VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
Khi đạo diễn ngoại dựng kịch ta


Sân khấu Việt Nam mở rộng giao lưu với bạn bè quốc tế để đem lại sự tươi mới cho sàn diễn nhưng cũng sẽ là áp lực nếu không đủ năng lực kết nối.
Gần đây, hàng loạt vở kịch ra đời trên cơ sở hợp tác giữa các đơn vị nghệ thuật, nhà hát trong nước và quốc tế. Đây là tín hiệu vui cho sàn diễn cả nước khi sân khấu Việt Nam mở rộng giao lưu với bạn bè quốc tế, đồng thời đem lại sự tươi mới cho sàn diễn của mình.


Góc nhìn hiện đại

Nhà hát Tuổi Trẻ vừa khởi công dự án sân khấu, tác phẩm "Nàng Kiều" qua lăng kính sáng tạo của sân khấu thử nghiệm với góc nhìn hôm nay của 4 đạo diễn, trong đó có nữ đạo diễn người Đức Amélie Niermeyer. NSND Hồng Vân bày tỏ thích thú với dự án này: "Lần đầu tiên một nữ đạo diễn người Đức dựng kịch "Kiều" theo cách nghĩ của bà. Nghĩa là rất hiện đại trong đời sống kịch hôm nay. Ba đạo diễn Việt gồm: Như Lai (Nhà hát Tuổi Trẻ), Trần Lực (đoàn kịch xã hội hóa LucTeam) và tôi đều mê đắm "Truyện Kiều", mỗi người sẽ dàn dựng theo cách của mình, để dự án này sớm đến với công chúng Hà Nội và TP HCM".

Nghệ sĩ Sĩ Tiến - Phó Giám đốc Nhà hát Tuổi Trẻ, người được phân công phụ trách dự án - cho biết: "Viện Goethe và Nhà hát Tuổi Trẻ đã từng hợp tác để dàn dựng nhiều vở. Lần này, 2 đơn vị tiếp tục hợp tác và chọn "Truyện Kiều". Ông Wilfried Eckstein, Viện trưởng Viện Goethe, đã đọc và đánh giá rất cao giá trị văn học, ý nghĩa nhân văn của tác phẩm. Viện Goethe mong muốn 4 đạo diễn sẽ có những lát cắt về thân phận phụ nữ theo cách nhìn hiện đại, trong đó, chúng tôi trông chờ nữ đạo diễn Amélie Niermeyer - người đã từng có nhiều tác phẩm thành công về hình tượng người phụ nữ tại Đức - sẽ giới thiệu góc nhìn của bà về Kiều".

Nhìn lại quá trình mời đạo diễn sân khấu nước ngoài đến Việt Nam dựng kịch, thành quả đạt được là tăng thêm phần hấp dẫn về mặt hình thức dàn dựng. Mỗi đạo diễn nước ngoài đến với sân khấu Việt đều mang theo kinh nghiệm quý báu, họ thạo kỹ năng vận dụng công nghệ khoa học kỹ thuật, tạo những màn kỹ xảo để điều chỉnh không gian. Trên hết là cách ứng dụng ánh sáng, âm nhạc, cảnh trí, mỹ thuật… hiện đại vào tác phẩm.

Các vở diễn có sự tham gia dàn dựng của đạo diễn nước ngoài mang đến sự thăng hoa cảm xúc có thể kể là: "Con chim xanh" (tác giả: Maurice Maeterlinck, đạo diễn: Xavier Lukowski - người Bỉ); "Sự sống" (đồng đạo diễn: cố NSND Anh Tú và Hiroyuky Muneshige - người Nhật); "Cậu Vanya" (tác giả: A.P.Chekhov, đạo diễn: Tsuyoshi Sugiyama - người Nga); "Nỗi đau nhân loại" (tác giả: Lê Duy Hạnh, đạo diễn: Shaun Mac Loughlin - người Anh); "Tấm Cám" (tác giả: nhà văn Nguyễn Hiếu, đạo diễn: Chua Soo Pong - người Singapore)…

Đầy áp lực

NSND Hồng Vân cho rằng việc dàn dựng kịch "Nàng Kiều" cùng với đạo diễn người Đức là một đơn "đặt hàng" đầy… áp lực. Với "đề dẫn" khá thú vị, dự án yêu cầu mỗi tác phẩm có thời lượng khoảng 20 phút, mỗi đạo diễn tự lựa chọn tái hiện một giai đoạn trong cuộc đời của nàng Kiều theo cách biểu đạt sáng tạo của mình. "Ở đây sự thành công sẽ phụ thuộc lăng kính của đạo diễn và phong cách dàn dựng của từng đơn vị nghệ thuật. Áp lực ở chỗ "Truyện Kiều" đã tồn tại hàng trăm năm trong văn hóa Việt vì vậy khi làm mới, lại có sự tham gia của đạo diễn nước ngoài, việc tiếp cận được với khán giả phải đồng nghĩa vở diễn thể hiện quan điểm của người làm nghệ thuật hôm nay đối với tác phẩm này. Làm sao tìm được "format" (định dạng) hấp dẫn cho 4 câu chuyện về "Kiều", với 4 góc nhìn khác nhau mà không lệch đội hình so với nữ đạo diễn người Đức khi bà chọn cách thể hiện "Nàng Kiều" rất hiện đại" - NSND Hồng Vân lo lắng.

Tương tự, khi nghệ sĩ Lê Khanh làm việc với vai trò diễn viên trong vở "Cậu Vanya", nhóm nghệ sĩ Việt - Nhật lúc đó quy tụ dàn diễn viên Nhà hát Tuổi Trẻ, Nhà hát Không Tường (Nhật Bản) gồm: Hemi Che, Matsuda Takashi, Lê Khanh, Ðức Khuê, Thu Quỳnh, Quỳnh Dương, Thanh Dương, Tú Oanh, Thanh Bình, Hương Thủy… đều chịu nhiều áp lực. "Nhà hát được làm việc với đạo diễn nước ngoài là cơ hội để thay đổi và mở cửa sân khấu, thế nhưng, do bất đồng ngôn ngữ, cách diễn đạt chưa hiểu hết ý, đã phải mất nhiều thời gian. Nhưng trên hết vẫn là sự đồng cảm để vượt qua rào cản ngôn ngữ để cùng làm tốt tác phẩm. Họ cho ta nhiều bài học quý và nhận lại từ văn hóa nghệ thuật Việt những thông điệp đẹp để đưa vào tác phẩm sân khấu" - nghệ sĩ Lê Khanh bày tỏ.

Vở "Nỗi đau nhân loại" - công trình hợp tác giữa Trường Kịch nghệ Old Vic Bristol (Anh quốc) và Nhà hát Kịch Sân khấu nhỏ TP HCM - đã từng là dấu son đậm nét của sàn diễn này trong cách xây dựng kịch dựa trên nguồn cảm hứng từ 2 tác phẩm vĩ đại của văn hóa thế giới, đó là "Truyện Kiều" của Nguyễn Du và "Othello" của Shakespeare. Tác giả Lê Duy Hạnh nhắc lại: "Công trình này là nhịp cầu để nghệ sĩ Anh và Việt Nam có điều kiện giới thiệu với người xem hai nước những tác phẩm sân khấu nổi tiếng, đồng thời tôn vinh niềm tự hào văn hóa của hai dân tộc". Theo ông, đạo diễn nước ngoài đến Việt Nam dựng kịch là cách giúp sân khấu Việt tiếp cận sân khấu hiện đại của thế giới, giúp nghệ sĩ trong nước mở mang tầm nhìn, đồng thời cũng đòi hỏi sự năng động, nhất là trong cách học và giao tiếp bằng ngoại ngữ. "Chính vì yếu ngoại ngữ mà nhiều dự án kết hợp giữa sân khấu Việt và các nước có nền sân khấu tiên tiến đều bị hủy bỏ. Tìm nguồn diễn viên nói được tiếng Anh, Pháp, Hoa, Hàn, Nhật… cực kỳ khó" - NSND Hồng Vân nói. 

Mở rộng giao lưu để học

Việc có thêm yếu tố nước ngoài đã tăng sự hấp dẫn cho nhiều vở diễn, tạo dấu ấn trong lòng khán giả, nhất là khán giả trẻ. Dù tạo cơ hội giao lưu học hỏi và sức hút cho vở diễn nhưng việc hợp tác quốc tế chỉ dừng lại ở những đơn vị nghệ thuật trung ương. Rất hiếm có vở được dựng ở các địa phương.

NSND Hồng Vân cho rằng nhà nước cần tổ chức các liên hoan sân khấu quốc tế ở nhiều địa phương, không nhất thiết cứ phải tổ chức tại thủ đô. Việc giao lưu, tìm hiểu, học hỏi giữa các nhà hát quốc tế với những đơn vị xã hội hóa sân khấu phía Nam cần được mở rộng.

Chính điều đó sẽ tạo sự kết nối giữa nghệ sĩ các địa phương với các nhà hát trên thế giới, các tổ chức nghệ thuật quốc tế. Từ đó tạo mối quan hệ liên doanh, liên kết lâu dài. 

Thanh Hiệp
(nld.com.vn)

CÁC TIN KHÁC
Albert Camus: Từ Dịch Hạch đến Covid-19 - Quyên Gavoye (31-03-2020)
90 NĂM NGÀY THÀNH LẬP ĐẢNG BỘ TP. ĐÀ NẴNG (28-3) 45 NĂM NGÀY GIẢI PHÓNG ĐÀ NẴNG (29-3): Đồng hành vì lợi ích của nhân dân để xây dựng Đà Nẵng văn minh, hiện đại (26-03-2020)
Điều kiện hình thành ý thức nghề nghiệp của nhà văn - Phạm Thị Thu Hương (12-03-2020)
Văn nghệ sĩ với đường phố Đà Nẵng - Bùi Văn Tiếng (05-03-2020)
Phim nói về tâm linh được vinh danh tại cuộc thi phim ngắn CJ 2019 (16-01-2020)
Nghệ nhân K’Bes truyền đam mê cồng chiêng cho thế hệ trẻ (15-01-2020)
Kịch Tết Canh Tý: Khó kỳ vọng bội thu (13-01-2020)
Danh sách 59 Tân Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam 2019 (08-01-2020)
Khơi mạch ngầm văn hóa (02-01-2020)
Diễn biến thú vị của văn hóa đọc 2019 (31-12-2019)
Bàn tiếp về chữ Quốc ngữ (30-12-2019)
Hội Nhiếp ảnh nghệ thuật Đà Nẵng tổ chức tổng kết hoạt động năm 2019 (27-12-2019)
Con đường viết sách đầy thiếu thốn và gian nan (27-12-2019)
Điện ảnh Việt sôi động hơn nhưng chưa đột phá (26-12-2019)
Phim Việt Tết Canh Tý có gì hấp dẫn? (25-12-2019)
Những phong tục Giáng sinh kỳ lạ trên thế giới (24-12-2019)
Sách hay cho mùa Giáng sinh (23-12-2019)
Nhạc kịch “Lá đỏ” - khúc tráng ca về một thời hoa lửa (22-12-2019)
Hội Âm nhạc thành phố Đà Nẵng tổng kết hoạt động năm 2019 (22-12-2019)
Khủng hoảng phê bình sân khấu chuyên nghiệp (20-12-2019)
Thứ ba, ngày 07/04/2020
Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0236-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Nho Khiêm
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn