GƯƠNG MẶT VĂN NGHỆ SĨ
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Lê Bích: Tìm trong xưa cũ

Lê Bích sinh năm 1972, có 12 năm cầm máy ảnh. Bàn chân anh đã đi rất nhiều nơi, rong ruổi tìm kiếm những vẻ đẹp của cuộc sống. Lê Bích đặc biệt yêu mến các làng nghề, quan tâm đến số phận của những con người đóng góp công sức của mình vào gìn giữ, phát triển những nét đẹp độc đáo, tinh hoa của làng nghề. Những giá trị xưa cũ, truyền thống có nguy cơ mất đi luôn cuốn hút ống kính của Lê Bích.


Bảo tàng Phụ nữ vừa trưng bày triển lãm tranh của Lê Bích với chủ đề người phụ nữ trong những làng nghề Việt. 
Bích kể, rất vô tình, những bức ảnh chụp phụ nữ của anh lọt vào "mắt xanh" vị nữ Giám đốc Bảo tàng. Chị cảm thấy đồng cảm và xúc động về những ân tình của nghệ sĩ nhiếp ảnh với những người phụ nữ bình thường trong xã hội và quyết định làm một triển lãm ảnh "miễn phí" cho Lê Bích.

Triển lãm "Sắc màu cuộc sống" của anh đã thu hút rất nhiều người xem. Với Lê Bích, trong số 5 triển lãm cá nhân đã từng, thì triển lãm về những người phụ nữ lần này anh dành nhiều tâm huyết nhất. Anh nói: "Mình đã đi đến 300 ngôi làng và rất hiểu cuộc sống của những người phụ nữ, đặc biệt trong những làng nghề cổ truyền. Mình thấy vai trò của phụ nữ ở những làng nghề như vậy rất rõ nét. Họ chính là những người điều tiết kinh tế gia đình, nuôi chồng nuôi con.

 
Nghệ nhân Vũ Thị Minh Tâm làm đồ chơi Trung thu cho trẻ em.


Tình yêu làng nghề của Lê Bích xuất phát từ những ký ức tuổi thơ. Anh sinh trưởng trong một gia đình có bố là nghệ nhân sơn mài dạy nghề. Từ nhỏ, Lê Bích luôn được bố đưa tới các làng nghề thủ công. Anh tiếp xúc với những nghệ nhân và công việc của họ trong những ngôi làng cảnh sắc đẹp như tranh vẽ.Đằng sau những ông nghệ nhân nổi tiếng luôn là những bà vợ đảm đang. Những người phụ nữ trong các làng nghề, họ không chỉ làm kinh tế, mà còn là giữ gìn các giá trị quý báu của nghề. Họ chính là những người gìn giữ các giá trị văn hóa".

Lớn lên, chàng trai Hà Nội quyết định theo đuổi công việc của một nghệ sĩ nhiếp ảnh. Và rong ruổi khắp các ngôi làng trên dải đất hình chữ S, Lê Bích càng thêm yêu kho tàng văn hóa dân gian khổng lồ mà cha ông bao đời kiến tạo nên. Yêu những mái đình, giếng nước, những chiếc cổng làng lưu giữ rất nhiều giá trị của ký ức, Lê Bích không quên con người - chủ thể sáng tạo văn hóa.

Anh đau đáu số phận những làng nghề trong thời đại công nghệ nhiều cạnh tranh, và đau đáu những số phận con người trong những làng nghề đó. Lê Bích đặc biệt cảm thông với công việc và cuộc sống của những người phụ nữ đằng sau những ngôi làng nghề.

Anh chia sẻ: "12 năm trước, khi bắt đầu cầm máy ảnh, quan niệm về cái đẹp của người phụ nữ đối với mình còn khác lắm. Lúc ấy mình nghĩ phụ nữ đẹp là phải xiêm áo lộng lẫy. Nhưng giờ thì mình đã nhìn cái đẹp của người phụ nữ trong một chiều kích khác, nó dung dị đời thường hơn. Tuy nhiên mình vẫn muốn giữ một chút gì duy mỹ trong cái đẹp của họ. Mình chụp ảnh những người phụ nữ trong công việc của họ, thậm chí là lấm lem, nhưng vẫn có ý thức làm sao để cái đẹp đó không quá trụi trần. Nó phải mang ý nghĩa mỹ cảm nhiều hơn. Chân thực nhưng vẫn phải duy mỹ.

Cụ thể trong những bức ảnh triển lãm tại Bảo tàng Phụ nữ đang diễn ra, mình chụp những người lao động nữ trong các làng nghề. Vẫn là những con người cụ thể tự nhiên với công việc hằng ngày của họ, nhưng mình chọn góc chụp, bố cục, ánh sáng làm sao để tôn họ lên nhất. Có ảnh mình chọn chụp ban đêm, bởi bóng tối có thể xóa những chi tiết chưa đẹp xung quanh công việc của người phụ nữ. Hay tấm ảnh mình chụp người phụ nữ ngồi vá lưới trên bãi biển màu xanh, những tấm lưới màu xanh, rất hòa quyện".

 Người phụ nữ đó tên Ngần, 32 tuổi, có 2 con. "Ý đồ của tôi là chụp một người tiêu biểu cho kiểu phụ nữ dấn thân trong làng nghề. Ngần 32 tuổi, ở tuổi con bắt đầu cần mẹ trong việc nuôi dạy, hướng dẫn học hành. Nhưng vì chồng không làm ra tiền, cô phải dấn thân làm một công việc có thể nói là vô cùng vất vả. Công đoạn nhúng hương là công đoạn cực nhọc nhất, vì nó là công đoạn quyết định mùi thơm của hương, đây vốn là một loại hương cao cấp.12 năm cầm máy theo đuổi đề tài chụp ảnh người phụ nữ trong các làng nghề, Lê Bích chọn ra 40 tấm ảnh để triển lãm. Có những bức ảnh phải chụp đi chụp lại nhiều lần, trong nhiều năm mới đạt đến độ ưng ý. Lê Bích kể chuyện thuyết phục các nhân vật cho mình chụp ảnh cũng nhiều điều thú vị. Chẳng hạn, khi đến làng làm hương Cao Thôn, Bảo Khê, Hưng Yên, anh phải mất 2 ngày mới chọn được nhân vật phù hợp cho ý tưởng của mình.

Mình vào xưởng, cùng "dấn thân" với Ngần trong công việc của cô ấy, và thấy rằng, nó còn cực nhọc hơn cả sự tưởng tượng của mình. Trong xưởng nóng kinh khủng, nhưng không được bật quạt vì nếu có gió, bụi hương sẽ bay khắp nơi. Dù vậy, không gian trong xưởng cũng đã đủ mịt mù rồi. Ngần phải mặc quần áo thật dày, trùm khăn và mũ kín đầu chỉ hở hai con mắt. Mình cũng phải dùng khăn rằn bịt kín đầu để vào xưởng chụp ảnh Ngần. Mình chụp nhiều lắm, nhưng bức ảnh triển lãm là bức mình ưng nhất. Bức ảnh đó nhấn vào đôi mắt của Ngần, như một cách nói về thân phận của người phụ nữ trong công việc họ lựa chọn".

Công việc của người dân trong các làng nghề Việt gần như không còn xa lạ đối với Lê Bích. Anh nhớ những buổi chụp ảnh phụ nữ trong xưởng đúc đồng ở làng nghề Mỹ Đồng (Thủy Nguyên, Hải Phòng). Hôm đó trời nóng 40 độ, mồ hôi vã ra như tắm, nhưng trong xưởng, những người phụ nữ vẫn miệt mài với công việc của mình.

Thời buổi công nghệ rồi, nhưng công việc ở những làng nghề này vẫn thủ công như hàng trăm năm trước. Đồng cảm, trắc ẩn trước sự vất vả của người phụ nữ, vì thế những bức ảnh Lê Bích chụp luôn mang lại một cảm xúc mạnh đập vào trái tim người xem. Tôi nhớ mãi một bức ảnh những người phụ nữ làm công việc dọn vệ sinh trên đường phố cúng giao thừa ở một góc phố nhỏ mà Lê Bích chụp.

Trong thời khắc chuyển giao đó, khuôn mặt của những người phụ nữ trong ảnh kể cho chúng ta nhiều nỗi niềm chung riêng khó có thể kể xiết. Lê Bích nhớ lại, anh theo chân tổ quét rác đó trong suốt đêm giao thừa 3 năm liền. Năm nào cũng chụp, nhưng đến năm thứ 3 mới có tấm ảnh ưng ý. Giây phút giao thừa, giây phút mà nhà nhà quây quần bên nhau, thì các chị lại phải lao động vất vả ngoài đường.

 

Vẻ đẹp hồn hậu của người phụ nữ làng nghề qua ống kính Lê Bích.


Xem ảnh Lê Bích chụp những người phụ nữ, phảng phất đâu đó một nỗi sẻ chia, xót xa của anh với những phận người. Những người phụ nữ ngồi trong ánh đèn mờ mờ tỏ tỏ ở khu chợ đầu mối, lúc đêm khuya về sáng giá lạnh, chờ xem có ai thuê việc gì thì làm để kiếm sống. Mỗi người đuổi theo một suy nghĩ. Thức cùng họ những đêm như vậy, Lê Bích cũng ngồi cho đến khi họ quen với sự có mặt của anh, không để tâm đến ống kính của anh, trở về với tâm trạng tự nhiên của họ anh mới bấm máy. Và những bức ảnh lay động đến mức, ta có thể nghe được sự sẻ chia sâu sắc trong trái tim người chụp ảnh. Ý tưởng đặt một cái bàn nhỏ góc phố để bày bánh trái, hoa quả thắp hương giúp họ vừa hoàn thành công việc của mình, vừa hướng tâm linh về tổ tiên nguồn cội trong thời khắc giao thừa thiêng liêng. Lê Bích cảm nhận được tâm trạng của những người phụ nữ trong bức ảnh. Tâm trạng của họ cũng chính là tâm trạng của anh trong thời khắc đó. Và tôi nghĩ, bất kỳ ai khi xem bức ảnh này của Lê Bích cũng có thể rưng rưng xúc động, vì những tình cảm đẹp và nhân văn mà người bấm máy đã chuyển tải trong đó.

Phụ nữ là đề tài không mới trong nhiếp ảnh. Nhưng Lê Bích, bằng cảm xúc chân thật và khả năng bấm máy điêu luyện của mình đã góp thêm một tiếng nói mới, ấn tượng mà không kém phần nhân văn trong những bức ảnh chụp phụ nữ của mình. Giống như trong một bức ảnh nào đó, anh để người phụ nữ đứng trước, nổi bật, còn hai người đàn ông đứng sau, như một cách nhấn mạnh vào những đóng góp của phụ nữ ở các làng nghề, các vùng nông thôn xa xôi. Rất nhiều công việc tưởng chừng chỉ có đàn ông mới có thể làm thì phụ nữ đã làm, thậm chí còn làm tốt hơn. Đây cũng là tiếng nói bình đẳng của phụ nữ, thông qua nhiếp ảnh.

Như một người kể chuyện, Lê Bích cùng với chiếc ống kính máy ảnh đã lang thang trên mọi nẻo đường đất nước, kể cho chúng ta nghe về thân phận của bao con người. Không dừng lại ở đề tài phụ nữ trong các làng nghề Việt, tôi biết Lê Bích còn đau đáu một đề tài khác, là nạn bạo hành phụ nữ ở các làng quê hiện nay. Anh muốn bằng tiếng nói của nhiếp ảnh, góp phần cảnh tỉnh, giúp đỡ những người phụ nữ đang phải sống trong bóng tối của sự chịu đựng.

Một câu chuyện nữa mà Lê Bích sẽ kể cho chúng ta nghe, đó là chuyện về những nghệ nhân cuối cùng trên dải đất hình chữ S. Chúng ta thấy làng nghề đang bị mai một dần, cùng với đó, những "báu vật nhân văn sống" là những nghệ nhân cũng mất dần đi. Làm gì để hồi sinh làng nghề cũng như nâng niu, tận dụng được tri thức, hiểu biết, bí quyết của những nghệ nhân cho các thế hệ trẻ sau này tiếp nối gìn giữ các giá trị văn hóa là câu hỏi lớn dĩ nhiên một mình Lê Bích không thể trả lời. Nhưng anh muốn đóng góp một tiếng nói bằng nhiếp ảnh để thay đổi câu chuyện buồn chúng ta đang thấy trong thực trạng làng nghề hiện nay….

Bình Nguyên Trang
(vnca.cand.com.vn)
CÁC TIN KHÁC
Nhạc sĩ Phú Quang: Mẹ là nguồn cảm hứng vô bờ (26-03-2018)
Nhà văn Đỗ Tiến Thụy: Hành trình bay từ A đến Y với văn chương (19-03-2018)
Nhạc sĩ Trần Hoàn và mùa xuân với Huế (12-03-2018)
Xuân Quỳnh - nhà thơ nữ độc đáo (06-03-2018)
Nguyễn Bính - vừa đã trăm năm (04-03-2018)
Nghệ sĩ Lê Vũ Long và những cuộc dạo chơi với màn ảnh (21-02-2018)
Nhà thơ Lê Anh Xuân: Như nắng chở phù sa (01-02-2018)
"Lão tướng Tuồng" 100 tuổi tha thiết ngóng "truyền nhân" (29-01-2018)
Nguyễn Hữu Nhàn- Một tính cách điển hình của tình yêu quê hương (22-01-2018)
Nhạc sĩ Bảo Chấn: Âm nhạc chỉ còn mang tính nghiệp dư (15-01-2018)
Nhà thơ Phạm Tiến Duật “Lửa đèn” vẫn lấp lánh (08-01-2018)
Nhà văn Từ Kế Tường: Còn viết là hạnh phúc (02-01-2018)
NSNA Đào Tiến Đạt: Phía sau ngàn giải thưởng (25-12-2017)
Ma Văn Kháng vẫn "một mình một ngựa" đường văn (18-12-2017)
Tô Vũ suốt đời "chăn" nhạc (11-12-2017)
Thanh Thảo với thể loại trường ca (04-12-2017)
Đoàn Lê: Tình người đa đoan (28-11-2017)
Những ngón đàn không tuổi (20-11-2017)
Nguyễn Hữu Hồng Minh: Ngọn núi lửa 'phun thơ' (14-11-2017)
Lưu Hữu Phước - Người tài tứ Dậu (30-10-2017)
Thứ sáu, ngày 14/12/2018
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn