GƯƠNG MẶT VĂN NGHỆ SĨ
Nhạc sĩ Xuân Hồng: Duyên nợ với xuân

Năm nay vừa tròn 20 năm, nhạc sĩ Xuân Hồng từ biệt mọi người về thế giới bên kia. Tên khai sinh của anh là Nguyễn Hồng Xuân, mang đầy nữ tính, rồi với bút danh Xuân Hồng mạnh mẽ hơn chút ít, nhưng với tên gọi thân quen anh Ba Mực nghe thật mộc mạc, chân chất như hạt lúa, củ khoai, đúng như chính con người của nhạc sĩ nổi tiếng đáng yêu này. Và cũng ít ai biết rằng, trong cuộc chiến tranh ác liệt vừa qua, chính kẻ thù cũng rất sợ những hoạt động âm nhạc của Xuân Hồng đến nỗi chúng từng tuyên án tử hình vắng mặt người nhạc sĩ này và dán bản án ngay giữa chợ. 


Trong giới nhạc sĩ cả nước hiếm có người viết nhiều tác phẩm về mùa xuân như nhạc sĩ Xuân Hồng. Điểm sơ qua, anh đã có những bài như  Xuân chiến khu (1963), Mùa xuân trên thành phố Hồ Chí Minh  (1975), Mùa xuân bên cửa sổ (1985 - thơ Song Hảo), Bức ảnh mùa xuân (1988), Khúc xuân (1995 - thơ Ngân Thương), Gương mặt mùa xuân (1996 - trích thơ  Trương Vũ Thiên An)...

Ca khúc đầu tiên về xuân khá nổi tiếng của Xuân Hồng là Xuân chiến khu ra đời trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, giữa khói lửa đạn bom nhưng rất vui tươi, lạc quan, yêu đời: Mùa xuân về trong chiến khu/ Tiếng chim rừng vang hót khắp nơi/ Mùa xuân về trong chiến khu/ Gió đưa cây rừng cành lá vi vu… Đây là tác phẩm thứ hai của Xuân Hồng được phổ biến cả nước sau Bài ca may áo ra đời trước đó 2 năm (1961).

Đầu thập niên 60 của thế kỷ trước, tại chiến trường Nam bộ, nhạc sĩ Xuân Hồng được cấp trên điều về làm Trưởng đoàn Văn công quân giải phóng miền Nam. Lúc bấy giờ trên khắp chiến trường miền Nam, ta giành nhiều thắng lợi liên tiếp. Năm 1963, theo chỉ thị của trên, đoàn phải xây dựng một chương trình ca múa nhạc với chủ đề “Hát mừng mùa xuân thắng lợi”, trong đó phải có sáng tác mới. Thế là nhạc sĩ Xuân Hồng bắt tay vào việc tìm nét nhạc chủ đề (motif) mang tính dân tộc cho ca khúc. Sau vài ngày đêm trăn trở. Miệng luôn lẩm nhẩm mấy bài ca cổ quen thuộc, anh chợt nghĩ đến bài Bình bán vắn vui tươi, lạc quan, giản dị, trong sáng rất “xuân”. Anh còn nhớ đôi câu lời mới do mấy bà ở quê đặt theo nhạc bài Bình bán vắn để chế nhạo đám thanh niên ham mê đờn ca, bỏ bê công việc: Liu tồn liu xáng u/ Xáng trên đầu ba bữa còn u… Nét nhạc chủ đề chợt xuất hiện như nguồn nước được khơi dòng, nhạc và lời của bài Xuân chiến khu bắt đầu tuôn chảy theo cảm hứng. Bài hát hình thành trên đường hành quân, bản thảo được Xuân Hồng vừa đi vừa ghi chi chít bằng cây bút bi trên bắp tay mình. Lần biểu diễn đầu tiên do tốp nữ của đoàn hát được bộ đội hoan nghênh nhiệt liệt và được yêu cầu hát lại lần hai.

Sau thành công của Xuân chiến khu, Xuân Hồng bắt đầu như có duyên nợ với mùa xuân. Sau này anh có dịp tâm sự: Mùa xuân của đất trời đã đi qua theo mây gió nhưng mùa xuân của con người vẫn đọng lại trong tôi như những nốt nhạc chạm trên dòng kẻ và cả những âm thanh vô hình được in vào trí nhớ như đã ghi trong một cuốn băng từ. Và từ đó, cứ mỗt lần tết sắp đến, mùa hoạt động của văn công, các anh lại gọi tôi, lại nhắc tôi: “Xuân Hồng ơi, mùa xuân đến rồi đó, sáng tác về mùa xuân đi…”.

Bài hát về xuân tiếp theo của Xuân Hồng là Mùa xuân trên thành phố Hồ Chí Minh rất được yêu thích và phổ biến đến tận hôm nay, sau hơn 4 thập niên ra đời. Rạng sáng ngày 10-3-1975, một đơn vị đặc công bất ngờ nổ phát súng đầu tiên tấn công vào Buôn Ma Thuột. Trưa ngày 11-3-1975, toàn bộ quân địch ở thị xã này bị tiêu diệt. Địch rút chạy khỏi Tây Nguyên. Xuân Hồng linh cảm ngày chiến thắng đang tới. Một ý nghĩ trong anh chợt đến: Ngày Nam bộ khởi đầu kháng chiến vào mùa thu, nay sẽ kết thúc thắng lợi vào mùa xuân, thật đẹp và trọn vẹn. Thế là Xuân Hồng mở đầu bài hát mới của mình dựa vào nét nhạc câu đầu của bài Nam Bộ kháng chiến của Tạ Thanh Sơn: Mùa thu rồi ngày hăm ba thành ra câu: Mùa xuân này về trên quê ta. Những câu nhạc kế tiếp lại xuất hiện: Khắp đất trời biển rộng bao la/ Cây xanh tươi hoa lá trổ hoa, chào mùa xuân về với mọi nhà... Dòng nhạc và ca từ của anh tiếp tục tuôn chảy theo từng bước tiến quân như vũ bão của quân giải phóng ở Huế, Đà Nẵng… Khi các binh đoàn bắt đầu bao vây Sài Gòn, sào huyệt của ngụy quân ngụy quyền, Xuân Hồng đặt bút phác thảo những câu nhạc cuối cùng. Ca khúc Mùa xuân trên thành phố Hồ Chí Minh ra đời, đây quả là một tác phẩm tuyệt vời ghi dấu cuộc toàn thắng vĩ đại của dân tộc sau 30 năm chiến đấu và hy sinh: Mùa xuân trên thành phố Hồ Chí Minh quang vinh/ Ôi hạnh phúc biết bao, bao năm vẫn đợi chờ/ Mà niềm vui như đến bất ngờ/ Ngày đi như trong đêm mơ, tuổi lớn rồi mà như ngây thơ/ Ôi ta đang đi đi giữa rừng hoa hay đi giữa chốn rừng cờ…

Sau ngày thống nhất đất nước, Xuân Hồng lại cho ra đời sáng tác thứ ba về mùa xuân cũng khá nổi tiếng: Mùa xuân bên cửa sổ. Nếu như Xuân chiến khu mộc mạc, chân tình, lạc quan, tin tưởng, Mùa xuân trên thành phố Hồ Chí Minh hân hoan, phấn khởi, rộn ràng, sôi động thì Mùa xuân bên cửa sổ lại duyên dáng, trữ tình, mượt mà, trẻ trung. Trong hàng ngàn bài tình ca thể hiện mọi sắc độ của tình yêu nam nữ, mọi trạng thái tâm hồn tế nhị của đôi lứa, Mùa xuân bên cửa sổ nổi lên như một ca khúc trữ tình mang nét đặc thù của thời kỳ mở cửa, hội nhập với quốc tế, xây dựng kinh tế nhưng luôn luôn cảnh giác bảo vệ đất nước. Thật là đẹp hình ảnh anh lính từ biên giới về, cô gái vừa tan ca, họ tràn trề hạnh phúc trong mùa xuân đang tới. Đôi bạn trẻ như muốn nêu lên một triết lý “hạnh phúc đâu chỉ có cơm ngon và áo đẹp, mùa xuân đâu chỉ có hoa thơm và nắng hồng, cuộc đời còn có cả những nụ hôn…”

 

Nhạc sĩ Trương Quang Lục
(sggp.org.vn) 
CÁC TIN KHÁC
Nghệ sĩ Nhân dân Lệ Thủy ở tuổi 70 niềm đam mê còn mạnh hơn xưa (22-10-2018)
Lãng du cùng nhà văn hóa tuổi bách niên (15-10-2018)
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Lê Bích: Tìm trong xưa cũ (08-10-2018)
Nhạc sĩ Cát Vận và những tình khúc say lòng (01-10-2018)
Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo: Mà đời vẫn say, mà hồn vẫn gió... (24-09-2018)
Nhà văn Phan Hồn Nhiên: Những dịch chuyển sáng tạo (16-09-2018)
Đam mê trong từng nét vẽ (10-09-2018)
Nhà thơ Nam Trân - một tài năng còn ít người biết đến (05-09-2018)
Thanh Quế và món nợ với người đã ngã xuống (31-08-2018)
Lưu Quang Vũ và những quan niệm thơ (27-08-2018)
Người bị văn hóa dân gian “bỏ bùa” (20-08-2018)
Jon Fosse: Với tôi viết là một cách sống (13-08-2018)
Nhà thơ Phan Vũ: Lãng du giữa hai miền Thi - Họa (09-08-2018)
‘Chí Phèo’ Bùi Cường - Người đi, còn đó… một khoảng trời (06-08-2018)
Hồ Thấu - Một nhà giáo khả kính, một nhà thơ tài hoa - Hồ Văn Trường (28-07-2018)
Hoàng Cẩm mưa (23-07-2018)
Thu Bồn - Nhà thơ đa tình, đa tài xứ Quảng (09-07-2018)
Trúc Cương, rượu và thơ (02-07-2018)
Người tâm huyết văn hóa phương Đông (25-06-2018)
Nhạc sĩ Phạm Tuyên và những chuyện về các bài hát thiếu nhi nổi tiếng (18-06-2018)
Thứ ba, ngày 23/10/2018
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn