VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
Khi người câm điếc “nói” bằng tranh


Cuộc sống với họ tồn tại chỉ bằng hình ảnh. Âm thanh thinh lặng và tối đen đôi khi kéo họ về vô cực. Và họ vẽ như dốc hết mớ âm thanh ngổn ngang và khổng lồ nhét kín trong tâm tưởng, phác lên một thế giới rộn ràng, ngập tiếng cười hiển hiện trên khuôn miệng, ánh mắt mọi người.


“Âm thanh hội họa” là cái tên do thầy cô – các họa sĩ CLB Mekong Art, Hội Mỹ thuật TP Hồ Chí Minh -  đặt cho triển lãm của những học trò câm điếc diễn ra vào cuối tháng 9. Hơn 100 bức tranh được trưng bày trang trọng ở đường sách Nguyễn Văn Bình, quận 1. Khỏi phải nói đám học trò ấy vui như thế nào. Lần đầu tiên tranh của họ được công chúng thưởng lãm và đặt mua. Lần đầu tiên họ kiếm tiền bằng khối óc trí tuệ, bằng lao động nghệ thuật....

 

Mùa xuân, dạo chơi ở công viên, họa sĩ Văn Y – Phó chủ nhiệm CLB Mekong Art  thấy một nhóm tầm ba, bốn người câm điếc huơ tay theo điệu nhạc ghi âm sẵn, phía trước đặt chiếc thùng rỗng. Nắng mưa gì ông cũng thấy nhóm ấy lê la trên hè phố. Họ đi ăn xin. Ngày ngày, tháng tháng, họ qua hết đường phố này, vỉa hè kia để mong người đời rủ lòng thương. Trước đây, họ cũng hăm hở xin làm bảo vệ, bưng phở, bán vé số, phụ hồ… Nghề tay chân vất vả nào cũng không từ. Nhưng dăm bữa nửa tháng, chủ cho nghỉ. Vì câm điếc nên chủ hoặc khách gọi, họ không nghe, phải khều khều tay thì mới biết. Mà nhìn sơ sơ, người câm điếc trông như người bình thường nên lắm khi khách không hiểu thì phát cáu, sinh sự. Vậy là bị đuổi.

Câu chuyện buồn của đôi mắt ngơ ngác thị thành theo ông về đến nhà. Nằm gác tay trên trán, họa sĩ Văn Y quyết định đưa họ về xưởng vẽ CLB Mekong Art nằm trên đường Nguyễn Kiệm để dạy học. Ông mong nét cọ trở thành cần câu cơm cho họ. Và hơn hết giúp họ tìm thấy niềm đam mê vui sống. Bởi nghệ thuật cứu rỗi mọi nỗi đau đời. Hội họa là nơi thể hiện rõ nhất cõi lòng một con người. Ông muốn nghe họ “nói” bằng sắc màu, muốn hiểu những con người chịu nhiều thiệt thòi, khiếm khuyết.

Lớp dạy vẽ miễn phí này bắt đầu từ tháng 5-2017. Các học viên học vào thứ 7 hằng tuần. Cùng với ông, các họa sĩ trong CLB như Bích Ngân, Mộc An, Đoàn Thành, Nguyễn Lộc… thay nhau đứng lớp. Lúc đầu lớp chỉ có bốn học viên. Đến nay, số học viên đã tăng lên 16 người bao gồm đủ mọi lứa tuổi già trẻ, đa số đều nghỉ học khi mới hết lớp 3, lớp 4. Hoàn cảnh ai cũng nghèo nên tất tần tật chi phí mua cọ, vải bố khung, màu, cơm trưa..., họa sĩ Văn Y và các thầy cô phải bỏ tiền túi trang trải.

 Đó là tâm hồn bị đè nén, ức chế trong ngần ấy năm không thể nói. Có người phết những vệt bảng lảng, buồn rũ rượi như nhìn về tương lai mịt mờ... Văn Y quan sát tất cả và mặc cho họ tung hoành. Đến buổi học thứ hai, ông mới bắt đầu giảng giải cho học viên. Rằng em không nên vẽ những màu sắc u tối thế này, nó chỉ khiến con người ta buồn phiền. Em hãy thử vẽ những cảnh vật tươi sáng hơn. Rằng vẽ như thế này chưa đẹp cần thêm chút màu sắc này, pha màu kia...Ngày đầu tiên đứng lớp, họa sĩ Văn Y cho học trò tha hồ vẽ bất cứ điều gì mình nghĩ trong đầu. Có người vung vãi màu sắc như một cuộc nổi loạn của cái tôi. Nghe như có tiếng hét chói tai từ bức tranh. Có người giận dữ tấp những màu sắc u tối, hậm hực.

Giữa lớp học có một cái bảng nhỏ, mọi lời giảng ông đều viết lên đó. Thủ ngữ chưa rành nên ông phải cầu cứu đến cái bảng mới hướng dẫn được cho đám học trò đặc biệt này.

Đôi khi Văn Y nghĩ mình cũng liều khi dạy vẽ cho người câm. Bởi ông biết trước đó có không ít người mở lớp nhưng thất bại. Một nữ họa sĩ dạy người khiếm thính như dạy cho học viên bình thường. Tức là cô cũng dạy kỹ thuật, cách tạo khối, vẽ cơ bản bằng chì, vẽ tĩnh vật, chân dung... trước khi cho họ vẽ tự do. Nhưng nét chì đơn điệu khiến học viên nhanh nản. Cộng với việc giao tiếp khó khăn, nội dung truyền đạt không được bao nhiêu, vậy là lớp giải tán.

Rút kinh nghiệm, họa sĩ Văn Y không dạy lý thuyết cơ bản, cũng không cho họ vẽ chì mà dùng vô vàn màu sắc tươi vui. Ông cho họ vẽ thỏa thích, thích gì vẽ đó chứ không đóng khung trong một đề tài, nội dung, thể loại. Khi học trò vẽ xong, vẽ sai cũng được, ông sẽ góp ý cho từng bức, cách điều chỉnh lại màu sắc, hình khối, bố cục để nâng cao chất lượng bức tranh chứ không can thiệp nội dung, đề tài. Cách làm này giúp lớp học cho ra đời rất nhiều tác phẩm độc đáo, ngộ nghĩnh.

Học đâu chừng hai tháng, ai nấy bắt đầu ỉu xìu vì bí đề tài. Nhìn quanh trong xưởng đều thấy cũ kỹ và ngột ngạt nên các bạn chẳng ai mấy hứng thú vẽ vời. Thấy vậy, các thầy cô tổ chức chuyến dã ngoại về Khu du lịch sinh thái Cao Minh, Đồng Nai. Chính chuyến đi đó đánh thức bản năng nghệ sĩ của họ. Họ như được tháo cũi sổ lồng, vẫy vùng trong thiên nhiên khoáng đãng.

Về với thiên nhiên cây cỏ gợi lại cho con người nét vẽ thuở hồng hoang. Họ vẽ say sưa, quên trời, quên đất. Có người làm liền tù tì mấy chục bức chỉ trong vài ngày. Họ vẽ cây, vẽ hoa, vẽ đôi chim trời, vẽ con sâu ngủ im trong cuốn lá, vẽ ráng chiều hoàng hôn, vẽ nước vỗ ì oạp mạn thuyền... Văn Y ngạc nhiên trước nhiều phong cách biểu đạt khác lạ của học trò, ngỡ ngàng với những bức tranh đẹp như mơ. Chúng rộn ràng sắc màu và hơn hết là âm thanh diệu kỳ của sự sống.

“Ông trời không lấy đi của ai tất cả. Các bạn khiếm thính rất tinh nhạy với nghệ thuật hội họa” – họa sĩ Văn Y đánh giá. Phải chăng mất mát khiến trái tim nghệ sĩ rung lên quyết liệt. Đường cọ nói nên niềm khao khát hòa vào sự sống, khao khát nghe âm thanh của đất trời và muôn loài. Họ rũ vỏ ốc cô đơn để hòa mình vào thế giới bên ngoài. Nhìn họ cười, vẽ đam mê, Văn Y ứa nước mắt: “Điều mình mong mỏi đã thành hiện thực”.

 

Một số tác phẩm trưng bày tại triển lãm “Âm thanh hội họa".


Tiếng lành đồn xa, nhiều phụ huynh ở tận Cà Mau, Tiền Giang, Cần Thơ... lặn lội dắt con mình đến xin nhập học. Nhưng khó khăn nhất của lớp học đặc biệt này không phải là cách dạy, giao tiếp với học viên mà là kinh phí để duy trì. Chật vật lắm, thầy cô CLB Mekong Art mới “nuôi” lớp đến giờ. Có đứa không đủ tiền thuê nhà trọ, thầy cô cũng đành để các em tá túc tạm nhà mình hoặc gửi nhờ nhà trọ học trò khác.Có những bức tranh của học trò Hoàng Phúc được đánh giá không khác gì họa sĩ học trường mỹ thuật chính quy. Một số bức vừa vẽ xong nhanh chóng có người đặt mua. Học trò Nguyễn Gia Huy tuy ít nói, lầm lì nhưng tư duy nghệ thuật vô cùng tốt. Một lần nhìn cánh tay đầy sẹo của cô bé Nhi, Văn Y tỏ ý thắc mắc. Hóa ra vì bị gia đình không cho học vẽ, cô bé từng rạch tay tự tử. Bức tranh đầu tiên của đời mình, cô vẽ nên bằng máu! Đặc biệt, lớp học còn có thầy giáo câm điếc Đoàn Phạm Khiêm, giảng dạy môn ký hiệu ngôn ngữ cho người khiếm thính. Dù đã tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật nhưng thầy vẫn tham gia lớp học để nâng cao chuyên môn.

Bốn tháng, nhiều bức tranh đẹp ra đời. Lớp cùng nhau trưng bày ở đường sách như một dấu mốc khẳng định tài năng, vừa giới thiệu đến người yêu tranh. Số tiền bán tranh được chia một nửa cho các học trò, 25% quyên góp vào Quỹ Hội người mù thành phố và 25% dùng duy trì phát triển lớp học. Hành động cao đẹp, san sẻ cho người đồng cảnh khuyết tật như mình như mở thêm một thanh âm ấm áp.

Bây giờ, họa sĩ Văn Y chỉ mơ ước có được một căn nhà khang trang để các học trò vừa học vẽ, vừa trưng bày tranh. Ông cũng đang tìm cách để học trò có thể học nghề thủ công mỹ nghệ mang tính sáng tạo cao. Đó là con đường kiếm cơm, cho họ vững bụng mà đắm đuối với nét cọ.

Sau hôm triển lãm, mấy bữa nay lớp học tạm nghỉ vài tuần vì họa sĩ Văn Y vẫn đau đầu phân vân có nên nhận thêm học trò khi kinh phí của lớp ngày càng khó khăn. Ông nhìn lên tấm bảng trắng, trên đó xô đẩy dòng chữ xanh không biết đứa học trò nào lén viết tự bao giờ: “Thầy nghỉ mấy tuần nhưng thầy đừng bỏ tụi em nghe!”.

Mai Quỳnh Nga
(vnca.cand.com.vn)

CÁC TIN KHÁC
500 năm kiệt tác 'Mona Lisa': 'Bí hiểm' nhất lịch sử nghệ thuật (17-10-2017)
Cái đẹp trong gia đình toàn họa sĩ thành danh (16-10-2017)
Vở nhạc kịch Pháp viết ở Côn Đảo bị bỏ quên 120 năm (13-10-2017)
Nhiếp ảnh trẻ thời công nghệ số (12-10-2017)
TP Đà Nẵng: Tổ chức Tuần phim APEC Việt Nam 2017 (11-10-2017)
Nghệ thuật truyền thống: Có hiểu mới yêu (10-10-2017)
Tác giả Nobel 2017 tiên tri về sự phi nhân của xã hội văn minh (06-10-2017)
Giải Nobel Văn học 2017: nhà cái điểm danh cỗ xe tam mã (05-10-2017)
Một thế kỷ trước người Việt đón Trung thu ra sao? (04-10-2017)
Còn đó nét xưa (03-10-2017)
Đi Theo ánh lửa trái tim mình - Nguyễn Đình An (02-10-2017)
Nhân Ngày Sân khấu Việt Nam lần thứ VIII: Nghĩ về Sân khấu Đà Nẵng hiện nay - Bùi Văn Tiếng (29-09-2017)
Ứng dụng công nghệ bảo tồn Di sản hát Xoan (28-09-2017)
Xác định vị thế phim truyện truyền hình Việt (27-09-2017)
Tác giả trẻ gốc Việt thắng giải thơ lớn nhất Anh quốc (26-09-2017)
Làn gió mới cho phim Việt (25-09-2017)
Khi những người trầm cảm đến với múa và vẽ (22-09-2017)
Nhạc hàn lâm Việt sẽ có thêm “bà đỡ” tinh thần (21-09-2017)
Hai liên hoan múa quốc tế tổ chức tại Việt Nam (20-09-2017)
Bộ phim ''Cha cõng con'' được chọn tham dự Oscar 2018 (19-09-2017)
Thứ ba, ngày 17/10/2017
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn