VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
Nghệ thuật sân khấu: Bao giờ thống nhất về tiêu chí hoạt động?

Hiện nay, ở nước ta có 32 nhà hát nghệ thuật sân khấu công lập gồm các thể loại tuồng, chèo, cải lương, kịch nói, kịch dân ca, múa rối; trong đó, có 6 nhà hát cấp trung ương, 24 nhà hát cấp địa phương và 2 nhà hát trực thuộc Tổng cục Chính trị. Mặc dù có nhiều nhà hát như vậy, nhưng lại thiếu thống nhất về tiêu chí hoạt động.


Trước đây, Nhà nước đã từng ban hành điều lệ tổ chức nhà hát, đó là: xây dựng, biểu diễn và tổ chức biểu diễn nghệ thuật; đào tạo nguồn nhân lực, giúp đỡ phong trào văn nghệ quần chúng; quảng bá, giới thiệu và giao lưu với nước ngoài...

Tuy nhiên, trên thực tế, không một nhà hát sân khấu nào ở nước ta đáp ứng đầy đủ yêu cầu trên và có sự thiếu thống nhất.

Trong số 32 nhà hát thì 1 nhà hát có 4 đoàn biểu diễn, 8 nhà hát có 3 đoàn/đội biểu diễn, 21 nhà hát có 2 đoàn biểu diễn và 2 nhà hát có 1 đoàn biểu diễn. Đối với các nhà hát chuyên biểu diễn một loại hình/loại thể, từng đoàn biểu diễn vẫn chưa có định hướng phân chia nhiệm vụ riêng biệt để cùng thực hiện chức năng, nhiệm vụ và làm nên phong cách của đơn vị. Thậm chí, có đơn vị được nâng cấp lên thành nhà hát với cơ cấu 2 đoàn biểu diễn, nhưng thực tế ngân sách chỉ cấp duy trì một đoàn biểu diễn (như NH Chèo Hải Dương). Hơn nữa, ở địa phương, không ít nhà hát được thành lập trên cơ sở hợp nhất các đoàn/đội thuộc nhiều loại hình, loại thể khác nhau như: chèo và ca múa nhạc dân gian (Nhà hát Chèo Bắc Giang); chèo, ca múa nhạc dân gian và múa rối (Nhà hát Chèo Ninh Bình); tuồng và kịch dân ca (Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Khánh Hòa); kịch dân ca và ca múa nhạc (Nhà hát Nghệ thuật Ca kịch Huế); múa cung đình, nhạc cung đình và tuồng cung đình (Nhà hát Nghệ thuật truyền thống cung đình Huế); tuồng, chèo và cải lương (Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Thanh Hóa); ca, múa và kịch nói (Nhà hát Ca múa kịch Lam Sơn); cải lương, múa rối, ca múa nhạc (Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Đồng Nai)… hoặc chuyển chức năng, nhiệm vụ từ biểu diễn cải lương sang biểu diễn chèo (Nhà hát Chèo Vĩnh Phúc). Ngay Phòng Nghệ thuật, bộ phận quan trọng tác động trực tiếp đến chất lượng nghệ thuật của các nhà hát lại hoạt động ít hiệu quả và không đủ nhân sự để gánh vác nhiệm vụ.

Trong công tác chuyên môn, nhiều nhà hát ở các địa phương có 2 đoàn biểu diễn nhưng hằng năm chỉ được cấp ngân sách dựng vở mới cho 1 đoàn. Có nhà hát không có kinh phí bảo tồn, phục hồi các vở diễn truyền thống (như NH Chèo Hải Dương). Không ít nhà hát không còn chỉ chuyên biểu diễn một loại hình/loại thể nghệ thuật như đúng chức năng, nhiệm vụ, mà tổng hợp nhiều loại hình/loại thể khác nhau. Việc đào tạo nguồn nhân lực trước đây do các nhà hát phụ trách, thì nay chuyển hoàn toàn về các trường, do các nhà hát không có thẩm quyền cấp bằng. Kết quả các học sinh không được bám sàn diễn, đào tạo “cầm tay chỉ ngón” theo phong cách của nhà hát, dẫn đến các nhà hát phải tiến hành đào tạo lại và hằng năm tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ chuyên môn cho diễn viên. Song kinh phí đào tạo không phải nhà hát nào cũng được cấp. Nhiều nhà hát phải vất vả xoay sở kinh phí để thực hiện nhằm đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực trẻ.

Về cơ sở vật chất, nhiều đơn vị “mang tiếng” là nhà hát, nhưng lại không có rạp biểu diễn. Một số nhà hát có rạp biểu diễn nhưng khai thác chưa hiệu quả hoặc được nâng cấp không phù hợp với đặc thù của sân khấu (như rạp biểu diễn của Nhà hát Tuồng Đào Tấn đã cũ, nhỏ hẹp, không có hệ thống làm mát, khiến rạp nóng bức, chật chội khi huy động đông diễn viên và ảnh hưởng đến tâm lý biểu diễn của các nghệ sĩ; rạp biểu diễn của Nhà hát Chèo Thái Bình không được nâng cấp sàn diễn, dẫn đến tình trạng không kéo được phông màn sân khấu)...

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự thiếu thống nhất nói trên. Trước hết, do các nhà hát thiếu nhân lực vững chuyên môn để thực hiện, nhất là khi đội ngũ những người làm nghề ở tất cả các phương diện am hiểu sâu loại hình/ loại thể đang ngày càng khan hiếm. Kinh phí nhà nước còn khó khăn, hạn hẹp nên dẫn đến đầu tư còn nhỏ giọt, chưa đồng bộ. Bên cạnh đó, thực hiện chủ trương xã hội hóa, giảm gánh nặng ngân sách, không ít địa phương chọn giải pháp sáp nhập các đoàn để rút gọn số lượng đơn vị, nhồi nhét các loại hình/loại thể nghệ thuật vào chung một “rọ” mà ít có sự đầu tư thích đáng cho nghệ thuật, đặc biệt là nghệ thuật sân khấu truyền thống… khiến nhà hát bị biến thành trung tâm biểu diễn “tổng hợp”, mất tính chuyên nghiệp, mai một đi phong cách và đặc trưng nghệ thuật của từng địa phương. Ngoài ra, trong cơ chế tự chủ, lấy thu bù chi, áp lực phải có doanh thu trong hoàn cảnh sân khấu bị cạnh tranh khốc liệt với nhiều loại hình giải trí khác; thiếu vắng khán giả và nguồn nhân lực; cơ sở vật chất nghèo nàn, thiếu thốn; đồng lương thấp… khiến các nhà hát phải vất vả xoay xở mọi cách để có được nguồn thu, do đó khó có thể giữ được phong cách, định hướng nghệ thuật. Đối với các nhà hát, sự sinh tồn để đảm bảo đời sống của anh em nghệ sĩ và hoàn thành nhiệm vụ còn quan trọng và cần thiết hơn việc xây dựng, giữ gìn phong cách, định hướng nghệ thuật hay bất kì tiêu chí nào khác. 
Trần Thị Minh Thu
(baovanhoa.vn)

CÁC TIN KHÁC
Sức ép khi dựng lại cải lương kinh điển (25-06-2018)
Chính chuyên bươn bả với nghề (22-06-2018)
Báo chí với việc bảo tồn di sản văn hóa, di tích lịch sử ở Đà Nẵng - Bùi Văn Tiếng (21-06-2018)
Phim Việt thiếu nhà sản xuất giỏi (21-06-2018)
Đường nào cho nhạc dân tộc? (20-06-2018)
“Lấy báo nuôi văn” (19-06-2018)
Sân khấu trong sự phát triển của kinh tế thị trường: Trăm mối tơ vò (18-06-2018)
Có gì mới tại Đà Nẵng – Điểm hẹn mùa hè 2018? (17-06-2018)
12 tác phẩm xuất sắc nhận Giải thưởng Văn học sông Mekong lần thứ 9 (15-06-2018)
Những nghệ sĩ vượt qua nghịch cảnh (14-06-2018)
Phó Ban Nhà văn trẻ, Hội Nhà văn: Không thể ươm mầm "Thánh Gióng văn chương" (13-06-2018)
Tác giả sân khấu và nhà hát (12-06-2018)
Chung kết lễ hội pháo hoa: Hai đội Mỹ và Italy so tài (11-06-2018)
Tìm kịch bản hay cho phim (07-06-2018)
Đội ngũ văn nghệ sĩ thành phố Đà Nẵng phát triển ngày càng mạnh (06-06-2018)
Nghe, xem, ngửi, nếm, chạm vào các triển lãm của tháng 6 (05-06-2018)
Lý áo dài và thông điệp về trẻ tự kỷ (04-06-2018)
Vấn nạn 'đạo' các tác phẩm nghệ thuật: Cần thuốc đặc trị (03-06-2018)
Bảo tồn, phát huy nghệ thuật cải lương trong thời kỳ mới (02-06-2018)
Tranh lụa hồi sinh? (01-06-2018)
Thứ hai, ngày 25/06/2018
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn