GƯƠNG MẶT VĂN NGHỆ SĨ
Nhà văn Trang Thế Hy: Sự nhất quán giữa con người và trang viết

Nhìn lại sự nghiệp của nhà văn Trang Thế Hy, có thể nói ông là một trong những nhà văn đương đại hàng đầu của văn chương Nam bộ nửa sau thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21. Câu nói “Văn học là nhân học” không phải lúc nào cũng đúng, nhưng với trường hợp nhà văn Trang Thế Hy là hoàn toàn chính xác khi ông nhất quán giữa con người và trang viết.
Chỉ trong vòng chưa đầy hai năm, sau những nhà văn Nguyễn Quang Sáng, Anh Đức, Kiên Giang, bây giờ thêm một đại thụ của văn chương đương đại Nam bộ nữa ra đi: nhà văn Trang Thế Hy, một tài năng và nhân cách độc đáo của Nam bộ. 

Hơn 20 năm trước, khi nhà văn Trang Thế Hy còn sống và làm việc tại TPHCM, tôi đã được gặp và trò chuyện với ông trong những lần đến thăm bậc lão thành trên chung cư văn nghệ ở đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa. Không phải là người có nhiều cơ hội gần gũi với ông nhưng tôi rất quý trọng tài năng và nhân cách của một trong những “người hiền” của Nam bộ. 

Bắt đầu cầm bút từ thời kháng chiến chống Pháp, nhưng đến sau Hiệp định Geneva, về hoạt động cách mạng tại Sài Gòn, nhà văn Trang Thế Hy mới xuất hiện nhiều trên các báo dưới nhiều bút danh khác nhau: Phạm Võ, Văn Phụng Mỹ, Triều Phong, Vũ Ái, Văn, Minh Phẩm… Nhà văn Trang Thế Hy cùng với những đồng nghiệp đồng niên Sơn Nam, Lý Văn Sâm, Dương Tử Giang, Bình Nguyên Lộc, Viễn Phương, Kiên Giang, Lê Vĩnh Hòa, Truy Phong… đã làm nên “thế hệ vàng” của văn chương yêu nước và cách mạng ở Nam bộ.

Sở trường của nhà văn Trang Thế Hy là truyện ngắn, với những tác phẩm chính đã xuất bản: Nắng đẹp miền quê ngoại (1964), Mưa ấm (1981), Người yêu và mùa thu (1981), Vết thương thứ 13 (1989), Tiếng khóc và tiếng hát (1993)... Ngoài ra, ông còn làm thơ, tác giả tập thơ Đắng và ngọt (2009), trong đó có bài thơ Cuộc đời vốn được nhà văn Bình Nguyên Lộc đăng trên Báo Vui sống năm 1959 dưới bút danh Minh Phẩm và được nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc thành ca khúc Quán bên đường nổi tiếng với nhiều giai thoại.

Yêu mến và chịu ảnh hưởng của thi hào Ấn Độ Rabindranath Tagore, thơ ông thường có cốt truyện nhưng rất bay bổng, lãng mạn và luôn thể hiện ngôn ngữ, hình ảnh khá hiện đại, ẩn chứa những thông điệp thú vị, làm người đọc giật mình. 

Chẳng hạn bài Bứt đứt sợi chỉ hồng (lời một cô gái có người yêu là nhà thơ):
Hồi mình mới yêu nhau, cây kéo kiểm duyệt tạm trú trong đầu anh như khách không mời mà đến.
Chỉ thỉnh thoảng nó mới e dè cắt bỏ một vài bông hoa tư duy nhỏ nở ra trên trang viết của anh.
Nó ái ngại thấy anh ứa lệ nhìn những giọt nhựa tươi rỉ ra từ những cuống hoa bị cắt xén.
Từ ái ngại nó chuyển qua thương anh rồi tội nghiệp anh như một nhà thơ nhát gan.
Bây giờ cây kéo kiểm duyệt không phải là khách, nó có hộ khẩu thường trú trong trái tim anh.
Trước sự dửng dưng vô cảm của anh, nó cắt xén không thương tiếc những bông hoa cảm nghĩ của anh, kể cả những búp chưa kịp nở.
Nó lạnh lùng nhưng đôi khi cũng nói. Nó không nói anh nhát gan, nó nói anh hèn…

Cuối năm 2014, nhân dịp mừng thọ nhà văn Trang Thế Hy tròn 90 tuổi, NXB Trẻ đã tái bản 4 cuốn sách của ông, gồm: 3 tập truyện ngắn Mưa ấm, Tiếng khóc và tiếng hát, Nợ nước mắt và tập thơ song ngữ Đắng và ngọt do hai dịch giả Nguyễn Bá Chung - Martha Collins dịch sang tiếng Anh, cùng 11 bài thơ của Rabindranath Tagore được nhà văn Trang Thế Hy chuyển ngữ sang tiếng Việt. Một cuộc tọa đàm về văn nghiệp của ông cũng diễn ra vào dịp này tại NXB Trẻ, TPHCM.

Câu nói “Văn học là nhân học” không phải lúc nào cũng đúng, nhưng với trường hợp nhà văn Trang Thế Hy là hoàn toàn chính xác khi ông nhất quán giữa con người và trang viết, giữa nhân cách và tài năng, giữa những đề tài hay chi tiết nhỏ nhất và những vấn đề nhân sinh và nghề nghiệp cao cả mà suốt đời ông hướng tới.

Nổi tiếng với nhiều giai thoại, cuộc đời nhà văn Trang Thế Hy mang nhiều bí ẩn. Một trong những bí ẩn lớn nhất từng gây tranh luận trên báo chí là chẳng hiểu vì sao cho đến khi nhắm mắt xuôi tay ông vẫn chưa được trao Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật. Tuy nhiên, cũng giống như người bạn thân Sơn Nam, điều đó bây giờ chẳng còn ý nghĩa với người hiền Trang Thế Hy nữa rồi khi ông đã thanh thản vĩnh biệt cõi trần, mãi mãi “đi chỗ khác chơi”! 

Phan Hoàng
(sggp.org.vn) 
CÁC TIN KHÁC
Người đóng góp vào thời kỳ vàng son của mỹ thuật sơn mài Việt Nam (10-12-2018)
Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm - Chỉ có thơ làm lẽ phải thầm lặng (03-12-2018)
Ngạc nhiên Giáng Vân (27-11-2018)
Trần Hoàn: Dâng mùa xuân cho đời (23-11-2018)
Nguyễn Thị Hồng Ngát - Một đời nặng nợ với điện ảnh và thơ (19-11-2018)
Họa sỹ Lê Mai: Thành danh với nghệ thuật bút sắt (12-11-2018)
Tác giả "Con cò bé bé": Làm nghệ thuật thì không nên nghèo (05-11-2018)
Nhạc sĩ Y Vân: Mối tình đầu mở lối vào âm nhạc (29-10-2018)
Nghệ sĩ Nhân dân Lệ Thủy ở tuổi 70 niềm đam mê còn mạnh hơn xưa (22-10-2018)
Lãng du cùng nhà văn hóa tuổi bách niên (15-10-2018)
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Lê Bích: Tìm trong xưa cũ (08-10-2018)
Nhạc sĩ Cát Vận và những tình khúc say lòng (01-10-2018)
Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo: Mà đời vẫn say, mà hồn vẫn gió... (24-09-2018)
Nhà văn Phan Hồn Nhiên: Những dịch chuyển sáng tạo (16-09-2018)
Đam mê trong từng nét vẽ (10-09-2018)
Nhà thơ Nam Trân - một tài năng còn ít người biết đến (05-09-2018)
Thanh Quế và món nợ với người đã ngã xuống (31-08-2018)
Lưu Quang Vũ và những quan niệm thơ (27-08-2018)
Người bị văn hóa dân gian “bỏ bùa” (20-08-2018)
Jon Fosse: Với tôi viết là một cách sống (13-08-2018)
Chủ Nhật, ngày 16/12/2018
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn