VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
Lan tỏa giá trị đạo đức từ các thông điệp nghệ thuật

Đạo đức xã hội xuống cấp là một vấn đề thực sự đáng lo ngại ở nước ta hiện nay. Trong đó, theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn- Viện trưởng Viện Văn hóa Nghệ thuật quốc gia Việt Nam thì giải pháp ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng suy thoái đạo đức, lối sống trong xã hội phải bắt đầu bằng sự tiếp cận với văn hóa.
Thực trạng báo động
Thử tra Google từ “đạo đức xã hội xuống cấp” thì chỉ trong 0,62 giây đã có khoảng 16.800.000 kết quả. 


Con số này nói lên rất nhiều điều, trong đó đặc biệt nổi bật là tâm trạng lo lắng của toàn xã hội. Ngay trong Kỳ họp thứ 3 của Quốc hội, khi nói về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Ngọc Thiện đã nhấn mạnh: “Ngăn chặn tình trạng này là vấn đề căn bản, cốt lõi để xây dựng một xã hội văn minh, an toàn, giàu tính nhân văn và củng cố giá trị văn hóa, đạo đức – nền tảng của sức mạnh dân tộc trong dòng chảy hội nhập.”

Như vậy, tất cả mọi người đều nhận thức được sự tai hại của đạo đức xã hội xuống cấp đối với sự phát triển của dân tộc nhưng câu hỏi quan trọng là sự xuống cấp đó từ đâu mà ra thì hẳn là có rất nhiều câu trả lời. Câu trả lời nào cũng có lý do của nó, và giải pháp cho những câu trả lời đó thì giải pháp nào cũng khó mà thực hiện một cách thấu đáo, bền vững. Từ cách tiếp cận của văn hóa cũng như vậy.

Xét ở một khía cạnh nào đó, văn hóa là sản phẩm của một xã hội. Tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội đều phản ánh vào văn hóa. Sự xuống cấp đạo đức cũng nằm trong một bối cảnh chung như thế. Xét theo chiều lịch đại, chúng ta thấy sự thay đổi nhanh chóng của xã hội Việt Nam. Nhiều thành tựu chính trị, kinh tế, xã hội và cả văn hóa đã được người dân chứng kiến, đặc biệt từ khi Đảng ta tiến hành công cuộc Đổi mới.

Tuy nhiên, không có bất cứ thứ gì không có mặt trái của nó. Sự mở cửa về kinh tế, xã hội, quá trình đô thị hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, sự phát triển mạnh mẽ của truyền thông, bên cạnh những tác động tích cực, cũng để lại rất nhiều hệ lụy. Ở góc độ văn hóa, sự thay đổi xã hội khiến cho lôgic vận hành của văn hóa thay đổi, ở đây, đó là những vấn đề của định hướng giá trị, thói quen và phong tục, tập quán của một xã hội đang trên đà chuyển đổi. Với định hướng giá trị, thì đó là những giá trị cũ, không còn thích hợp thì chưa mất hẳn, những giá trị mới, phù hợp hơn thì chưa thực sự định hình. Những tấm gương đạo đức trước kia có tác dụng rất lớn, giờ không còn đóng đúng vị trí của nó nữa! Xã hội rơi vào tình trạng khủng hoảng giá trị. Từ khủng hoảng giá trị dẫn đến mất niềm tin và định hướng trong xã hội, và đó là lý do quan trọng của tình trạng xuống cấp đạo đức vì xung đột và khủng hoảng giá trị và niềm tin. Kể cả những nghề được xã hội coi trọng, xem là cao quý như nghề giáo và nghề y đang chứng kiến nhiều hiện tượng xuống cấp đạo đức cũng chính vì những lý do này. 

Sự thay đổi thói quen, phong tục, tập quán cũng trong vòng quay như vậy. Những phong tục, tập quán tốt đẹp của dân tộc giờ đây bị thách thức bởi những thói quen mới được ra đời từ cuộc sống giàu sang và tiện nghi hơn, bị quyến rũ bởi những thông tin về cuộc sống xa lạ ở các xã hội xa lạ. Tất cả khiến cho nhiều chủ nhân tương lai của xã hội (thế hệ trẻ) lạc lối trong cách xác định lý tưởng sống cũng như phong cách sống. Những lối sống mới xa lạ, đua đòi, những phong cách thời trang, nghệ thuật không phù hợp cũng là nguyên nhân của sự xuống cấp đạo đức trong xã hội xét từ cách nhìn văn hóa.

Biện pháp căn cơ

Chắc sẽ còn nhiều hơn nữa những lý do giải thích cho sự xuống cấp đạo đức nhưng câu trả lời cho giải pháp nào để giúp giảm bớt và tiến tới loại trừ hẳn hiện tượng tiêu cực này có lẽ sẽ quan trọng hơn việc mải miết đi tìm nguồn gốc mà không đưa ra những cách làm hữu hiệu để loại bỏ nó. Ở đây, chúng ta cần quan tâm hơn đến vai trò của nghệ thuật trong việc xây dựng hình tượng con người mới, xác định những giá trị xã hội mới được xã hội tôn vinh. Trước kia, cha ông chúng ta chỉ sử dụng các loại hình nghệ thuật như tuồng, chèo, cải lương, sử dụng tục ngữ, dân ca để chuyển tải các thông điệp nhân văn, mà giáo huấn được cả xã hội đi theo tiếng gọi của lương tri, đạo đức. Bối cảnh xã hội khác không cho phép chúng ta chỉ sử dụng những biện pháp cũ nhưng nếu chúng ta đầu tư cho nghệ thuật, hình thành những tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, thu hút sự quan tâm của nhiều người dân trong xã hội, thì sức lan tỏa của các thông điệp từ nghệ thuật có tác dụng cao hơn nhiều lời hiệu triệu.

Bên cạnh đó, việc xây dựng và củng cố hệ thống các quy tắc đạo đức trong tất cả các ngành nghề, lĩnh vực của đời sống xã hội. Nghề giáo, nghề Y hay bất kỳ một ngành nghề nào cũng có một bộ quy tắc đạo đức nghề nghiệp. Bộ quy tắc đạo đức ấy sẽ giúp đạo đức xã hội được ổn định trong từng nhóm nhỏ, rồi từ đó lan ra toàn xã hội. Mới đây, việc hội nhà báo vừa cho ra đời qui tắc sử dụng mạng xã hội của người làm báo Việt Nam là một ví dụ cho thấy chúng ta cần có thêm các bộ qui tắc ứng xử, qui tắc đạo đức cho các lĩnh vực khác nhau để bảo đảm sự ổn định, rõ ràng trong hành vi ứng xử của từng nhóm xã hội trong những lĩnh vực hoạt động cụ thể.

Ngoài ra, sự giúp sức của các phương tiện truyền thông trong việc truyền đi thông điệp tích cực về những lối sống đẹp, những tấm lòng nhân ái trong xã hội, và hình thành một dư luận xã hội ủng hộ cái chân - thiện - mỹ. Về bản chất, xã hội là tốt, và con người là hướng thiện. Để cái tốt và lòng hướng thiện lan tỏa trong xã hội sẽ khiến cho cuộc sống đẹp hơn. Chính cái thiện, cái đẹp của văn hóa trong xã hội sẽ giúp đẩy lùi tệ nạn và cái xấu, và từ đó, đạo đức tốt đẹp trong xã hội sẽ dần trở lại. Và từ đó, văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần, là mục tiêu và động lực của sự phát triển kinh tế - xã hội, và là hệ điều tiết cho sự phát triển xã hội.

Minh Quân (ghi)
(daidoanket.vn)

CÁC TIN KHÁC
Điện ảnh Việt và những băn khoăn đầu Xuân (15-02-2019)
Tranh đương đại Việt khẳng định vị thế (14-02-2019)
Rộn ràng sắc xuân (13-02-2019)
Ngày thơ 2019 hướng tới quảng bá văn học Việt Nam ra thế giới (12-02-2019)
Đưa kịch phương Tây lên sân khấu Việt Nam (11-02-2019)
Sách Artbook: Cuộc chơi đầy tốn kém (30-01-2019)
Chơi tranh con giáp: Phong tục đẹp được hồi sinh (28-01-2019)
Viết và đọc- quá trình không ngừng sáng tạo (25-01-2019)
Giới thiệu tín ngưỡng thờ Mẫu qua những điệu hát văn (23-01-2019)
Thú chơi tranh tết đang trở lại (22-01-2019)
Tại sao Amazon trở thành đế chế tỷ USD trong ngành xuất bản? (21-01-2019)
Hoàng Sa chưa bao giờ bị lãng quên trong trái tim người Việt (19-01-2019)
Dịch thuật văn học Cuộc phiêu lưu mới (18-01-2019)
Điều chưa kể về dự án nghệ thuật dưới hầm nhà Quốc hội (17-01-2019)
Thêm dàn nhạc giao hưởng trẻ ra đời (16-01-2019)
Phim truyền hình tết: Tôn vinh giá trị truyền thống (14-01-2019)
Những người "cầm sổ hưu" và trọng trách vực dậy nền sân khấu (11-01-2019)
Đà Nẵng: Mời Thủ tướng trao bằng Di tích quốc gia đặc biệt Ngũ Hành Sơn (10-01-2019)
Ra mắt Ngân hàng dữ liệu di sản văn hóa Đà Nẵng (09-01-2019)
Nguyễn Trọng Tạo, người nghệ sĩ đa tài, đa mang trên nẻo đường vạn dặm (08-01-2019)
Thứ bảy, ngày 16/02/2019
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn