GƯƠNG MẶT VĂN NGHỆ SĨ
"Lão tướng Tuồng" 100 tuổi tha thiết ngóng "truyền nhân"

Vừa tròn 100 tuổi, nhà nghiên cứu, soạn giả Mịch Quang với hơn 60 công trình nghiên cứu sân khấu được xem như 1 trong 3 ngọn tháp cao vời vợi trong nghệ thuật Tuồng, bên cạnh NSND Nguyễn Nho Túy, Tuồng tác gia xuất sắc Tống Phước Phổ.
Ít ai biết rằng, nhà nghiên cứu sân khấu nổi tiếng Mịch Quang (tên thật là Nguyễn Thế Khoán) lại bắt đầu sự nghiệp nghệ thuật của mình với dòng tân nhạc và là một giọng ca được hâm mộ ở vùng kháng chiến Bình Định. 

Nhà “Đào Tấn học”

Thế nhưng, cơ duyên đã đưa ông đến với Tuồng, đến với những làn điệu thấm đẫm hồn Việt khi chuyển ra Hà Nội làm việc tại Viện Nghiên cứu sân khấu. Được làm việc trong Ban nghiên cứu Tuồng cùng các tên tuổi như: Hồ Lãng, Hoàng Châu Ký, Phạm Phú Tiết… và những nghệ sỹ Tuồng Liên khu 5 “cự phách” như: Nguyễn Lai, Phạm Chương, Ngô Thị Liễu…, ông đã hiểu hơn về Tuồng và yêu bộ môn nghệ thuật này tự lúc nào không hay.

Chính ông là người đặt nền móng cho việc nghiên cứu và phát huy kho tàng của danh nhân Đào Tấn. Mịch Quang tôn vinh Đào Tấn trên cả hai phương diện chính trị và nghệ thuật, khẳng định Đào Tấn là một “người khổng lồ” trong ngành Tuồng nói riêng và sân khấu nói chung. Sau này, ông tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về Đào Tấn nên được xem là nhà “Đào Tấn học” hàng đầu. 

Mịch Quang là người cương trực và có nhân cách làm nghiên cứu. Vì chân lý khoa học, ông không ngại bạn bè, đồng nghiệp cho mình là cực đoan. GS.NSND Trần Bảng đã gọi ông là “Lão tướng Tuồng” cũng bởi, Mịch Quang là người xông pha đi đầu, triệt để chống lại sự tấn công của những xu hướng lai căng làm nghệ thuật truyền thống bị tha hóa, mai một. 

Cự tuyệt mọi cải biên, Mịch Quang cố công tìm lại và bảo lưu những gì thuộc về di sản dân tộc như lẽ sống. Ông cho ra đời nhiều công trình quan trọng để tìm về các nét tinh hoa của Tuồng truyền thống như: Đặc trưng nghệ thuật Tuồng, Âm nhạc và sân khấu kịch hát dân tộc, Khơi nguồn mỹ học dân tộc…

Bền bỉ một ước mơ

Mịch Quang chấp nhận những thiệt thòi về mình để bảo vệ cho quan điểm cá nhân. Từng giữ chức Trưởng đoàn Tuồng Phú Khánh (Khánh Hòa), ông đã xin về hưu trước tuổi để tập trung thời gian làm công tác nghiên cứu. Với đồng lương hưu ít ỏi, Mịch Quang đã tự tin bắt đầu các công trình nghiên cứu lớn nhất của mình. Có người bảo, các công trình liên ngành của ông chưa chắc một viện nghiên cứu của nhà nước với kinh phí hàng chục tỷ đồng có thể làm được. 

Kể từ khi về hưu, 40 năm qua là khoảng thời gian quan trọng nhất để Mịch Quang làm nên sự nghiệp sáng tác đồ sộ, được giới nghệ thuật trong và ngoài nước nể trọng, được Đảng và Nhà nước tôn vinh bằng những phần thưởng cao quý. Trong đó, Giải thưởng Hồ Chí Minh về VHNT năm 2016 là phần thưởng cao quý nhất mà ông đã được trao tặng. 

Điều đáng nể trọng hơn cả ở nhà nghiên cứu Mịch Quang, là ông đã bước vào con đường nghiên cứu nhờ quá trình tự học. Mịch Quang thành thạo tiếng Pháp, biết nhiều chữ Hán, am hiểu văn thơ cổ điển dân tộc, thơ văn nước ngoài. Ông không chỉ nghiên cứu, mà còn làm thơ, viết truyện, viết Tuồng. 

Mịch Quang hiểu biết về triết học, văn hóa học, dân tộc học, lịch sử, văn học, mỹ học, nghệ thuật học, âm nhạc, sân khấu, kiến trúc… Hiểu biết rộng, phông văn hóa lớn đã giúp ông trở thành nhà nghiên cứu uyên thâm và tạo dựng các công trình có giá trị. Trong đó, công trình “Kinh Dịch và nghệ thuật truyền thống” được xem như nổi bật nhất trong sự nghiệp nghiên cứu của Mịch Quang. Công trình này từng được giảng dạy tại Mỹ, lưu tại thư viện đại học ở Pháp, Mỹ và đưa tên tuổi của Mịch Quang vượt lên các nhà nghiên cứu khác trong giới sân khấu. 

Ở tuổi 100, ông vẫn minh mẫn chỉ với một ước mơ bền bỉ: kịch hát dân tộc sẽ được chấn hưng và rạng rỡ trong di sản tâm hồn Việt. Ánh sáng sân khấu luôn cuốn hút những người như ông, dù chọn lại hay có thêm kiếp sau, ông vẫn đi về phía ánh sáng ấy. Tuy nhiên, nhà nghiên cứu này cũng có nỗi buồn vì chưa tìm thấy truyền nhân. Trong tình cảnh Tuồng ít khán giả, ít người trẻ muốn theo nghề, việc tìm được những người dám dấn thân, tận hiến cả đời vì Tuồng đâu dễ gì…

Thanh Xuân
(anninhthudo.vn)

CÁC TIN KHÁC
Phan Tứ - hành trình sáng tạo và khát vọng khẳng khiu cuối đời (26-06-2020)
Tia nắng Thu Bồn… (08-06-2020)
Nhà thơ Thanh Quế - Trung Trung Đỉnh (02-06-2020)
Họa sĩ Hồ Đình Nam Kha: Dùng hội họa làm đẹp cho đời - Đinh Thị Trang (27-05-2020)
Nhà thơ Thu Bồn - Tráng sĩ hề... dâu bể (20-04-2020)
Văn chương Phan Du - Ở hai phía một đỉnh đèo (13-04-2020)
Thi sĩ lãng tử Nguyên Lâm Huệ - Thái Bá Lợi (08-04-2020)
Hoa trái miền nhiệt đới trong thơ Lưu Quang Vũ - Trần Thị Ánh Tuyết (23-03-2020)
Du Tử Lê - Kỷ niệm từ xứ Quảng - Trần Trung Sáng (11-03-2020)
Dụng ý của Nguyễn Văn Xuân khi sử dụng thủ pháp “mặt nạ tác giả”… của Vũ Đình Anh (05-03-2020)
Nhạc sĩ Thái Văn Hóa: Đau đáu bên bờ sóng (13-01-2020)
Aleksandra Pakhmutova: Nhạc sĩ vĩ đại, nhân cách lỗi lạc (08-01-2020)
Nhạc sỹ Nguyễn Văn Tý: Đâu chỉ có 'Dư âm' (27-12-2019)
Nhà văn Khuất Quang Thụy: Sáng tạo là đi về phía trước và nuôi hy vọng (22-12-2019)
Nhà thơ Y Phương: Cao đo nỗi buồn, xa nuôi chí lớn (16-12-2019)
Điêu khắc gia Lê Công Thành (09-12-2019)
NSƯT Lê Tứ: Nặng lòng với sân khấu (02-12-2019)
Nhà văn với tấm lòng trong sáng (25-11-2019)
Cố nhạc sư - nghệ sĩ nhân dân Vũ Tuấn Đức: Một đời người gắn bó với âm nhạc dân tộc (18-11-2019)
Nhà văn DiLi - Mỗi trải nghiệm một bài viết (14-11-2019)
Chủ Nhật, ngày 05/07/2020
Yêu thương và được yêu thương là một khúc nhạc thâm trầm, nghe mãi mà không biết chán.
De Stael

Hãy tha thứ cho những người đã làm bạn bị tổn thương.
Les Brown

Người có tài thấy được điểm mấu chốt, và coi tất cả những thứ khác là dư thừa.
Thomas Carlyle

Hành động có thể không mang tới hạnh phúc, nhưng không có hạnh phúc nào lại thiếu hành động.
William James

Trên đời này chỉ có một thứ mà bất cứ ai cũng không cướp đi được, đó chính là trí tuệ.
Khuyết danh

Người nào dám lãng phí một giờ đồng hồ hãy còn chưa phát hiện ra giá trị của cuộc sống.
Charles Darwin

Sự hào phóng thật sự đối với tương lai là việc đem cho tất cả trong hiện tại.
Albert Camus

Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0236-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn
- Chịu trách nhiệm nội dung: Phó chủ tịch Nguyễn Nho Khiêm
- Giấy phép số: 479/GP-STTTT của Sở Thông tin và Truyền thông cấp ngày 22/05/2020