VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
Kỷ niệm 70 năm Văn nghệ Cách mạng Việt Nam (1948 - 2018): Tạp chí Văn Nghệ (1948-1954)

Cách đây 70 năm, tại Hội nghị Văn nghệ toàn quốc họp từ ngày 23 đến 25 tháng 7 năm 1948 ở Việt Bắc, Hội Văn nghệ Việt Nam đã chính thức được thành lập.
Nhưng trước đó bốn tháng, vào tháng 3 năm 1948, để chuẩn bị đón chào ngày chính thức thành lập Hội, số đầu tiên của tạp chí Văn Nghệ ra đời. Đây là một tin vui, một sự kiện giàu ý nghĩa.


Tạp chí Văn Nghệ là sự tiếp nối tạp chí Tiên Phong (1945 - 1946) - cơ quan vận động văn hóa mới của Hội Văn hóa cứu quốc trước đây.

Trên trang bìa số 1 tạp chí Văn Nghệ do các họa sĩ Văn Cao và Trần Văn cẩn chăm sóc măng sét tên báo và vignette (hai chữ V và N lồng vào nhau bên khung cửa mở ra là bầu trời thoáng đãng điểm ngôi sao sáng - đã in sâu vào tâm khảm các thế hệ văn nghệ sĩ 70 năm qua và được bảo lưu đến ngày nay) ghi rõ thể tài của tạp chí và cơ quan chủ quản: Tạp chí nghị luận và sáng tác của Hội Văn nghệ Việt Nam.

 

 

Nhà thơ Tố Hữu là Thư ký tòa soạn tạp chí Văn Nghệ trong ba số đầu tiên. Tiếp đó, các nhà văn Nguyễn Huy Tưởng, Tô Hoài, Nguyễn Đình Thi... đảm nhiệm cương vị này.

Tham gia tòa soạn qua các thời kỳ, người ta đã thấy sự hiện diện của các văn nghệ sĩ đàn anh tên tuổi: Đặng Thai Mai, Nguyễn Tuân, Thế Lữ, Văn Cao, Nguyên Hồng, Hoài Thanh, Đoàn Phú Tứ, Lưu Hữu Phước, Nguyễn Xuân Khoát, Tô Ngọc Vân, Xuân Diệu...

Từ số đầu tiên đến số 56 tháng 10 năm 1954, liên tục qua 7 năm, tạp chí Văn Nghệ ra được 56 số. Trong từng năm, trình tự các số (độc lập hoặc số ghép) được xuất bản theo khuôn khổ như sau: Năm 1948: từ số 1 đến số 7, khổ 16x24cm; Năm 1949: từ số 8 đến số 17, khổ 16x24cm; Năm 1950: từ số 19 đến số 28, khổ 16x24cm; Năm 1951: từ số 29 đến số 31, khổ 24x32cm; từ số 32 đến số 34, khổ 18x24cm; Năm 1952: từ số 35 đến số 38, khổ 18x24cm; Năm 1953: số 39 khổ 18x24cm, từ số 40 đến số 46 khổ 14,5x20,5cm; Năm 1954: từ số 47 đến số 56, khổ 14,5x20,5001.

 

Với sự nỗ lực của tập thể tòa soạn do các nhà văn có uy tín đứng đầu, với các thư ký tòa soạn là những cây bút dày dạn kinh nghiệm làm báo cùng sự tham gia, hưởng ứng tích cực của các cộng tác viên là các văn nghệ sĩ chuyên nghiệp thuộc các ngành nghề, những cây bút mới xuất hiện từ các tầng lớp nhân dân các dân tộc, trong quân đội..., Tạp chí đã duy trì giới thiệu một tập hợp bài vở, tin tức mới mẻ, phong phú và sinh động. Bằng các chuyên mục phù hợp và qua việc sắp xếp bài vở có trọng tâm cho từng số, Tạp chí đã bám sát định hướng tư tưởng và nhiệm vụ của mỗi giai đoạn cách mạng, đi sâu vào những vấn đề thiết thực của sáng tác văn nghệ, khuyến khích văn nghệ sĩ gắn bó với đời sống kháng chiến muôn mặt, tạo dựng những hình tượng nghệ thuật cao đẹp về chủ nghĩa anh hùng cách mạng để tác phẩm trở thành món ăn tinh thần bổ ích cho quần chúng.

Mảng bài về các văn kiện chỉ đạo có ý nghĩa lý luận sâu sắc như thư Hồ Chí Minh gửi các họa sĩ nhân dịp triển lãm hội họa (1951); bản báo cáo Chủ nghĩa Mác và vấn đề văn hóa Việt Nam do Tổng Bí thư Trường Chinh trình bày tại Đại hội Văn hóa toàn quốc lần thứ hai (1948); thuyết trình của đồng chí Tố Hữu về Xây dựng văn nghệ nhân dân trong Hội nghị tranh luận văn nghệ (1949)... đã phục vụ kịp thời yêu cầu tìm hiểu, học tập của người đọc. Các bài nghiên cứu, phê bình, tham gia thảo luận, tranh luận học thuật tại các Hội nghị tranh luận của giới văn nghệ mà Tạp chí kịp thời phản ánh như: Tranh luận về thơ, về họa, về nhạc, về kịch, về văn nghệ bộ đội, về học hay không học để phê bình mỹ thuật... đã góp phần làm sáng tỏ một số khía cạnh xung quanh mối quan hệ giữa văn nghệ và đời sống; về nghệ thuật và tuyên truyền, về giá trị lâu dài và phục vụ kịp thời của tác phẩm văn nghệ, về nâng cao tính dân tộc trong sáng tác với các đặc thù loại hình khác nhau...

Về sáng tác, trong điều kiện tuy đã có nhà xuất bản Văn Nghệ, nhưng việc in và phát hành sách còn khó khăn, hạn chế và chậm trễ, Tạp chí đã kịp thời giới thiệu với công chúng rộng rãi những sáng tác mới của các văn nghệ sĩ chuyên nghiệp, phát hiện, giới thiệu, phê bình những sáng tác đầu tay của những tài năng trẻ xuất hiện từ các cơ sở khắp các vùng miền trên cả nước.

Các cây bút viết văn, làm thơ cố gắng thoát bỏ nhãn quan tiểu tư sản, thực hiện “cách mạng hóa tư tưởng, quần chúng hóa sinh hoạt”, đi sâu vào đời sống của nông dân, công nhân, trí thức, đầu quân vào các đơn vị bộ đội... kịp nắm bắt và phản ánh những điển hình con người mới lao động hăng say, chiến đấu dũng cảm, miệt mài trong tìm tòi, sáng chế, phát minh. Các sáng tác của Tố Hữu, Nguyễn Đình Thi, Nguyễn Tuân, Nguyễn Công Hoan, Ngô Tất Tố, Nam Cao, Tô Hoài, Huy Cận, Xuân Diệu, Trần Đăng, Chính Hữu, Hoàng Trung Thông, Hồ Phương, Siêu Hải, Trần Hữu Thung... đã thổi luồng sinh khí mới vào đời sống văn học. Nguyễn Huy Tưởng, Đoàn Phú Tứ phát huy sở trường về kịch nói; nhạc có Văn Cao, LƯU Hữu Phước, Nguyễn Xuân Khoát. Văn thơ dịch có Ngô Tất Tố, Phan Khôi, Như Phong, Tố Hữu... Ngành kiến trúc, mỹ thuật, nhiếp ảnh cũng góp tiếng nói của mình qua tranh bìa, tranh minh họa và các bài viết trao đổi ý kiến về nghề nghiệp củaTô Ngọc Vân, Nguyễn Văn Tỵ, Tạ Mỹ Duật, Nguyễn Hổng Tranh...

Trên thực tế, Tạp chí đã trở thành một diễn đàn tiêu biểu, có sức thu hút cao để văn nghệ sĩ tâm huyết trao đổi, luận bàn về những vấn đề thiết cốt sáng tạo, lý luận, phê bình, đào tạo nghệ thuật: Làm sao để xây dựng thành công những điển hình nghệ thuật về con người mới tiêu biểu cho đời sống kháng chiến; tìm tòi về nội dung và hình thức nghệ thuật như thế nào để tác phẩm đến được với quần chúng lao động và chiến sĩ, được họ hiểu và yêu thích; rèn luyện tay nghề cầm bút, ống kính, cây cọ, tiếng đàn, bản thiết kế, nét chạm khắc... như thế nào để đi sâu vào bản chất sự kiện, đời sống và con người mà vươn tới những sáng tạo khái quát, ở tầm cao, tồn tại lâu dài với thời gian?

Trong điều kiện giao lưu quốc tế bị hạn chế, Tạp chí vẫn chú ý giới thiệu những công trình lý luận, tác phẩm tiêu biểu của nước ngoài phù hợp với hoàn cảnh hiện thời của chúng ta... để anh chị em văn nghệ sĩ và công chúng văn nghệ mở rộng kiến văn, tham khảo những kinh nghiệm quý báu về nghề nghiệp, những tìm tòi trong tư duy nghệ thuật của bạn bè.

Ngày nay, sau 70 năm đọc lại từng trang của tờ tạp chí Văn Nghệ, diễn đàn thân thiết của văn nghệ sĩ Việt Nam một thời kháng chiến chống Pháp, chúng ta không thể không xúc động ghi nhận: Trong hoàn cảnh chiến tranh gian khổ, quyết liệt, điều kiện sáng tác in ấn không thuận lợi, thời gian dành cho sáng tác, biên tập bài vở không nhiều, lại bị chia cắt tản mạn bởi những công tác sự vụ, đời thường... nhưng qua từng số, từng năm, Tạp chí ngày càng trưởng thành, trở thành người bạn đồng hành của giới văn nghệ và được độc giả mến mộ. Có thể nói Tạp chí là hình ảnh thu nhỏ, tiêu biểu của thành tựu văn nghệ thời kháng chiến chống Pháp, ghi dấu những nỗ lực trong lao động nghệ thuật của bao thế hệ văn nghệ sĩ thuộc các chuyên ngành khác nhau. Khá nhiều tác phẩm ra mắt trên tạp chí Văn Nghệ đã chứng tỏ giá trị tư tưởng - nghệ thuật sâu sắc, lâu bền, chẳng những đương thời được hoan nghênh mà còn chịu sự thử thách của thời gian, vẫn giữ nguyên vẹn giá trị đến tận bây giờ. Trong số đó, có thể tạm kể tên những danh phẩm như: Cá nước, Lên Tây Bắc, Sáng tháng Năm, Ta đi tới, Tây tiến, Ngày về, Thăm lúa, Dọn về làng... (thơ); Voi đi, Vùng mỏ, Đánh trận giặc lúa... (văn); Những người ở lại... (kịch); Đợi anh về (dịch thơ Ximônốp); Nhận đường, Tiếng thơ, Nói chuyện thơ kháng chiến, Tim nghĩa hiện thực mới, Nam Cao..ị lý luận - phê bình); Sông Lô... (nhạc).

Đọc tạp chí Văn Nghệ (1948 - 1954), chúng ta thêm tự hào về tinh thẩn yêu nước, trách nhiệm công dân của văn nghệ sĩ đi kháng chiến, thông cảm chia sẻ những ưu tư về chỗ đứng, về nghề nghiệp cũng như hình dung được một phần nào hứng khởi sáng tạo cùng là bao nỗi gian nan, vất vả trong tìm tòi để văn nghệ sĩ đến được với cái đích mong muốn hòa nhập với đời sống cách mạng bình thường mà vĩ đại.

Tạp chí Văn Nghệ 1948 - 1954 ghi dấu thành công vẻ vang phương diện hoạt động năng động của báo chí văn nghệ cách mạng, trong đó, hưởng ứng lời kêu gọi của Đảng và đáp ứng mong mỏi của người đọc, của công chúng, những văn nghệ sĩ thiết tha với nền văn nghệ mới, bằng tác phẩm của mình đã góp phần thiết thực vào sự nghiệp kháng chiến kiến quốc, thực hiện “văn hóa hóa kháng chiến, kháng chiến hóa văn hóa”. Họ đã thực thi xuất sắc vai trò chiến sĩ xung kích trên mặt trận văn hóa - tư tưởng, góp công sức xây đắp nền văn nghệ dân chủ mới trưởng thành ngày một vững chắc.

Để hôm nay có trên tay ngót 4000 trang in trọn vẹn của bộ Sưu tập Tạp chí Văn Nghệ (1948 - 1954) mà nâng niu những thành quả của chín năm văn nghệ kháng chiến chống Pháp, người đọc không thể không ghi nhận và cảm ơn công phu SƯU tầm của nhà nghiên cứu Hữu Nhuận (với sự cộng tác của nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân và nhà thơ Nguyễn Xuân Sanh) cùng là sáng kiến xuất bản thành sách bộ sưu tập Tạp chí quý giá này của nhà xuất bản Hội Nhà văn. Sau 9 năm bền bỉ đeo đuổi việc xuất bản từ 1998 đến 2006 - công việc đã hoàn tất, Sưu tập Tạp chí Văn Nghệ (1948 - 1954) đã ra mắt trọn bộ.

Ngày nay, Tạp chí Diễn đàn Văn nghệ Việt Nam (cơ quan ngôn luận của Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam) cùng các tạp chí của các Hội chuyên ngành ở Trung ương, tạp chí của các Hội VHNT tỉnh, thành phố... đã và đang là người kế tục phát huy truyền thống báo chí văn nghệ cách mạng mà tiền thân là tạp chí Văn nghệ của Hội Văn nghệ Việt Nam đã khai mở một cách tốt đẹp.

 

Thiên Năng
(Diễn đàn văn nghệ Việt Nam)
CÁC TIN KHÁC
Giải Man Booker 2018 - Anna Burns đoạt giải với tiểu thuyết viết từ 'vài trăm chữ thừa' (17-10-2018)
Liên hoan phim quốc tế Tokyo 2018: Phim âm nhạc lên ngôi (16-10-2018)
Khai thác văn hóa, nghệ thuật biểu diễn thu hút khách du lịch: Vẫn là câu chuyện đường dài (15-10-2018)
Nhạc Chăm - nốt trầm huyễn hoặc giữa dòng chảy âm nhạc hiện đại! (12-10-2018)
Ấn tượng những tác phẩm gợi cảm về sex và nữ quyền (11-10-2018)
Ngắm những tác phẩm tuyệt đẹp từ trà và cà phê (10-10-2018)
Những vở diễn ghi dấu ấn đẹp (08-10-2018)
Cơ hội cho điện ảnh Đà Nẵng (05-10-2018)
Giải Nobel 2018: Khi giải văn học bỗng thành 'trang trắng' (04-10-2018)
Vấn đề bản quyền tác phẩm mỹ thuật: Vấn nạn cần phải báo động (03-10-2018)
Phim 'remake' sớm nở tối tàn (02-10-2018)
Nhạc giao hưởng: Âm nhạc đỉnh cao chứa đựng ‘giá trị vàng’ (01-10-2018)
Gu thưởng thức của khán giả ngày càng cao (24-09-2018)
Chung khảo Man Booker 2018: Xuất hiện nữ nhà văn trẻ nhất trong lịch sử giải (21-09-2018)
Đấu giá tác phẩm nghệ thuật bao giờ chuyên nghiệp? (20-09-2018)
Nâng cao trình độ về lý luận phê bình văn học, nghệ thuật (19-09-2018)
Huế - Đà Nẵng chung tay trùng tu Hải Vân Quan (18-09-2018)
Khi văn nghệ sĩ làm dân vận (17-09-2018)
Liveshow ca nhạc: Cuộc chơi của những ca sĩ tên tuổi (14-09-2018)
Điện ảnh khai thác văn hóa truyền thống (13-09-2018)
Thứ năm, ngày 18/10/2018
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn