VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
Sắc phong duy nhất ở thành Điện Hải - Đinh Thị Toan

Thời nhà Nguyễn, triều đình rất coi trọng việc bố phòng ven biển, coi đó là mối nguy thường trực đe dọa đến an ninh đất nước. Vì vậy, luôn tổ chức bố trí quân đội chặt chẽ ở các cửa biển, trong đó có cửa biển Đà Nẵng. Thành Điện Hải cùng nhiều thành khác được xây dựng ven cửa sông Hàn chính là để kiểm soát việc xuất nhập của tàu bè trong và ngoài nước, các tàu thuyền đi và đến, trong đó đặc biệt chú ý tàu ngoại quốc lai vãng.


Đà Nẵng là nơi rất xung yếu ở chỗ bờ biển, tàu Tây dương đi lại tất phải qua đấy. [...] Ngươi nay có chức trách giữ một địa phương, nên thân đến xem xét 2 thành An Hải, Điện Hải và pháo đài Phòng Hải, gia tâm chỉnh lý, chúng nếu có lòng nhòm ngó cũng không có chỗ sơ hở có thể mượn cớ được. Đấy cũng là cách chữa giọi cửa nhà từ lúc chưa mưa, là kế hoạch to của nhà nước, chứ ta có sợ gì họ đâu?(1) Đó là lời răn dụ của vua Minh Mạng khi quyền thự Tuần phủ Nam Ngãi Nguyễn Tri Phương vào cung bái biệt để vào Đà Nẵng trấn nhậm. Đi cùng với việc đánh giá cao tầm quan trọng của tấn Đà Nẵng, trong năm này, tức năm Canh Tý (1840), vua ra lệnh bổ sung quân lính và đạn dược, tăng cường bố phòng cơ sở vật chất cho các thành An Hải, Điện Hải, Định Hải và tích cực xây dựng Phòng Hải. Cũng trong thời gian trên, thành Điện Hải có vị Thành thủ úy đầu tiên.

Nguyên trước đó, thành Điện Hải do Lãnh binh Lương Văn Liễu(2) trông coi. Tuy nhiên, công vụ rối rắm khó kham được, bị vua trách phạt. Lúc này, chính thức “đặt thêm chức Thành thủ úy ở Điện Hải, Định Hải mỗi thành một người”(3) để tăng tính chuyên trách. Theo điển lệ, người được cử nhiệm sẽ nhận được sắc lệnh của vua ban xuống để “danh chính ngôn thuận” đảm đương công việc. Sắc phong hiện còn lưu giữ tại Bảo tàng Đà Nẵng (cũng chính là thành Điện Hải lúc trước) chính là tấm sắc được ban vào thời điểm này.

Đây là sắc phong duy nhất hiện biết liên quan đến thành Điện Hải. Sau nhiều năm thất lạc, vào năm 2012, ông Bùi Văn Quang, hội viên Câu lạc bộ UNESCO nghiên cứu sưu tầm cổ vật Việt Nam tại Nam Định đã trao tặng lại cho Bảo tàng Đà Nẵng và hiện được trưng bày tại tầng 3 của Bảo tàng. Sắc có kích thước 48 x 79,5 cm, nền màu vàng nhạt, viền trang trí hình rồng - mây nhiễu cuộn có rắc phủ nhũ bạc. Tuy nhiên, do lâu ngày, sắc bị hư hại khoảng 40-45%. Phần chính văn bị mất nhiều chữ, đặc biệt là danh tính người được sắc phong. Điều này gây ít nhiều khó khăn cho người tiếp cận.

Tra tìm chính sử triều Nguyễn, thấy Đại Nam thực lục ghi chép về sự kiện cắt đặt thêm chức Thành thủ úy thành Điện Hải nhưng không nói rõ người được trao trọng trách. Tra cứu các sự kiện liên quan về sau mới biết được người nhận chức đầu tiên là ông Tôn Thất Trực. Đại Nam thực lục tập 6, trang 143, Thiệu Trị năm thứ nhất, tháng 6 ghi “Thự Thành thủ úy thành Điện Hải là Tôn Thất Trực(4) thăng Phó vệ úy vệ Kim ngô”.

Dựa vào thể thức sắc văn cùng những thông tin tra cứu được, chúng tôi đề xuất phục dựng chính văn sắc phong này như sau:

Phiên âm

Sắc Thần Cơ doanh Tiền vệ nhất đội Cai đội Tông [Thất Trực] tòng bộ vụ dự hữu công trạng. Tư Binh bộ nghị bổ cụ đề chuẩn nhĩ thăng thự Điện Hải thành Thành thủ úy, [suất nội] thuộc biền binh tòng cai quản viên. Phàm chư công vụ, [y lệ] chuẩn hành. Nhược quyết chức phất kiền, minh chương cụ tại. Khâm [tai]!

Minh Mệnh nhị thập nhất niên thất nguyệt nhị thập tứ nhật.

Dịch nghĩa

Sắc cho Cai đội đội 1, thuộc vệ Tiền, doanh Thần Cơ là Tông [Thất Trực] theo việc tróc nã tội phạm, lập nhiều công trạng. Nay bộ Binh nghị bàn đề cử, vậy chuẩn ngươi thăng thự Thành thủ úy thành Điện Hải, [đốc suất] biền binh dưới quyền, theo lệnh của cai quản viên. Phàm việc công [theo lệ phụng hành]. Nếu giữ chức mà không chuyên cần thì đã có phép nước trị tội. Hãy kính đấy!

Ngày 24 tháng 7 năm Minh Mệnh thứ 21 (1840).

Theo lệ, người mới nhận chức phải trải qua một thời gian thử việc, tạm giữ chức, sau khi thành thạo, mới cho thực thụ chức vụ. Do đó, ở đây gọi là Thự Thành thủ úy. Việc tìm hiểu và tiến tới phục chế tấm sắc phong này có thể nói là việc làm cần thiết, bổ sung thêm hệ thống di vật, cổ vật liên quan đến thành Điện Hải, đưa khách tham quan tiệm cận hơn lịch sử của một thành đài có tiếng trong quá khứ. Điều này càng có ý nghĩa khi mà UBND thành phố Đà Nẵng đã có chủ trương di dời Bảo tàng Đà Nẵng về địa điểm mới, trả lại không gian cho thành Điện Hải, để  dấu tích của lịch sử ở lại lâu hơn với người Đà thành và du khách gần xa.

Đ.T.T
(Tạp chí Non Nước số 266)

CÁC TIN KHÁC
Số hóa vở diễn sân khấu, sao không? (26-05-2020)
Câu chuyện xóm Dinh - Trần Trung Sáng (17-04-2020)
Nhớ bạn văn trẻ năm xưa - Tiểu Khê (09-04-2020)
Albert Camus: Từ Dịch Hạch đến Covid-19 - Quyên Gavoye (31-03-2020)
90 NĂM NGÀY THÀNH LẬP ĐẢNG BỘ TP. ĐÀ NẴNG (28-3) 45 NĂM NGÀY GIẢI PHÓNG ĐÀ NẴNG (29-3): Đồng hành vì lợi ích của nhân dân để xây dựng Đà Nẵng văn minh, hiện đại (26-03-2020)
Điều kiện hình thành ý thức nghề nghiệp của nhà văn - Phạm Thị Thu Hương (12-03-2020)
Văn nghệ sĩ với đường phố Đà Nẵng - Bùi Văn Tiếng (05-03-2020)
Phim nói về tâm linh được vinh danh tại cuộc thi phim ngắn CJ 2019 (16-01-2020)
Nghệ nhân K’Bes truyền đam mê cồng chiêng cho thế hệ trẻ (15-01-2020)
Kịch Tết Canh Tý: Khó kỳ vọng bội thu (13-01-2020)
Danh sách 59 Tân Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam 2019 (08-01-2020)
Khơi mạch ngầm văn hóa (02-01-2020)
Diễn biến thú vị của văn hóa đọc 2019 (31-12-2019)
Bàn tiếp về chữ Quốc ngữ (30-12-2019)
Hội Nhiếp ảnh nghệ thuật Đà Nẵng tổ chức tổng kết hoạt động năm 2019 (27-12-2019)
Con đường viết sách đầy thiếu thốn và gian nan (27-12-2019)
Điện ảnh Việt sôi động hơn nhưng chưa đột phá (26-12-2019)
Phim Việt Tết Canh Tý có gì hấp dẫn? (25-12-2019)
Những phong tục Giáng sinh kỳ lạ trên thế giới (24-12-2019)
Sách hay cho mùa Giáng sinh (23-12-2019)
Thứ ba, ngày 26/05/2020
Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0236-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Nho Khiêm
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn