SÁNG TÁC
Hoa niên trên trời - Phạm Thị Hải Dương

Bé em ủ rũ trong điện thoại, cả làng nhốn nháo vì vụ con Điểm đi hái tiêu, bị té thang đang nằm bất động trong bệnh viện Chợ Rẫy cả tháng nay. Mẹ xanh tái ra lệnh cấm em hái tiêu thuê hè này. Thế là mất thu nhập chính trong hè. Vào năm học mới không có tiền đóng học phí, lại phải xin mẹ tiền, đâm ra con nhỏ không vui. Tôi xuề xòa an ủi, để hai gửi tiền cho em đóng học phí, không được nằn nì khiến mẹ giận.



Cuộc gọi bất chợt của đứa em khiến tôi nhớ sực mình từng làm nghề đụng. Mót sắn, hái tiêu, cuốc cỏ mía, bán đu đủ, bán rau răm, ngò gai… Vào Đại học, không phát tờ rơi, dạy kèm hay phục phụ tiệc cưới cà phê thì ôm máy ảnh đi viết. Băng hết các huyện miền núi, lẫn đi đảo xa đảo gần, miễn sao có tiền trang trải cuộc sống, việc học nơi thành phố. Làm bất kể sống chết nắng mưa quên ngủ quên ăn. Làm việc là nguồn vui và nguồn sống, là hơi thở và minh chứng mình đang hiện diện và làm lợi cho đời. Có lẽ cùng một chỗ chui ra nên bé em giống tôi, rất ham chuyện làm.

Năm tôi học lớp mười, bé em đã lon ton xin theo tôi đi hái tiêu. Mùa tiêu lạ lắm, nhằm mùa hè mà chín nên đám học trò có việc làm, chủ tiêu có nguồn nhân công giá rẻ và dễ tính. Xã Tây, nơi định cư của dân phía Bắc chạy vào đất này khai khẩn lập làng, sau bao năm trở nên trù phú nhờ hồ tiêu và cà phê. Nhà nào bèo bọt mỗi năm cũng thu vài trăm triệu. Chúng tôi - nhân công hái tiêu được trả công gần một trăm nghìn một ngày. Tiêu chín bói từng buồng lúc lỉu được hái trước. Hạt nào hạt nấy căng mọng, thơm lừng. Sờ vào buồng tiêu có khi tiêng tiếc, tay không nỡ hái. Lứa tiêu đấy được bán với giá cao ngất ngưỡng, chúng nằm trong hầm xe khách vào tận Sài Gòn, trở thành tiêu muối chua, rồi đi vào nhà hàng sang, đại sứ quán và các bữa tiệc quốc gia sang trọng.

Sớm, mẹ đùm cho chúng tôi một cà mèn nào cơm, nào cá. Tôi chở em trên chiếc xe đạp hiệu martin màu bạc, hè qua mấy con dốc lớn. Mùa tiêu trùng mùa gió Nam, tôi cắm đầu đạp tới đâu thì gió xô tới đó. Lên tới lô tiêu thì tôi đã mệt phờ, chỉ muốn nằm vật ra mà ngủ. Nhiều đứa khác tới sớm, ném xe đạp bên ngoài lô và đã leo lên tận ngọn. Khác với tiêu Tây Nguyên, người trồng tiêu chỗ tôi thường để tiêu leo cao tới mười mấy mét. Họ ươm cây chủ và nuôi chúng lớn trước, dây tiêu bò theo sau. Bốn, năm năm sau thu lứa đầu tiên lưa thưa vài ba buồng tiêu. Bảy đến mười năm nữa, cây tiêu đã to cao lực lưỡng, nhánh sà xuống quặn thân cây chủ, người trồng phải cột dây tiêu lên thân cây chúng mới đứng được. Nhà chủ bắt đầu đóng thang đôi bằng tre (sau này đổi thành thang sắt) và thuê người hái tiêu. Đất này một dải với Tây Nguyên nên lây bazan đỏ lựng, thớ đất săn thít nâng niu đủ loại hoa màu. Tiêu được chăm kỹ nên hố nào cũng đặc trái, lẫn trong lá thơm thơm tươi nồng.

Nghề hái tiêu nhiều cái thú nhưng cũng đầy nguy hiểm. Thang đứng hái tiêu đóng bằng tre, gió lùa qua nghe kẽo kẹt, có khi thang đã lâu năm, bắt đầu mục rỗng, nhẹ huề, chân không còn vững chắc. Gió Nam theo mùa tiêu về, rất tợn. Phải đòng đưa theo ngọn tiêu mới mong đứng được trên chót vót như thế. Khi ấy, chúng tôi như mấy con khỉ, đu mình trên thân tiêu bất chấp hiểm nguy. Một tay ôm chặt thân tiêu, tay kia ngắt buồng tiêu bỏ vào chiếc giỏ đang mang trên cổ. Nắng quyện với gió, cộng với mùi cay khiến người hái tiêu đôi khi như bị nhấn chìm trong hơi men, đầu óc không giữ được tỉnh táo.

Phải là những đứa to gan mới dám lên tới ngọn. Thang hái tiêu có thể ngã đổ bất kì lúc nào. Tôi nhớ năm đầu đi hái tiêu, tôi được phân cùng thang với một cô đã ngoài bốn mươi. Lên tới ngọn tiêu, thay vì bám chắc cây tiêu để đôi thang đứng vững, không biết ma xui quỷ khiến thế nào, cô lại đẩy ngọn tiêu ra xa khiến cái thang bật ngửa đổ về phía còn lại. Tôi nhanh tay ôm hố tiêu bên cạnh, đến khi định thần nhìn xuống thì thấy cô nằm im dưới đất!? Vụ đó, tôi không dám kể với mẹ, sợ mẹ cấm không cho đi hái tiêu, tôi sẽ buồn chân buồn tay đến chết. Chuyện sẩy chân té ngã khi hái tiêu xảy ra rất thường. Mùa nào cũng có một hai người, thường là trẻ con hoặc người đã muồi tuổi bị té thang. Nhiều người nằm liệt hoặc tật nguyền mãi mãi. Mẹ, sau này hay quay quắt ân hận, nhà mình khổ mẹ mới để hai đứa tôi bươn bả nhiều như thế. Trúng năm nhà tôi cất nhà, ba tôi xây, mẹ phụ hồ, ban ngày tôi đi hái tiêu, chiều về lại sà vào đống mì nào đó, có khi tới một giờ sáng mới theo trăng tìm đường về nhà. Tiền đó, tôi để mẹ đi chợ, trang trải bữa ăn lúc ba mẹ đều không làm ra tiền…

Mùa tiêu trong tôi có quá nhiều kỉ niệm. Những buổi trưa lười về nhà chủ ăn cơm, tôi hái lá trải dưới hố tiêu đánh một giấc, sau khi đã no nê. Có hôm kiến bò quanh khó ngủ, tôi ngước mắt nhìn ngọn tiêu cao vun vút đang lay nhẹ nhàng trong gió trưa. Tôi bật dậy đi quanh những hố tiêu chưa hái, nhìn buồng tiêu dài với hạt xanh nhưng nhức, lòng dậy lên cảm giác muốn làm giàu. Có hôm cả đám loi nhoi ở lại lô tiêu, trưa quần thảo mấy lô bên cạnh tìm mít chín rồi tranh nhau ăn đến căng bụng. Cứ thế, sau ba ngày bàn chân ê ẩm vi đứng trên thang, chừng nửa tháng sau, chúng tôi quen dần việc leo thang cho đến cuối vụ. Không còn những đêm trở giấc vì nhức bàn chân, phải dậy giữa đêm để xoa dầu và rên ư ử, giấc ngủ đến tròn trịa như không hề có một ngày hơn tám tiếng đứng trên thang.

Xong vụ tiêu, gặp nhà chủ rộng rãi, ngoài tiền công chúng tôi sẽ được thưởng thêm tiền và nửa lon, thậm chí nửa kí tiêu. Đó là món quà đầy tình nghĩa và thật…đậm đà. Nhưng đậm đà hơn, chúng tôi được chủ cho mót tiêu. Món này mới thật thú vị. Tôi vạch trong lớp lá um tùm và phấn khích khi nhìn thấy một buồng tiêu nhỏ. Người khác dùng cái móc để khuề những buồng tiêu ở trên cao. Trong khi đó, mẹ không cho tôi làm điều ấy. Mẹ dạy chúng tôi, một buồng tiêu không đáng là bao nhưng khuề đứt dây, cây tiêu sẽ chết ngay. Giống này vốn tiểu thư nên dễ chết đứng. Người ta gần mười năm mới chăm bẵm để thu được một hố tiêu, nên con đừng phá hoại. Mẹ tôi dặn đi dặn lại như vậy khi thấy tôi mò ra khỏi nhà từ sáng sớm, sau khi đã kết vụ hái tiêu.

Tôi nhớ một lần, mẹ giở cà mèn đùm cơm cho em tôi khi sáng và phát hiện trong đó đầy tiêu. Mẹ đã đánh em tôi một trận đến mềm xương, tôi chỉ đứng đó mà không dám can thiệp. Có nhiều người làm công hái tiêu đến cuối vụ, tiền bán tiêu gấp mấy lần tiền làm công, mẹ nghe vậy rất giận. Qua lần bé em bị đòn, tôi biết mẹ chỉ cần chúng tôi sống thanh thản và lương thiện.

Mùa tiêu, như bao kí ức tuổi thơ, cũng đã chìm sâu bên dưới cuộc sống quá đỗi chộn rộn của tôi và bao nhiêu đứa trẻ khác. Nhưng kí ức ấy cũng như lớp báu vật quý nằm sâu dưới lòng đất. Niên đại càng lâu năm thì kí ức ấy càng quý giá.

P.T.H.D

CÁC TIN KHÁC
Bảo tồn làng nghề nước mắm Nam Ô - Đà Nẵng - Đinh Thị Trang (15-11-2019)
Tiếng khuya - Nguyễn Nhã Tiên (14-11-2019)
Món bánh xèo của mẹ - Trần Nguyên Hạnh (13-11-2019)
Có một lần - Thanh Quế (12-11-2019)
Mơ vườn lạnh - Đinh Thị Như Thúy (11-11-2019)
Phát triển đội ngũ văn nghệ sĩ trẻ - vấn đề tiếp nối thế hệ - Bùi Văn Tiếng (08-11-2019)
Những ngôi sao - Ngân Vịnh (07-11-2019)
Chị Hai (06-11-2019)
Nhà thơ - Thanh Quế (05-11-2019)
Hạc phù dung - Nguyễn Thị Anh Đào (04-11-2019)
Giấc hồng - Nguyễn Nho Thùy Dương (01-11-2019)
Một thời má đỏ - Nguyễn Chu Nhạc (31-10-2019)
Quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội tại Đà Nẵng - Vũ Hoài An (30-10-2019)
Biển đêm - Trần Trình Lãm (29-10-2019)
Phố Hội - Lê Huy Hạnh (28-10-2019)
Rừng Trà My thời chống Mỹ - Phan Thị Phi Phi (25-10-2019)
Nếu xứ sở dân ca không thấy biển? - Nguyễn Việt Chiến (24-10-2019)
Dâng hiến dã quỳ - Lê Ngọc Diệp (23-10-2019)
Khói biên cương - Lê Quang Trạng (22-10-2019)
Mùa thu - Nguyễn Văn Tám (21-10-2019)
Thứ sáu, ngày 15/11/2019
Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn