VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
Poster vở tuồng cổ San Hậu chất liệu trúc chỉ đoạt giải thưởng Mỹ


Trúc chỉ - một loại hình nghệ thuật do người Việt sáng tạo - đã lần đầu được xướng danh quốc tế.
Tại cuộc thi do tạp chí Graphic Design USA (Mỹ) tổ chức quy tụ gần 10.000 tác phẩm tham gia, bộ poster liên hoàn vở tuồng cổ San Hậu với chất liệu trúc chỉ đoạt giải thưởng American Graphic Design Award 2017 (Giải thiết kế đồ họa Mỹ) ở hạng mục Student design (sinh viên thiết kế). Tác phẩm đoạt giải thưởng nói trên thuộc dự án Nghệ thuật trúc chỉ Việt Nam của cô gái quê Quảng Ngãi Đặng Thị Bích Ngọc, 23 tuổi.


“Là một sinh viên trẻ nhưng Ngọc chọn nghệ thuật truyền thống là một điều rất đáng quý. Đây là lần đầu tiên trúc chỉ do người Việt sáng tạo được ghi vào danh mục tổ chức nghệ thuật như một thương hiệu chính thức (trucchigraphy)

Thạc sĩ Trần Thanh Bình (nguyên trưởng khoa mỹ thuật ứng dụng, phó hiệu trưởng Trường ĐH Mỹ thuật Huế)

Phải đổ mồ hôi nhiều hơn...

Gặp Ngọc sau giờ tan ca, cô gái tốt nghiệp ngành thiết kế đồ họa Trường ĐH Kiến trúc Đà Nẵng này cho biết giải thưởng mình được trao vẫn đang ở... Mỹ. 

 

Bận rộn trả lời tin nhắn chúc mừng, cô nói: "Có chút vui nhưng quan trọng hơn cả là hành trình mà tôi được trải nghiệm khi đi đến giải thưởng này".

Graphic Design USA là tạp chí thiết kế đồ họa dành cho cộng đồng sáng tạo chuyên nghiệp, nằm trong top tạp chí thiết kế hàng đầu Mỹ, xuất bản từ năm 1963.

Cuộc thi American Graphic Design Award năm 2017 quy tụ gần 10.000 tác phẩm, sản phẩm với 23 hạng mục (catalogue, logo, ấn phẩm, bao bì, thương hiệu, lịch, web...). Đây là cuộc thi nằm trong top 15 các cuộc thi thiết kế khu vực Bắc Mỹ.

Tháng 4-2017, Ngọc chọn đề tài thiết kế một cụm poster quảng bá cho đêm nhạc truyền thống mang tên Nhạc của đình làm đồ án tốt nghiệp. 

Quảng bá cho một chương trình âm nhạc dân tộc nên cô sinh viên phải tìm hướng giải quyết bằng chất liệu, kỹ thuật phù hợp để tăng tính biểu đạt "ngôn ngữ". 

Thời gian đó Ngọc chưa biết đến nghệ thuật trúc chỉ, mãi đến khi thầy cô phản biện lần đầu cho đề tài, cô mới chuyển hướng sang chất liệu truyền thống này.

Chỉ có vỏn vẹn một tháng để hoàn thành đề tài tốt nghiệp, cô gái nhỏ nhắn xách cặp sách ra Vườn Trúc Chỉ (đường Nguyễn Phúc Nguyên, Thừa Thiên - Huế) "tầm sư học đạo". 

Đắm mình trong loại hình nghệ thuật mới và được thọ giáo họa sĩ Phan Hải Bằng - người sáng lập trúc chỉ cùng những nghệ nhân tại đây, Ngọc tìm hiểu tất cả các quy trình chế tác ra một tác phẩm. 

Những hình dung ban đầu về trúc chỉ khi xem trên mạng so với thực tế khác xa bởi quá trình chế tác phức tạp và kỳ công.

Quay lại trường, đồ án của Ngọc được điểm khá cao nhưng chưa phải nằm trong nhóm đầu, mà theo Ngọc giải thích, do phương thức thể hiện còn nhiều khiếm khuyết bởi yếu tố thời gian quá gấp. 

Dù vậy, những tấm poster đồ án của Ngọc khi đưa lên mạng xã hội được họa sĩ thiết kế Nguyễn Tri Phương Đông chú ý. 

"Chú ấy hỏi liệu tôi có muốn làm lại một đồ án về trúc chỉ một lần nữa không? Tất nhiên là làm với tiến độ lao động cật lực. Lúc đó tôi đã không chần chừ bởi chưa thỏa mãn với đồ án tốt nghiệp. Tôi nghĩ mình phải đổ mồ hôi nhiều hơn nữa để nghiên cứu loại hình nghệ thuật thú vị này" - Ngọc kể.

Thế là tốt nghiệp xong, khi bạn bè cùng trang lứa cầm hồ sơ đi tứ phương xin việc thì Ngọc quay lại Huế một lần nữa để "làm đồ án". 

Hai tháng sống tại Vườn Trúc Chỉ, Ngọc học các kỹ thuật làm bột giấy, kỹ thuật xeo giấy, kỹ thuật tạo áp lực nước... và cho ra những phác thảo hình thành một bộ poster mới.

Kết hợp "2 trong 1" yếu tố truyền thống

Ngọc vẫn giữ nguyên ý tưởng ban đầu là sử dụng nghệ thuật tiếp biến truyền thống (trúc chỉ) để thể hiện cho đề tài nghệ thuật truyền thống, nhưng chuyển sang giới thiệu thể loại ca kịch cổ truyền là tuồng. 

Ngọc lý giải: "Là một loại hình di sản của quốc gia nên bản thân bộ môn nghệ thuật này cũng là tiếng nói thiêng liêng cần được giữ gìn và quảng bá".

Khi đã quyết định chọn tác phẩm San Hậu làm đề tài thiết kế, Ngọc tập trung giới thiệu những đặc trưng về nhân vật nghệ thuật tuồng. 

Bộ poster liên hoàn vở tuồng cổ San Hậu mà Ngọc mang đi dự thi thiết kế bốn khuôn mặt nhân vật đặc trưng cho tinh thần vở diễn, gồm: Khương Linh Tá - dũng tướng, bộc trực; Tạ Ôn Đình - phản Tề, dữ dằn; Phàn Định Công - lão tướng, trung can, nghĩa khí và Phàn Diệm - con trai tướng Phàn, cổ quái, phi thường.

Theo họa sĩ thiết kế Nguyễn Tri Phương Đông - người cũng từng đoạt giải thưởng của tạp chí Graphic Design USA ở hạng mục Editorial design năm 2014, sự thành công của Bích Ngọc là ở chỗ kết hợp "2 trong 1" yếu tố truyền thống. 

Đó là cách tôn vinh văn hóa Việt thông qua sự kết hợp một loại hình nghệ thuật truyền thống (tuồng) với một loại hình nghệ thuật mới được tiếp biến từ truyền thống (trúc chỉ).

"Ý tưởng chọn trúc chỉ làm ngôn ngữ chất liệu để quảng bá cho tuồng khiến người ta chú ý hơn. Thiết kế poster về đề tài sân khấu, hay điện ảnh, luôn cần có hiệu ứng ánh sáng đặc trưng. 

Giấy nghệ thuật trúc chỉ tạo được tính đồ họa, hiện hình phô diễn khi xuyên sáng. Hai yếu tố này hội tụ lại cho ra tác phẩm rất thú vị. 

Do vậy, dù Ngọc không phải họa sĩ để đi đến cùng về nghệ thuật tạo hình nhưng vẫn để lại dấu ấn truyền thống cho sản phẩm" - nhà thiết kế Nguyễn Tri Phương Đông nhận định.

Đặng Thị Bích Ngọc trong quá trình tìm hiểu nghệ thuật trúc chỉ để thực hiện tác phẩm - Ảnh: NVCC

Từ rơm, tre, bèo, mía, cỏ...

Nghệ thuật trúc chỉ là một loại hình nghệ thuật mới do họa sĩ Phan Hải Bằng (giảng viên ĐH Nghệ thuật - ĐH Huế) cùng các cộng sự nghiên cứu, sáng tạo. Trúc chỉ ra đời bằng cách kết hợp nghề giấy thủ công truyền thống và nguyên lý của nghệ thuật đồ họa.

Trúc chỉ khai thác nguyên liệu như rơm, tre, bèo, mía, chuối, lá, cỏ... với khả năng thích ứng cao với cả nghệ thuật thị giác và nghệ thuật thiết kế ứng dụng.

Trường Trung
(tuoire.vn)

CÁC TIN KHÁC
“Lấy báo nuôi văn” (19-06-2018)
Sân khấu trong sự phát triển của kinh tế thị trường: Trăm mối tơ vò (18-06-2018)
Có gì mới tại Đà Nẵng – Điểm hẹn mùa hè 2018? (17-06-2018)
12 tác phẩm xuất sắc nhận Giải thưởng Văn học sông Mekong lần thứ 9 (15-06-2018)
Những nghệ sĩ vượt qua nghịch cảnh (14-06-2018)
Phó Ban Nhà văn trẻ, Hội Nhà văn: Không thể ươm mầm "Thánh Gióng văn chương" (13-06-2018)
Tác giả sân khấu và nhà hát (12-06-2018)
Chung kết lễ hội pháo hoa: Hai đội Mỹ và Italy so tài (11-06-2018)
Tìm kịch bản hay cho phim (07-06-2018)
Đội ngũ văn nghệ sĩ thành phố Đà Nẵng phát triển ngày càng mạnh (06-06-2018)
Nghe, xem, ngửi, nếm, chạm vào các triển lãm của tháng 6 (05-06-2018)
Lý áo dài và thông điệp về trẻ tự kỷ (04-06-2018)
Vấn nạn 'đạo' các tác phẩm nghệ thuật: Cần thuốc đặc trị (03-06-2018)
Bảo tồn, phát huy nghệ thuật cải lương trong thời kỳ mới (02-06-2018)
Tranh lụa hồi sinh? (01-06-2018)
Giao hòa thiên nhiên và nghệ thuật (31-05-2018)
Nghệ thuật sân khấu: Bao giờ thống nhất về tiêu chí hoạt động? (30-05-2018)
Chỉ toàn phim ngoại dịp 1-6! (29-05-2018)
Hướng đi nào để bảo tồn nghệ thuật truyền thống? (28-05-2018)
Nữ nhà văn Ba Lan Olga Tokarczuk được vinh danh với tác phẩm "Flights". (27-05-2018)
Thứ tư, ngày 20/06/2018
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn