VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
Làm mới cải lương: Tưởng dễ mà khó

Năm 2018, giới sân khấu thực hiện nhiều dự án để kỷ niệm 100 năm của nghệ thuật cải lương, một hành trình dài với nhiều thăng trầm, biến đổi. Nhiều đạo diễn, nghệ sĩ, soạn giả đã ý thức giữ gìn vốn quý này, phải luôn đổi mới sáng tạo để cải lương được bảo tồn và phát triển. Nhưng làm thế nào để vừa giữ vốn cổ, vừa thu hút người xem mà không sai, không phô lại là bài toán khó.
Làm mới để tồn tại
Cải lương hiện không còn sôi động như thời hoàng kim của những thập niên 50, 60. Tiết tấu chậm, thời gian của vở khá dài, kịch bản ngày càng kém hấp dẫn là một trong những nguyên nhân làm cho cải lương mất đi sức hút.

Để tìm lại nhịp thở vốn có của đời sống cải lương, nhiều tác giả, đạo diễn đã không ngần ngại phá cách để cải lương đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là công chúng trẻ, lớp khán giả nền của tương lai.

Đạo diễn Hoa Hạ đã từng táo bạo kết hợp cả dàn nhạc giao hưởng trong tác phẩm “Kim Vân Kiều”, trên 500 diễn viên được huy động, thu hút đến 8.000 khán giả chỉ trong vài suất diễn. Tiếp theo, năm 2008 cũng với hình thức này kết hợp thêm xiếc, nhạc nhẹ, tác phẩm “Chiếc áo thiên nga” với 3 đêm diễn kín sân vận động Quân khu 7. Sau đó, đạo diễn Hoa Hạ tiếp tục chiêu đãi công chúng yêu cải lương với nhiều phá cách mới lạ như đưa cả dàn nhạc nước vào vở “Sám hối” tại Liên hoan cải lương chuyên nghiệp toàn quốc 2012…

Đạo diễn, NSƯT Hoa Hạ cho rằng: “Bản thân tôi nghĩ nếu chúng ta không làm đúng thì chúng ta sẽ bị phản ứng ngay. Chúng ta phải có vốn sống, tính chân thật phải sát với thực tế, có kiến thức để làm đúng trước khi làm hay và phải làm bằng tất cả tâm huyết. Sẽ được sự đón nhận của công chúng, đó chính là chức năng của người nghệ sĩ”.

Đạo diễn, Th.S Lê Nguyên Đạt cũng từng tạo nên cơn “sốt” khi thể nghiệm vở cải lương “Cơn hồng thủy” vào năm 2012. 100 phút trên sân khấu chỉ có đúng 3 nhân vật và một cảnh, hoàn toàn ước lệ nhưng khán giả đông đến chật cả rạp. Thời điểm đó, anh nhận được nhiều phản ánh trái chiều trước khi công diễn nhưng rồi kết quả đã cho thấy sự liều lĩnh của anh là cần thiết. Thời gian sau đó là hàng loạt các thể nghiệm khác của anh như: Cải lương với xiếc, với ba lê, với nhạc dân gian đương đại và tất cả đều để lại nhiều dấu ấn đẹp trong lòng công chúng.

Sự quyết liệt, dám nghĩ dám làm mà các đạo diễn, các nghệ sĩ đã mang đến nhiều sự tươi mới, hấp dẫn hơn cho cải lương.

Vẫn cần lắm sự tử tế…

Câu chuyện “làm mới” cải lương của Trấn Thành với vở cải lương kinh điển “Tô Ánh Nguyệt” đã từng nhận nhiều chỉ trích của khán giả lẫn người trong nghề khi có những phá cách làm sai lệch giá trị và ý nghĩa vốn có của 1 kịch bản cải lương kinh điển. Điều đáng nói nhất là phần lớn khán giả trẻ ngay thời điểm lúc bấy giờ đã phản ứng dữ dội và nhiều người tỏ ra thất vọng với cách sáng tạo quá lố của nghệ sĩ này. Điều này cho thấy khán giả ngày nay rất tinh ý và kỹ tính, họ thích cái mới nhưng là cái hay, cái văn minh chứ không phải những kiểu chọc cười vô bổ.

Đạo diễn NSƯT Trần Minh Ngọc - Trưởng ban lý luận phê bình Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam chia sẻ: Cải lương vốn dĩ là 1 loại hình nghệ thuật tổng hòa của nhiều thể thức nên rất dễ tiếp nhận cho mình nhiều thể loại khác nhau, nhưng như vậy không có nghĩa là muốn làm gì thì làm, không được đánh tráo khái niệm giữa cái gọi là “sáng tạo” và sự “ nhố nhăng” trong nghệ thuật.

Đối với NSƯT Lê Tứ thì “Nghệ thuật phải luôn luôn sáng tạo để bắt nhịp với cuộc sống. Có những đề tài mình có thể đưa những cái mới vô được, nhưng có những vở mình không thể nào đưa vô được. Chúng ta có quyền thử nghiệm, ví dụ như nhạc bolero mà đưa vô cải lương thì nó quá ăn đó chứ. Có một thời cải lương hoàng kim là những vở tâm lí xã hội đều có đưa bolero vô, thời điểm đó nghe rất hay. Nhưng mà bây giờ có những cái bắt buộc mình phải chỉnh lại. Ví như khi người ta diễn rất chân thật, rất đời mà mình lại đưa 1 ca khúc bolero quá bay bổng, lãng mạn thì nó lại không ăn. Cho nên phải làm hết sức kỹ lưỡng”.

Đổi mới cải lương để tiếp cận công chúng là công việc phải làm và nhất định sẽ làm cho đến nơi đến chốn chứ không thể hô hào suông. Và việc này không chỉ ngày một ngày hai mà cần phải có thời gian và sự sẻ chia từ nhiều phía, quan trọng nhất là phải làm đúng, làm hay, làm bằng nhiệt huyết, danh dự, cái tâm và quan trọng là cả sự tử tế của người nghệ sĩ. 

Khán giả trẻ ngày nay họ thích những yếu tố mới trong sân khấu cải lương. Vẫn giữ nét truyền thống nhưng phải có sự cách tân, tìm tòi cái mới. Cải lương có một thuận lợi là rất dễ du nhập những cái mới vào, trách nhiệm này thuộc về những người đang hoạt động trong lĩnh vực cải lương. Còn nếu chúng ta cứ như hiện nay chỉ khư khư với vốn cũ, không làm gì cả thì nó sẽ mai một và sẽ đến lúc không còn khán giả nữa.

(Đạo diễn, NSƯT Trần Minh Ngọc - Trưởng ban Lý luận phê bình Hội NSSK Việt Nam)

Ngọc Mai
(baovanhoa.vn)

 

CÁC TIN KHÁC
Hai tác giả Việt giành huy chương Vàng cuộc thi ảnh quốc tế (17-08-2018)
Phim trực tuyến: Dễ làm, khó ăn! (16-08-2018)
Tìm nhà văn viết lời cho ca khúc (15-08-2018)
Tài năng âm nhạc cổ điển Việt Nam toả sáng tại đấu trường quốc tế (14-08-2018)
Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh: 30 năm mà như một chớp mắt (13-08-2018)
NSƯT Thanh Ngoan đưa Chèo đi xuất ngoại (10-08-2018)
Nghệ thuật đương đại, thực và ảo (09-08-2018)
"Đất màu" nhạc thiếu nhi hết bỏ hoang? (08-08-2018)
Hợp tác trong lĩnh vực sân khấu: Bắt tay vì sự phát triển (07-08-2018)
Nhạc sĩ Nguyễn Cường: Âm nhạc giải trí không có tội (06-08-2018)
Kỳ vọng loạt phim Việt mới (03-08-2018)
Liên hoan các tác phẩm sân khấu của Lưu Quang Vũ (02-08-2018)
Hai giọng ca trẻ Việt giành giải cao tại liên hoan nghệ thuật châu Á (01-08-2018)
Khi họa sĩ trẻ chung tay bảo vệ di sản (31-07-2018)
Việt Nam - điểm nhấn của sự kiện quảng bá văn hóa châu Á tại Slovakia (30-07-2018)
Kỷ niệm 100 năm ngày sinh Hồ Thấu (1918 - 2018): Hồ Thấu - Nhà giáo dục - Bùi Văn Tiếng (28-07-2018)
Những lặng thầm nơi Ngã ba huyền thoại - Anh Hoài (27-07-2018)
Để nhà văn sống được bằng nghề (27-07-2018)
Hình tượng thương binh, liệt sỹ: Ở đâu giữa thời bình? (26-07-2018)
70 năm Văn học Nghệ thuật Cách mạng thành phố Đà Nẵng (1948-2018) - Bùi Văn Tiếng (25-07-2018)
Thứ bảy, ngày 18/08/2018
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn