VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
Giải tỏa bi kịch bằng niềm tin và lòng nhân ái

Nóng bỏng tính thời sự, nhưng không sao chép đời sống một cách máy móc, đơn thuần, các câu chuyện kịch của Lưu Quang Vũ luôn thao thức, đau đáu với mỗi cuộc đời, với xã hội. Kịch Lưu Quang Vũ, vì vậy, luôn được khán giả yêu thích vì đã giải tỏa được những bi kịch với niềm tin và lòng nhân ái.
Tinh thần công dân
Những tác phẩm của nhà thơ - nhà viết kịch Lưu Quang Vũ tạo dấu ấn với sân khấu Việt Nam từ những năm 1980. Ðặc biệt, năm 1985, tại Hội diễn Sân khấu toàn quốc, 6/8 vở kịch của ông giành Huy chương Vàng, hai vở đoạt Huy chương Bạc - một con số kỷ lục trong làng sân khấu nước ta cho đến thời điểm này. 

Qua đời ở tuổi 40, ngoài các tác phẩm thơ ca, Lưu Quang Vũ đã để lại hơn 50 vở kịch. Từ những chi tiết gần gũi, có thật trong cuộc sống, ông đã khái quát để trở thành chi tiết nghệ thuật trong các kịch bản, từ đó lại được phổ vào đời sống nhân dân một cách chân thực.

Tại hội thảo “Nhà viết kịch Lưu Quang Vũ với sân khấu đương đại Việt Nam” sáng 20.8 nhân kỷ niệm 30  năm ngày mất của ông, NSND Lê Tiến Thọ, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam, khẳng định: Lưu Quang Vũ cũng viết về đề tài chiến tranh, thời hậu chiến, nhưng ông không sa đà vào những vấn đề quan hệ cá nhân hay quan hệ nam nữ trong chiến trường như mô típ ở một số kịch bản gần đây. “Lưu Quang Vũ luôn đặt mối quan hệ cá nhân trong mối quan hệ xã hội để đẩy lên tầm tư tưởng. Vì vậy, nhiều tác phẩm của ông vươn tới tính thời đại, bộc lộ xung đột xã hội, xung đột của cơ chế, cuộc chiến giữa trắng - đen, cao thượng - thấp hèn, cái còn - cái mất…”.

Từ trường hợp của nhà viết kịch Lưu Quang Vũ, PGS.TS. Lưu Khánh Thơ đã khái quát diện mạo sân khấu Việt Nam thời kỳ đầu Đổi mới. Bà cho rằng: Mẫn cảm nghệ sĩ và ý thức công dân đã thôi thúc Lưu Quang Vũ viết những vở kịch chứa đựng nhiều vấn đề nóng bỏng của đời sống. “Lưu Quang Vũ đã cùng với một số tác giả như: Xuân Trình, Tất Đạt, Võ Khắc Nghiêm, Doãn Hoàng Giang, Sỹ Hanh... làm nên giai đoạn sân khấu sôi động khó có thể lập lại. Kịch là nơi Lưu Quang Vũ có thể bộc lộ trực tiếp những khám phá và nhận thức của anh, là nơi anh có thể đóng góp tích cực cho sân khấu, cho xã hội...”.


Rõ ràng, “tâm nguyện và mục đích cuối cùng mà Lưu Quang Vũ muốn gửi gắm qua các tác phẩm của ông chính là tinh thần công dân trước cuộc sống xã hội, những giá trị đạo đức của con người về hạnh phúc, đối nhân xử thế trong một cơ chế đầy biến động với những cảm xúc mới mẻ, đầy khát khao...”, NSƯT Đào Quang nhận định.Kịch Lưu Quang Vũ được đánh giá đa dạng về thế giới nhân vật với đủ tính cách, xuất thân, từ nhân vật dân gian trong các vở: “Lời nói dối cuối cùng”, “Hồn Trương Ba da hàng thịt”, “Linh hồn của đá”… hay các nhân vật lịch sử trong “Ông vua hóa hổ”, “Ngọc Hân công chúa”, cho đến những nhân vật đương đại ở lĩnh vực giáo dục “Mùa hạ cuối cùng”, y tế có “Nguồn sáng trong đời”, “Hạnh phúc của người bất hạnh”; sản xuất, kinh doanh có “Tôi và chúng ta”, “Khoảnh khắc và vô tận”, “Nếu anh không đốt lửa”...

Linh hoạt cho diễn xuất, dàn dựng

Có nhiều lý giải vì sao kịch Lưu Quang Vũ vẫn thu hút người xem, tạo đam mê cho đạo diễn và các nghệ sĩ, diễn viên. Bên cạnh tính thời sự và giá trị nghệ thuật, nhân văn, còn một yếu tố quan trọng là lối dàn dựng, diễn xuất, hóa thân trong từng vai diễn, phù hợp đời sống đương đại. Như trong vở “Lời nói dối cuối cùng” của Nhà hát Tuổi trẻ, đạo diễn - NSƯT Chí Trung đã quyết định đẩy mạnh yếu tố hài hước, song không làm mất đi tính chính kịch. Bối cảnh chuyển đổi sân khấu cũng linh hoạt, đối lập rõ rệt hơn khiến khán giả hứng khởi, vỗ tay tán thưởng sau mỗi lần chuyển cảnh.

Cũng từ hiện tượng kịch Lưu Quang Vũ của Nhà hát Tuổi trẻ vẫn “đỏ đèn” trong bối cảnh khó khăn của sân khấu, đặt ra vấn đề làm gì và làm thế nào để sân khấu kịch “sống” được trong lòng công chúng. NSƯT Chí Trung cho biết, những nghệ sĩ đang bám trụ với nghề vẫn tìm mọi cách để truyền lửa tới đồng nghiệp, khán giả. Ngoài nỗ lực tiếp cận tác phẩm gốc theo chiều sâu, kết hợp với giới nghệ sĩ, nghiên cứu phê bình, thì các đạo diễn cũng tính đến chuyện làm mới vở kịch, cập nhật một số yếu tố đương đại như giới thiệu trailer kịch như cách điện ảnh thực hiện, lồng ghép những bản nhạc được sáng tác độc quyền. Chẳng hạn, vở “Nguồn sáng trong đời” được lồng ca khúc cùng tên của nhạc sĩ Tiến Minh do ca sĩ trẻ Ðông Hùng thể hiện…

Ngoài sự thích thú với tính nghệ thuật trong tác phẩm của Lưu Quang Vũ, các nhà quản lý đơn vị nghệ thuật, đạo diễn còn có sự đồng điệu trong cách nhìn của ông. NSND Doãn Châu lý giải, khi được dàn dựng những kịch bản của Lưu Quang Vũ, đạo diễn nào cũng vui mừng vì trong tay họ là những kịch bản hay về câu chuyện, kết cấu chặt chẽ, lời văn dí dỏm và đặc biệt là độ hấp dẫn của các màn lớp để lôi kéo người xem hết lớp này đến lớp khác, hết màn này đến màn khác… “Thách thức lớn nhất mà họ cần vượt qua là làm sao có được tố chất của Vũ. Đó là chất nhân ái về nội dung và duyên dáng, dí dỏm trong cách thức đề cập những vấn đề nghiêm túc của xã hội”.

Điều này đã được kiểm chứng khi cùng một tác phẩm của Lưu Quang Vũ nhưng ở các đạo diễn khác nhau thì hiệu quả rất khác nhau. Có những đạo diễn đã thành công khi vượt qua được thách thức trên, như NSND Nguyễn Đình Nghi với “Hồn Trương Ba, da hàng thịt”; Đình Quang với “Bệnh sĩ”; Ngọc Phương với “Đôi dòng sữa mẹ”; NSND Doãn Hoàng Giang với “Nàng Sita”… “Với kịch Lưu Quang Vũ, ông luôn bắt cộng tác viên ở từng vai trò phải động não để tìm nhiều cách diễn đạt tốt nhất cho từng vở diễn khác nhau. Có lẽ trí thông minh và đầu óc sáng tạo phi thường ấy đã để lại một đội ngũ những người làm sân khấu xuất sắc một thời, làm rạng danh nghệ thuật sân khấu nước nhà qua các tác phẩm của ông cùng bao tác giả tài hoa khác”, NSND Doãn Châu nói.

Hương Sen
(daibieunhandan.vn)
CÁC TIN KHÁC
Văn học kỳ ảo vẫn thưa vắng (19-06-2019)
Nữ quyền, đồng tính, da màu chi phối điện ảnh thế giới (18-06-2019)
"Bà đỡ" cho tác phẩm sân khấu (17-06-2019)
Tạo trang phục cổ: Thử thách của phim Việt (14-06-2019)
Nghệ sĩ robot (13-06-2019)
Đà Nẵng: Tăng cường quảng bá các loại hình nghệ thuật Tuồng truyền thống (12-06-2019)
Tìm hướng đi tự chủ cho các đơn vị nghệ thuật công lập (11-06-2019)
Giành giải quốc tế, phim ngắn Việt có cơ hội tranh Oscar 2020 (06-06-2019)
Cơ hội thưởng thức các tác phẩm đặc sắc của Mozart tại Việt Nam (05-06-2019)
Ấn tượng về thế giới tuổi thơ qua tranh vẽ (04-06-2019)
Đưa cải lương tiếp cận giới trẻ (03-06-2019)
Thị trường tranh Việt ngày càng có sức hấp dẫn bến vững (01-06-2019)
Âm nhạc cho thiếu nhi đâu rồi? (31-05-2019)
Cuộc thi làm phim ngắn “Chance or Choice”: Sân chơi mới cho bạn trẻ yêu thích điện ảnh (30-05-2019)
Hồng Minh - Ngọc Hà lần đầu kết hợp ra mắt MV 'Mẹ Tôi' nhân ngày Quốc tế Thiếu nhi 1/6 (29-05-2019)
Cần đổi mới để bứt phá (27-05-2019)
Sách thiếu nhi vào mùa (26-05-2019)
Chiến thắng của nền văn học Oman (24-05-2019)
Đưa sách đến gần hơn với công chúng (23-05-2019)
Đề kháng văn hóa (22-05-2019)
Thứ tư, ngày 19/06/2019
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn