VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
Khủng hoảng phê bình sân khấu chuyên nghiệp

Hoạt động phê bình trong lĩnh vực sân khấu là “mặt trận” gần như bị bỏ ngỏ nhiều năm nay. Tình trạng thiếu chuẩn cho phê bình sân khấu khiến người phê bình dễ loạn cách tiếp cận. Làm thế nào để chấn chỉnh tình trạng này? 
Gần đây nhất, tại Liên hoan sân khấu quốc tế thử nghiệm năm 2019, cứ sau một vài suất diễn, Ban Tổ chức lại dành một buổi để các nghệ sĩ cùng ngồi lại phân tích các vở tham gia liên hoan, đồng thời giao lưu, trao đổi, học hỏi kinh nghiệm. Tuy nhiên, hầu hết các buổi giao lưu trở thành những cuộc tranh cãi, đôi khi gay gắt và không có hồi kết, khiến không ít người tham dự bất ngờ.

PGS.TS Phạm Duy Khuê, một trong số những gương mặt kỳ cựu của nhiều liên hoan sân khấu cũng chia sẻ rằng, Tạp chí Sân khấu từng có không ít chuyện dở khóc dở cười chỉ vì không có sự đồng điệu trong tiếp cận, phê bình tác phẩm. 

Đã có nữ nghệ sĩ gửi thư đến tòa soạn để thóa mạ, nguyền rủa, xúc phạm tác giả một bài viết  đăng trên Tạp chí vì bài viết chê vở diễn của nữ đạo diễn này. Một nam đạo diễn, là Nghệ sĩ nhân dân còn viết thư đến tòa soạn, đề nghị đuổi việc, đồng thời cho người đánh tiếng đe dọa sẽ xử trí người viết bài phê bình, chê vở diễn do ông dàn dựng…


PGS.TS Trần Trí Trắc cho rằng, lâu nay, ở Việt Nam không có phê bình sân khấu chuyên nghiệp thực sự. Hoạt động phê bình sân khấu chỉ mang tính phong trào, tự do, theo cảm hứng, có cũng tốt, không có cũng không sao.Cũng theo PGS.TS Phạm Duy Khuê thì chuyện người viết bài chê vở diễn, kể cả chê đúng vẫn khiến nghệ sĩ phật ý là chuyện thường ngày trong đời sống sân khấu. Bởi, một số người làm sân khấu chỉ thích khen, không thích chê, vì chê khiến tác phẩm của họ giảm giá trị trước công chúng.

Phê bình sân khấu đang là “lãnh địa” bị bỏ ngỏ. Những người coi mình là nhà lý luận phê bình chưa bao giờ coi phê bình sân khấu là nghề nghiệp sống còn. Vì bài viết của họ có công phu, nếu được đăng báo thì nhuận bút cũng rất thấp. Nếu vở diễn chưa hay, người viết bài chê nhiều, khen ít, dù khen chê thực lòng thì vẫn bị nghệ sĩ trách móc. Do đó, nhiều người được đào tạo bài bản hoặc đã từng có tiếng tăm một thời cũng chuyển sang dạy học, sáng tác, đạo diễn, đi xuất khẩu lao động.

 Lấp khoảng trống về lý luận phê bình là những cây bút không chuyên. Hiện nay, phần lớn các bài viết về sân khấu chỉ tường thuật cốt truyện, giới thiệu qua về tác giả, đạo diễn, diễn viên, nhạc sĩ, họa sĩ…, khen chê vài lời. Các bài viết này chỉ nghiêng về đáp ứng thông tin về mặt báo chí, chưa phải là phê bình sân khấu chuyên nghiệp.

Theo PGS.TS Trần Trí Trắc, muốn khắc phục tình trạng nói trên, không có cách nào khác phải phát triển và xây dựng được đội ngũ lý luận phê bình sân khấu chuyên nghiệp. Trước đây, đội ngũ phê bình sân khấu được đào tạo tại Liên Xô cũ, Trung Quốc và Khoa Văn của Đại học Tổng hợp (nay là Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn)… Đội ngũ này đã từng có giai đoạn được phát huy vai trò trong đời sống sân khấu nước nhà.

Tuy nhiên, nhiều  năm qua, sân khấu khủng hoảng, nguồn nhân lực cũ cho phê bình sân khấu cạn kiệt. Nguồn lực mới hầu như không có vì trường không mở lớp đào tạo, hoặc có năm mở lớp nhưng sinh viên không đến thi tuyển. 

Chưa kể, trong cơ chế thị trường hiện nay, tác phẩm trở thành hàng hóa, người làm lý luận phê bình sân khấu không có hệ thống giá trị thẩm mỹ chuẩn để làm điểm tựa cho ngòi bút của mình. 

Vì vậy, lý luận phê bình sân khấu khủng hoảng trầm trọng là chuyện đương nhiên. Nếu Nhà nước không có những quyết sách điều chỉnh kịp thời, phê bình sân khấu sẽ còn "nhiễu loạn".

N.Nguyễn
(cand.com.vn)
CÁC TIN KHÁC
Phim nói về tâm linh được vinh danh tại cuộc thi phim ngắn CJ 2019 (16-01-2020)
Nghệ nhân K’Bes truyền đam mê cồng chiêng cho thế hệ trẻ (15-01-2020)
Kịch Tết Canh Tý: Khó kỳ vọng bội thu (13-01-2020)
Danh sách 59 Tân Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam 2019 (08-01-2020)
Khơi mạch ngầm văn hóa (02-01-2020)
Diễn biến thú vị của văn hóa đọc 2019 (31-12-2019)
Bàn tiếp về chữ Quốc ngữ (30-12-2019)
Hội Nhiếp ảnh nghệ thuật Đà Nẵng tổ chức tổng kết hoạt động năm 2019 (27-12-2019)
Con đường viết sách đầy thiếu thốn và gian nan (27-12-2019)
Điện ảnh Việt sôi động hơn nhưng chưa đột phá (26-12-2019)
Phim Việt Tết Canh Tý có gì hấp dẫn? (25-12-2019)
Những phong tục Giáng sinh kỳ lạ trên thế giới (24-12-2019)
Sách hay cho mùa Giáng sinh (23-12-2019)
Nhạc kịch “Lá đỏ” - khúc tráng ca về một thời hoa lửa (22-12-2019)
Hội Âm nhạc thành phố Đà Nẵng tổng kết hoạt động năm 2019 (22-12-2019)
Câu chuyện mới cho mỹ thuật đương đại Việt Nam (19-12-2019)
Họa sĩ Lương Xuân Đoàn làm Chủ tịch Hội Mỹ thuật VN nhiệm kỳ 2019 - 2024 (18-12-2019)
Bảo tàng hướng đến cộng đồng (18-12-2019)
Sinh viên Việt Nam giành giải ba cuộc thi âm nhạc quốc tế tại Nga (17-12-2019)
Tạo lối mở cho “sách đặt hàng” (16-12-2019)
Thứ tư, ngày 26/02/2020
Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn