn nghệ sĩ với đường phố Đà Nẵng - Bùi Văn Tiếng (05-03-2020)
Phim nói về tâm linh được vinh danh tại cuộc thi phim ngắn CJ 2019 (16-01-2020)
Nghệ nhân K’Bes truyền đam mê cồng chiêng cho thế hệ trẻ (15-01-2020)
Kịch Tết Canh Tý: Khó kỳ vọng bội thu (13-01-2020)
Danh sách 59 Tân Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam 2019 (08-01-2020)
Khơi mạch ngầm văn hóa (02-01-2020)
Diễn biến thú vị của văn hóa đọc 2019 (31-12-2019)
Bàn tiếp về chữ Quốc ngữ (30-12-2019)
Hội Nhiếp ảnh nghệ thuật Đà Nẵng tổ chức tổng kết hoạt động năm 2019 (27-12-2019)
Con đường viết sách đầy thiếu thốn và gian nan (27-12-2019)
Điện ảnh Việt sôi động hơn nhưng chưa đột phá (26-12-2019)
Phim Việt Tết Canh Tý có gì hấp dẫn? (25-12-2019)
Những phong tục Giáng sinh kỳ lạ trên thế giới (24-12-2019)
Sách hay cho mùa Giáng sinh (23-12-2019)
Nhạc kịch “Lá đỏ” - khúc tráng ca về một thời hoa lửa (22-12-2019)
Hội Âm nhạc thành phố Đà Nẵng tổng kết hoạt động năm 2019 (22-12-2019)
Khủng hoảng phê bình sân khấu chuyên nghiệp (20-12-2019)
Câu chuyện mới cho mỹ thuật đương đại Việt Nam (19-12-2019)
Chủ Nhật, ngày 29/03/2020
Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0236-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Nho Khiêm
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn