VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
“Lấy báo nuôi văn”

Nhiều nhà văn đã chọn cho mình thêm một nghề đầy sôi động và vất vả để được trải nghiệm chính bản thân mình, đó là làm báo. Và ngược lại, nhiều nhà báo, cũng chọn một chốn"để luôn giữ những cảm xúc, tinh luyện và sáng tạo nên tác phẩm" đó là văn chương.
Hai công việc tưởng chừng mâu thuẫn nhưng lại tương hỗ nhau, đã giúp cho các nhà văn, nhà báo có những tác phẩm báo chí để đời, nhưng cũng có những tác phẩm văn chương đạt nhiều giá trị.


Nhà văn - nhà báo Phong Điệp: Nghề báo cho tôi những chuyến đi để đời

Làm báo cho tôi cơ hội được đi đến nhiều vùng miền, gặp gỡ nhiều người. Mỗi người mang một số phận, với không ít éo le cần được chia sẻ và đồng cảm. Có những người mà nghị lực và tài năng của họ khiến tôi ngưỡng mộ mà thán phục. Những chuyến đi như vậy, những nhân vật như vậy là chất liệu vô cùng quý giá cho văn chương.

Từng có ý kiến cho rằng, nhà văn chỉ cần ngồi một chỗ mà tưởng tượng. Tôi thì không tán đồng điều đó. Mọi sự tưởng tượng của nhà văn chắc chắn không thể phong phú, sinh động bằng thực tiễn cuộc sống. Ngay kể cả những nhà văn chuyên viết tác phẩm giả tưởng, thì họ cũng cần những gợi ý từ hiện thực cuộc sống, chứ không có sáng tác nào bền vững, lâu dài nếu người viết chấp nhận ngồi một chỗ chỉ để “vẽ mây, vẽ gió".

                                                 

                                                                                           Nhà báo - nhà văn Phong Điệp.
Cảm xúc xuất phát từ những câu chuyện “người thực, việc thực”. Không phải vô cớ, tính chính xác, trung thực trong báo chí luôn được đặt lên hàng đầu. Vì đó là đặc thù của loại hình này. Còn đối với văn chương, cảm xúc đương nhiên vô cùng quan trọng. Nhưng đó là cảm xúc của quá trình sáng tạo mà người viết có toàn quyền xây dựng lên một thế giới nghệ thuật của riêng mình với những nhân vật của mình.Dù tư cách nhà văn hay nhà báo thì người viết đều cần niềm đam mê, sự tâm huyết, đều cần sắc sảo, hoạt ngôn, có tầm nhìn, và cả sự trầm tĩnh như bạn nhắc đến. Những do đặc thù mỗi loại hình lại đòi hỏi cách tư duy, triển khai khác nhau. Một ví dụ nhỏ: báo chí có cần cảm xúc không? Chắc chắn là có. Cảm xúc của người viết thể hiện trong cách nêu vấn đề, trình bày vấn đề...

Đã từng có những tai nạn nghề nghiệp xảy ra khi một nhà báo bỗng nổi hứng sáng tác một bài bút kí, phóng sự về một nhân vật không có thực, câu chuyện không có thực. Lẽ ra trong trường hợp này, nhà báo ấy đi viết truyện ngắn thì sẽ hiệu quả hơn chăng?

Nói như vậy để thấy rằng, đây chính là điểm khác biệt lớn nhất của báo chí và văn chương. Tôi không thích dùng chữ xung đột, tuy nhiên khi một người viết vừa là nhà báo, vừa là nhà văn cần có sự tách bạch mỗi khi viết, tránh tình trạng báo chí hóa văn chương hay văn chương hóa báo chí.

Từ lúc bước chân vào nghề báo đến nay đã tròn 20 năm, tôi luôn thấm thía một điều rằng chính báo chí đã dạy tôi trưởng thành lên mỗi ngày và biết trân trọng hơn giá trị của cuộc sống.

Tôi nhớ mãi lần đi viết bài về những nạn nhân chất độc da cam, chứng kiến những người cha người mẹ khốn khó, nuôi những đứa con không trọn vẹn hình hài con người, nhìn nụ cười của họ khi con đã ngoài hai mươi tuổi lần đầu biết tự cầm cốc nước để uống, tôi đã ứa nước mắt. Cuộc sống luôn đặt ra những thử thách, đòi hỏi con người phải học cách kiên cường để vượt qua.

Năm 2010, lần đầu tiên tôi được đến Trường Sa. Sau gần 2 ngày nằm bẹp trên tàu, được đặt chân xuống mảnh đất thiêng liêng của Tổ quốc ở nơi giữa muôn trùng sóng gió, tôi đã lặng đi vì xúc động. Cảm xúc đặc biệt ấy có lẽ còn là cảm nhận chung của bất cứ ai lần đầu tiên đến nơi này.


Nhà thơ - nhà báo Nguyễn Quang Hưng: Nghề báo đã cho tôi nguồn "Lợi nhuận" tinh thần cho văn chương

Chuyến đi chỉ vỏn vẹn 10 ngày nhưng đến giờ đối với tôi vẫn là chuyến đi đáng nhớ nhất của nghề báo. Nhờ vậy, tôi càng thấm thía một điều: Tình yêu Tổ quốc, yêu đồng bào, niềm tự hào dân tộc không hề trìu tượng, mơ hồ mà được hình thành bởi những trải nghiệm quý giá từ chính những chuyến đi như vậy.

Kể từ khi học làm báo và bước vào nghề báo 15 năm trước, đường văn và báo của tôi song hành, nhiều sáng tác của tôi ra đời từ những chuyến đi làm báo. Tôi đi xem vở diễn, đi thực tế làng quan họ, gặp nghệ sĩ, nghệ nhân, chuyên gia... để viết bài, từ đó và từ họ, tôi sáng tác lấy đề tài về văn hóa, nghệ thuật.

Tôi vẫn cảm thấy may mắn khi được lựa chọn nghề báo: đi và viết thường xuyên, nắm bắt và cập nhật thông tin, tìm đề tài, phát hiện đề tài... Những việc đó bồi đắp cho nghề văn thực tế đời sống, ý tưởng mới, thôi thúc ta suy ngẫm. Có nhiều điều sau khi đã "báo hóa" thì những ấn tượng, suy tư và đúc kết từ đó lại được "văn hóa, thơ hóa".

Ở khía cạnh sáng tạo, báo như khai thác, nhặt nhạnh, văn là dành dụm, tinh luyện. Cả hai đều cần thiết, và báo có lợi cho văn ở chỗ đó. Những năm qua, làm báo về mảng văn hóa nghệ thuật, với tôi cũng chính là tìm hiểu, thưởng thức và trải nghiệm với đời sống văn nghệ. Muốn sáng tác cũng vậy, ko thể thoát ly sự thâm nhập, trải nghiệm.

                                                                

                                                                                                      Nhà báo - nhà thơ Nguyễn Quang Hưng.

Nhiều năm "hô hào" thế, không hiểu thấm đến người khác được gì chăng, nhưng tự mình giúp cho mình một tâm thế nhập cuộc. Điều đó cũng rất cần cho sáng tác và cả văn lẫn báo thì tôi nghĩ đều cần sắc sảo, hoạt ngôn trong trang viết để thể hiện ý tưởng, quan điểm, cần thâm trầm, tích tụ và sáng tạo để viết cho tốt hơn, tránh sự lặp lại, vượt qua mình.Vậy nên đi làm báo, trong nhiều trường hợp cũng chính là tạo điều kiện cho việc đi thực tế sáng tác. Và điều không thể thiếu được, là nghề báo đem lại thêm cho việc sáng tác xúc cảm, những nguồn cảm hứng mới mẻ. Tôi hay viết vào những hạn chế, bất cập... trong đời sống văn hóa và muốn đề xuất ý tưởng giải pháp để cùng làm tốt hơn.

Như thế, hai nghề này lại rất gắn kết, bổ trợ cho nhau. Làm văn, nhiều khi cũng giúp việc làm báo thêm cái nhìn xa, thêm lạc quan và kiên trì hơn. Tôi đã thấy những nhà báo cũng là nhà văn, nhà thơ, dung hòa, đắp đổi, hợp lực hai con đường đó để sống, làm việc và đóng góp. Tôi tự đặt mục tiêu cho bản thân là công việc nào phải có thành quả đó. Việc làm báo do đặc thù nghề nghiệp, cần được ưu tiên hoàn thành trước. Để sau này sẽ mở rộng thêm cảm nhận, suy ngẫm bằng sáng tác. Cũng như, tránh những bài báo từ ngữ đậm tính văn chương, bóng bẩy, nhiều ẩn ý, và tránh những tản văn mà đọc như là... bài báo vậy.

Chẳng hạn như vừa rồi, tôi có chuyến đi về Hòa Bình theo dõi nhiều hoạt động trên Bảo tàng không gian văn hóa Mường, trong đó có việc tuyên truyền phục dựng Nhà Lang, tôi lại viết được một số bài thơ về Hòa Bình, về nhà sàn được anh em thích, có bài còn phổ nhạc, nghe có không khí trầm hùng. Đến Nam Định, Ninh Bình, Hà Giang... trong những chuyến đi làm báo, tôi đều viết, thơ, tản văn. Chúng cứ dần nhiều lên, nâng lên, và tôi có được những tập thơ, tản văn của mình. Với tôi, đó là một nguồn "lợi nhuận" tinh thần rất lớn! Tôi cũng đã được đi thực tế Trường Sa, một số đơn vị bộ đội trong một số chương trình sáng tác, ngoài những bài thơ về người lính, tôi có thêm bài báo về đời sống, công tác, nhiệm vụ của những người lính.

Cùng với những kết quả nghề nghiệp ấy, tôi có được những mối quen biết, thân thiết nhiều ân nghĩa, những trải nghiệm và cảm hứng cho đời sống của mình. Vậy là báo, văn đã cùng nuôi dưỡng cho tâm hồn, cuộc sống của tôi.

 
Trần Hoàng Thiên Kim (thực hiện)
(cand.com.vn)
CÁC TIN KHÁC
‘Táo Giao thông’ Chí Trung đưa kịch Lưu Quang Vũ ‘Nam tiến’ (20-11-2018)
Bà giáo Việt viết sách, báo kỷ lục, nhuận bút hàng chục lượng vàng (19-11-2018)
Người thông báo về những vẻ đẹp bị lạc (16-11-2018)
Gian nan đưa truyện cổ tích, dân gian lên phim (15-11-2018)
Nhà văn Bảo Ninh nhận Giải thưởng Văn học châu Á tại Hàn Quốc (14-11-2018)
Lối đi nào cho nghệ thuật truyền thống? (13-11-2018)
Tìm thấy ‘kho báu’ của tác giả đoạt giải Nobel Văn học Naguib Mahfouz (12-11-2018)
Gần 1.200 tác phẩm tham dự Cuộc thi ảnh đẹp du lịch “Tuyệt vời Đà Nẵng ơi” (10-11-2018)
"Những dòng sông kể chuyện" (09-11-2018)
Trần Đăng Khoa rời xa danh hiệu thần đồng thơ như thế nào? (08-11-2018)
Sau giải thưởng là cơ hội hợp tác (07-11-2018)
Bước chuyển mình của truyện tranh Việt (06-11-2018)
Liên hoan Ca trù toàn quốc tại Hà Tĩnh: Hội ngộ các hình thức diễn xướng độc đáo (05-11-2018)
Giải cơn khát kịch bản sân khấu (02-11-2018)
Văn chương làm sáng đẹp số phận (01-11-2018)
Quy chế giám định tác phẩm mỹ thuật, nhiếp ảnh: Sẽ không còn tranh nhái, ảnh chôm? (31-10-2018)
Việt Nam học gì từ thành công kì diệu của điện ảnh Iran? (30-10-2018)
Tranh được vẽ bằng trí tuệ nhân tạo có giá 432.000 USD (29-10-2018)
Khi nghệ thuật Tuồng, Dân ca kịch, Bài chòi hội tụ (26-10-2018)
Triển lãm tranh cắt giấy của nhà văn Andersen: Hấp dẫn không kém… truyện cổ tích (25-10-2018)
Thứ ba, ngày 20/11/2018
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn