VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
Nhà sưu tập tranh chẳng phải con buôn

Không phải nhà sưu tập nào cũng "trọc phú", chỉ biết tiền chứ chẳng hiểu gì về tranh. Nhưng nếu không đủ tiềm lực kinh tế, không nhạy cảm kinh doanh và không có tâm với mỹ thuật thì chẳng thể nào xứng danh nhà sưu tập.
Nhà sưu tập là danh xưng khá bí ẩn trong làng mỹ thuật. Từ sau vụ chấn động dư luận mỹ thuật Việt khi triển lãm của một nhà sưu tập tại Bảo tàng Mỹ thuật TP HCM bị cho là sở hữu toàn tranh giả của các danh họa Nghiêm - Liên - Sáng - Phái, khiến công chúng bắt đầu chú ý đến danh xưng "nhà sưu tập". Có phải tất cả họ đều là những người giàu có bỏ tiền kinh doanh tranh để thu lời lớn mà chẳng biết nhiều về tranh?


Cái nhìn ác cảm

Công chúng trở nên ác cảm với nhà sưu tập, thậm chí người trong giới cũng gọi "con buôn" khi nói về các nhà sưu tập hiện nay khi nhiều người xưng danh nhà sưu tập tranh không chỉ có tiền mà còn thừa mánh khóe để phối hợp với những đường dây ngầm "hô biến" từ tranh chép vỉa hè lên thành kiệt tác "đội lốt" các danh họa, bán ra nước ngoài kiếm lời?

Ở Việt Nam, nhà sưu tập chưa nhiều, danh tính của họ lại khá bí ẩn. Người ta đồn đại nhiều chuyện hậu trường rằng không những các nhà sưu tập thuần túy kinh doanh sẵn sàng làm giả tranh nên hầu hết tranh của các danh họa đang được lưu giữ trên lãnh thổ Việt Nam đều là tranh giả, một số nhà sưu tập đồng thời là các họa sĩ cũng tự làm giả tranh mình, phối hợp với các sàn đấu giá quốc tế bán phiên bản như bản gốc và đẩy giá tranh lên cao.

Vai trò khó thay thế

"Tuy nhiên, thị trường mỹ thuật quốc tế phát triển được chính là vì có sự thúc đẩy của các nhà sưu tập như một đối trọng, sự kích cầu, là cán cân thương mại cho tác phẩm. Vai trò quan trọng của họ là rất khó thay thế trong bất cứ nền mỹ thuật nào" - giám tuyển, họa sĩ Nguyễn Như Huy khẳng định.

Thực chất, nhà sưu tập chính là dấu gạch nối giữa các thành phần khác nhau trong thị trường mỹ thuật. Nếu không có con mắt tinh đời để đánh giá tác phẩm cộng với sự nhạy cảm trong kinh doanh của nhà sưu tập thì nhiều tài năng mỹ thuật sẽ vẫn cứ ở trong bóng tối, khó lòng được công chúng biết đến và bán được tranh với giá cao.

Nhắc đến nhà sưu tập Lê Thái Sơn, họa sĩ Lê Kinh Tài - một trong những họa sĩ đương đại đang bán tranh với giá cao ngất ngưởng lên tới cả trăm ngàn USD/bức - bùi ngùi nhớ lại: "Tôi vẫn không thể nào quên được cách đây khoảng hơn chục năm, hồi đó chẳng mấy ai hiểu tranh của tôi, thậm chí cũng rất ít người thích, thế mà Sơn cứ ngồi ngắm say sưa, rồi đòi mua cho bằng được. Thậm chí, có bức tôi đã bán cho một khách nước ngoài, Sơn đến tận nơi, cãi nhau với người khách đó và "mắng" tôi là đừng có chê Sơn nghèo không đủ tiền mua tranh. Hồi đó, Sơn bỏ ra đến cả 5.000 USD để mua tranh tôi, đối với tôi là một số tiền không tưởng".

Ở nước ngoài, các gallery trước khi tung ra triển lãm mới đều phải nghe ý kiến từ các khách mời là nhà sưu tập. Thứ nhất vì nhà sưu tập chính là đối tượng mua nhiều, mua nhanh hơn bất cứ khách lạ nào khác. Thứ hai, kiến thức về nghệ thuật của mỗi nhà sưu tập đều "giàu có" tương đương với sản nghiệp mà họ tạo ra nhờ tác phẩm nghệ thuật. Đạt được trình độ cố vấn nghệ thuật đồng thời giữ nguồn tài chính khổng lồ, các nhà sưu tập ở nước ngoài đều là những tên tuổi lớn chứ không phải "phe phẩy", "bán buôn" như hình dung của công chúng Việt.

"Khi nghệ sĩ, nhà sưu tập và sàn đấu giá hiểu hết về quyền và nghĩa vụ của mình, cũng như vai trò của từng thành phần thì nghệ thuật sẽ được định giá chính xác và giúp tạo ra sự luân chuyển lành mạnh trên thị trường nghệ thuật" - giám tuyển, họa sĩ Như Huy khẳng định.

Sống chết với nghề

Một trong những huyền thoại của giới sưu tập Việt Nam là nhà sưu tập Đức Minh (tên đầy đủ là Bùi Đình Thản, 1920-1983), vốn là chủ của 7 tiệm kim hoàn và mỹ nghệ tại Hà Nội trước năm 1954. Trong hơn 30 năm, nhà sưu tập này đã mua vào khoảng 2.000 tác phẩm. Phần lớn tác phẩm của ông mua đều ở mức tiêu biểu với lịch sử và theo nhiều thông tin cho thấy nhà sưu tập Đức Minh gần như chỉ mua mà không bán. Mãi tới khi ông qua đời, gia thế có nhiều sa sút do khách quan, bộ sưu tập của ông mới bị chia năm xẻ bảy, trong đó phần lớn thuộc về Bùi Quốc Chí (con trai nhà sưu tập Đức Minh).

Nhà sưu tập Lê Thái Sơn (1968 -2012) cũng là một trường hợp khiến giới mỹ thuật Việt luôn xúc động khi nhắc tới. Ông đã sở hữu gia sản lên tới gần 700 tác phẩm. Lê Thái Sơn đã mua tác phẩm của hơn 120 họa sĩ, từ Trần Văn Cẩn, Nguyễn Tư Nghiêm, Bùi Xuân Phái, Nguyễn Sáng, Hoàng Trầm, Văn Tâm... cho tới các họa sĩ đương đại như Lê Quảng Hà, Lê Kinh Tài, Lê Thiết Cương, Nguyễn Tấn Cương, Phùng Quốc Trí, Trần Hải Minh, Hà Hùng...

 

Bộ sưu tập của Lê Thái Sơn giá trị nhất là hơn 300 bức ký họa thời chiến, được họa sĩ thực hiện ngay tại chiến trường, trong đó khá nhiều bức vẫn còn dang dở, chưa hoàn thiện, trải dài từ thời Pháp thuộc, đánh Nhật cho đến chiến tranh biên giới Việt - Trung, chiến trường Campuchia; nhiều bức của danh họa Lưu Công Nhân. Giới mỹ thuật đánh giá hiếm có bộ sưu tập ký họa nào xuyên suốt và chất lượng như bộ của Lê Thái Sơn.

Lê Thái Sơn rất mê hội họa nước ngoài và sở hữu một số bức tranh của Affandi (1907-1990) - một trong những bậc thầy của mỹ thuật châu Á - trong số ít ỏi danh họa có tranh đấu giá cao ngất ngưởng ở ASEAN.

"Đam mê và có hiểu biết sâu sắc, có con mắt tinh đời là điều kiện tiên quyết để đi vào thế giới nghệ thuật, chứ chắc chắn nếu chỉ là doanh nhân thành đạt thì chẳng thể nào thành nhà sưu tập được. Nhưng với Lê Thái Sơn, tính cách luôn hết mình trong đầu tư tài chính cho tác phẩm nghệ thuật luôn khiến bạn bè nể phục" - họa sĩ Lê Kinh Tài khẳng định.

Những năm đầu, khi mới vào nghề, Lê Thái Sơn cũng thẳng thắn thừa nhận thường mua nhầm tranh giả tinh vi, thất vọng vì mất tiền thì ít, thất vọng vì tình yêu bỏ ra thì nhiều. Một số lần, Sơn mời hẳn bạn bè và báo chí đến chứng kiến việc hủy tranh giả. Thời gian sau, Sơn giữ lại khá nhiều bức tranh giả, cất riêng thành một bộ sưu tập tranh giả tại căn nhà nhỏ ở đường Phạm Ngọc Thạch (quận 3), ai thích đến xem, Sơn thoải mái mở cửa mời vào. Còn với cá nhân, anh bảo giữ lại như một bài học cho chính mình. 

Cô đơn

Năm 2012, nhà sưu tập Lê Thái Sơn đột ngột qua đời sau một cơn đột quỵ. Mới đây, trong buổi triển lãm một phần gia tài của Lê Thái Sơn, kỷ niệm 5 năm ngày mất của ông, bà Nga - vợ cũ của ông - rớt nước mắt thừa nhận trước khi chia tay nhau, bà không hiểu gì về công việc của chồng, chỉ thấy chồng cứ "đâm đầu" đẩy hết món nọ đến khoản kia vào tranh, thấy những tin nhắn chuyển khoản tới cả 2 tỉ đồng ra Hà Nội, bà không hiểu được chồng buôn bán gì, như bất cứ một người vợ bình thường nào, bà khá bức xúc. Quyết định chia tay gia đình khiến Lê Thái Sơn đã cô đơn càng cô độc. Nhà sưu tập đã lặng lẽ ra đi bất ngờ, trong sự tiếc nuối của bạn bè giới mỹ thuật Việt.

Hiện nay, may mắn là bộ sưu tập của Lê Thái Sơn do bà Nga thay chồng quản lý vẫn còn nguyên vẹn. Lý Bích Ngọc, Giám đốc sàn đấu giá nghệ thuật Lý Thị, cho biết thời gian tới, cô sẽ chung tay với vợ cũ của nhà sưu tập Lê Thái Sơn giới thiệu tới công chúng một di cảo từ nhà sưu tập đặc biệt này.

Hòa Bình
(nld.com.vn)

CÁC TIN KHÁC
Trưởng thành trong kháng chiến (18-08-2017)
200 nghệ sĩ biểu diễn ở 'đại tiệc' Giai điệu mùa thu 2017 (17-08-2017)
Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 20: Phim nhà nước thất thế (16-08-2017)
'Chắp cánh ước mơ' cho các họa sĩ nhí (15-08-2017)
Thu phí bản quyền âm nhạc: Tranh cãi đến bao giờ? (14-08-2017)
Về một nhà làm phim được in hình trên tiền giấy (11-08-2017)
Tái sinh nhạc cũ (10-08-2017)
Tươi mới dòng phim tình yêu học trò (08-08-2017)
Kết nối không gian sáng tạo (07-08-2017)
Đam mê và sáng tạo (04-08-2017)
Giám định tác phẩm hội họa tại Việt Nam: Bắc thang lên hỏi ông Trời… (03-08-2017)
Hướng đi chung của văn học, điện ảnh (02-08-2017)
Khởi động LHP VN lần thứ 20: Đậm sắc màu hội nhập (01-08-2017)
Bao giờ Việt Nam có phim "bom tấn" chiến tranh? (31-07-2017)
Lội ngược dòng đưa âm nhạc cổ điển gần với khán giả (28-07-2017)
Trao truyền tinh thần dân tộc (27-07-2017)
Gặp nữ họa sỹ vẽ gần 1.500 chân dung Mẹ Việt Nam anh hùng (26-07-2017)
Họa sĩ Việt Nam giành giải xuất sắc tại Triển lãm Mỹ thuật Quốc tế lần thứ 24 (25-07-2017)
Đà Nẵng đăng cai tổ chức Liên hoan Nghệ thuật biểu diễn thế giới lần thứ nhất - Bùi Văn Tiếng (23-07-2017)
Phim Việt "khát" nhân lực chất lượng cao (21-07-2017)
Thứ bảy, ngày 19/08/2017
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn