GƯƠNG MẶT VĂN NGHỆ SĨ
Duy Ninh và nghệ thuật Thủ ấn họa

Họa sĩ Duy Ninh, sinh năm 1952, tại Phú Hòa, TP Huế. Hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam. Triển lãm mỹ thuật toàn quốc năm 1980, 1985, 1990, 1995, 2000 và 2010 tại Hà Nội. Triển lãm cá nhân tại Đà Nẵng (1989), tại TP Hồ Chí Minh (1991). Triển lãm nhóm họa sĩ Việt Nam tại Đan Mạch năm 1995. Có tranh trong Bảo tàng mỹ thuật Việt Nam. Giải thưởng tranh triển lãm mỹ thuật toàn quốc năm 1996


Họa sĩ Duy Ninh là một trong những gương mặt điển hình, thuộc thế hệ đầu tiên của mỹ thuật Đà Nẵng sau 1975. Suốt nhiều năm qua, Duy Ninh đã có những đóng góp sáng tạo không mệt mỏi, qua nhiều thể loại: sơn dầu, lụa, khắc gỗ…Thế nhưng, đến hiện nay, nhắc đến họa sĩ Duy Ninh,  dường như nhiều người nghĩ ngay cái tên anh gắn liền với thể loại thủ ấn họa (monoprint).
 Bởi đây cũng chính là thể loại mà anh tâm đắc nhất, như có lần anh từng bộc bạch: “Với thể loại này, người nghệ sĩ có thể bày tỏ trên tranh những suy nghĩ sâu kín nhất, hoặc cũng có thể là những ý tưởng bất chợt. Cái hay của thể loại này là sự ngẫu nhiên mà người xem cảm nhận được lại chính là điều tác giả đã sắp xếp trước”. Với Duy Ninh, hẳn lĩnh vực này là một trò chơi lý thú của người khéo tay, vừa là tâm huyết của một họa sĩ trên con đường tìm kiếm tiếng nói của riêng mình. Tranh của anh thường thể hiện qua nhiều đề tài dàn trải phong phú, từ cụ thể… đến trừu tượng, bằng các chất liệu màu dầu, sơn ta, phấn tiên, thuốc nước… trên giấy trắng, giấy dó. Có thể nói, mọi ưu thế phóng túng trong việc sử dụng chất liệu cho thủ ấn họa đã được Duy Ninh khai thác một cách triệt để và hiệu quả.

 

 Năm 1991, Duy Ninh có cuộc Triển lãm cá nhân tại TP Hồ Chí Minh. Đây cũng là lần đầu tiên Duy Ninh đã đem đến với công chúng một cái nhìn khá đầy đủ về nghệ thuật Thủ ấn họa của mình. Với 51 tác phẩm mang nặng những nội dung suy niệm sâu lắng về những thân phận, những mảnh đời giữa trần gian đầy bất trắc…đã khiến đông đảo người thưởng ngoạn và giới chuyên môn đánh giá cao. Cũng chính dịp này, chương trình nghệ thuật Đông dương (Indochina Art Project) của Hoa Kỳ, do David Thomas đại diện, đã chọn của Duy Ninh 7 tranh (trong tổng số 45 tranh được chọn tại Việt Nam) để trưng bày tại cuộc triển lãm chủ đề Two peoples – One land (Hai dân tộc – Một miền đất) ở Mỹ vào năm 1992.

 

Đa phần, tranh của Duy Ninh chủ yếu là màu nâu, đen và lục xám. Thỉnh thoảng, đâu đó bất chợt lóe lên những màu đỏ nhỏ nhoi như ngọn lửa không ngừng thắp lên trong trái tim người họa sĩ. Đường nét trong tranh của anh đơn giản mà khắc khổ, trầm tư. Dù là trong tranh khắc kẽm hay tranh sơn dầu, những sắc màu và đường nét bao giờ cũng vang lên những âm thanh như tiếng chuông ngân dài… gợi mở những cảm xúc bồi hồi, chừng ta đang đối mặt trước dòng sông riêng của đời mình. Một chi tiết đáng lưu ý, là trong tranh Duy Ninh hầu như khó tìm thấy hoa. Trong khi đó, những thiếu nữ trong tranh anh lại luôn mang nỗi hoài vọng, hướng về một nơi chốn rất xa xăm… (Tiếng võng khuya, Đêm xuân thiếu nữ, Thiếu phụ).

 

 Nhận xét về tranh thủ ấn họa Duy Ninh, họa sĩ Rừng cho rằng: “Kỹ thuật thủ ấn họa của Duy Ninh khai thác những bất ngờ trong đường nét, bố cục màu. Có thể nói với sự thả rông tư duy trong hình tượng, anh đã  tạo được một thế giới có chiều sâu tư tưởng. Những bức tranh đẹp thường thấy trong kỹ thuật và cách thể hiện này: “Về nhánh sông xưa – Sau cuộc đấu – Thần làng – Đối bóng – Khoảng cách – Đồ chơi trẻ con – Bay theo cánh diều – Chinh phụ - Trái tim rực rỡ - Hạnh phúc – Mẹ” là những tranh có tư tưởng sáng tạo, có nét riêng và theo chiều hướng này, người thưởng ngoạn thấy đã hình thành cái thế giới hội họa của Duy Ninh”. Còn nhà phê bình Lưu Hồng Cúc nhận định: “ Thủ ấn họa như một lối thoát của những họa sĩ nghèo, do những chất liệu làm nên tranh dễ tìm kiếm, rẻ tiền so với “ông vua” sơn dầu. Dù được liệt vào dạng đồ họa, nhưng với người tìm tòi sáng tạo, cái khung đồ họa có lẽ từng bước bị phá vỡ bởi họ có toàn quyền thêm, bớt màu sắc, đường nét trên ấn bản duy nhất đã hình thành để hoàn tất vẻ đẹp của tác phẩm. Tài năng, tấm lòng, sự đam mê, có lẽ là điều kiện cần và đủ để thực hiện “phá vỡ” quy tắc ước định để đến với cái đẹp không cùng. Và tranh của Duy Ninh cho phép chúng ta tin vào điều đó”. Họa sĩ Phan Ngọc Minh, một người bạn đồng nghiệp thân thiết của Duy Ninh cũng chia sẻ đồng cảm: “Từ sắc màu của cánh diều chập chờn bay lơ lửng giữ khung trời về đêm, đến gương mặt cụ già, chàng thanh niên hay em bé đang ngủ yên giấc mộng thả hồn theo chú diều mà một thời họ đã và đang sống với nó (Cánh diều xanh). Sắc màu của bức chân dung vẽ một con mắt trầm buồn, con mắt kia hiện lên cổng thành Huế. Vẻ thầm lặng, nỗi cô liêu khắc khoải trên gương mặt ấy như luôn ước vọng hướng về nơi mảnh đất yêu thương của mình (Mắt người viễn xứ). Sắc màu của người con gái khẩy đàn, gợi ta liên tưởng đến bi kịch tình yêu của nàng Kiều mà trong lần tái ngộ với Kim Trọng, nàng đã đánh lại khúc đàn xưa (Cung cầm xưa). Sắc màu của cánh cửa cuối cùng chợt mở, như một nốt nhạc buông lơi giữa không gian để ngợi ca thiên nhiên và cuộc sống (Hoa xương rồng)…Có thể nói rằng, mỗi sắc màu trên tranh của Duy Ninh hôm nay, là mỗi góc của cuộc đời. Ở đó đều cất giấu nhiều tâm tư sâu lắng đầy khát vọng. Mỗi sắc màu trên tranh của anh đều mang niềm tâm sự trước cuộc sống, không chỉ với riêng anh mà nó là niềm tâm sự chung của mọi người”.

 

Trong tập sách Nghệ thuật tạo hình Việt Nam hiện đại, nhà nghiên cứu Huỳnh Hữu Ủy có đoạn viết: “Những thủ ấn họa đầy chất siêu thực của Nguyễn Duy Ninh tươi sáng hơn, nhưng rõ ràng là cũng hàm chứa những ray rứt của một tâm hồn đầy chiều sâu, giữa một thế giới tịch mịch và trầm lắng. Thông điệp của người nghệ sĩ trẻ Việt Nam gởi đến cho cuộc đời và thế giới, chính là những kêu đòi đổi mới và tái xây dựng trong yêu thương, hòa hợp và hy vọng”.

 

 Những năm gần đây, Duy Ninh sống và làm việc khá lặng lẽ. Dù vậy, hầu như ở các cuộc triển lãm toàn quốc hoặc các khu vực, địa phương, anh đều có tranh tham gia.

 

Là một trong những họa sĩ nhiều năm giữ vai trò trọng trách điều hành của phong trào mỹ thuật Đà Nẵng, Duy Ninh cũng thường có nhiều trăn trở về những hạn chế trong hoạt động này của thành phố. Anh nói: “Ngày nay trên thế giới, các viện bảo tàng, các nơi trưng bày triển lãm tác phẩm mỹ thuật, và hệ thống các gallery nghệ thuật là bộ mặt văn hóa, là niềm hãnh diện của các thành phố và đất nước họ. Tôi có thể khẳng định rằng, phòng triển lãm, viện bảo tàng mỹ thuật và hệ thống các gallery đóng góp một phần quan trọng vào việc xây dựng và phát triển sự nghiệp mỹ thuật tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh. Trong khi đó, nhiều năm qua, Đà Nẵng chưa có một điểm giới thiệu tác phẩm mỹ thuật của hội viên phù hợp, như một điểm giao lưu nghệ thuật nắm vai trò chủ chốt trong việc định hướng sáng tác mỹ thuật. Nay được biết, thời gian đến thành phố sẽ dành đầu tư nhiều hơn về lĩnh vực văn hóa, đặc biệt là Bảo tàng mỹ thuật. Tôi rất vui trước thông tin này. Tôi vẫn thường mong muốn, nếu có thể, thành phố nên phát triển du lịch theo hướng: Đà Nẵng là điểm đến của các Bảo tàng. Cụ thể, bên cạnh Bảo tàng Chăm, Bảo tàng mỹ thuật, Bảo tàng chứng tích chiến tranh…, chúng ta cần có thêm Bảo tàng nghệ thuật Tuồng, Bảo tàng văn hóa biển, Bảo tàng đồ chơi trẻ em…”

 

 Trần Trung Sáng

 

 

CÁC TIN KHÁC
Người Đà Nẵng với Nguyễn Công Trứ (07-07-2020)
Phan Tứ - hành trình sáng tạo và khát vọng khẳng khiu cuối đời (26-06-2020)
Tia nắng Thu Bồn… (08-06-2020)
Nhà thơ Thanh Quế - Trung Trung Đỉnh (02-06-2020)
Họa sĩ Hồ Đình Nam Kha: Dùng hội họa làm đẹp cho đời - Đinh Thị Trang (27-05-2020)
Nhà thơ Thu Bồn - Tráng sĩ hề... dâu bể (20-04-2020)
Văn chương Phan Du - Ở hai phía một đỉnh đèo (13-04-2020)
Thi sĩ lãng tử Nguyên Lâm Huệ - Thái Bá Lợi (08-04-2020)
Hoa trái miền nhiệt đới trong thơ Lưu Quang Vũ - Trần Thị Ánh Tuyết (23-03-2020)
Du Tử Lê - Kỷ niệm từ xứ Quảng - Trần Trung Sáng (11-03-2020)
Dụng ý của Nguyễn Văn Xuân khi sử dụng thủ pháp “mặt nạ tác giả”… của Vũ Đình Anh (05-03-2020)
Nhạc sĩ Thái Văn Hóa: Đau đáu bên bờ sóng (13-01-2020)
Aleksandra Pakhmutova: Nhạc sĩ vĩ đại, nhân cách lỗi lạc (08-01-2020)
Nhạc sỹ Nguyễn Văn Tý: Đâu chỉ có 'Dư âm' (27-12-2019)
Nhà văn Khuất Quang Thụy: Sáng tạo là đi về phía trước và nuôi hy vọng (22-12-2019)
Nhà thơ Y Phương: Cao đo nỗi buồn, xa nuôi chí lớn (16-12-2019)
Điêu khắc gia Lê Công Thành (09-12-2019)
NSƯT Lê Tứ: Nặng lòng với sân khấu (02-12-2019)
Nhà văn với tấm lòng trong sáng (25-11-2019)
Cố nhạc sư - nghệ sĩ nhân dân Vũ Tuấn Đức: Một đời người gắn bó với âm nhạc dân tộc (18-11-2019)
Thứ hai, ngày 13/07/2020
Yêu thương và được yêu thương là một khúc nhạc thâm trầm, nghe mãi mà không biết chán.
De Stael

Hãy tha thứ cho những người đã làm bạn bị tổn thương.
Les Brown

Người có tài thấy được điểm mấu chốt, và coi tất cả những thứ khác là dư thừa.
Thomas Carlyle

Hành động có thể không mang tới hạnh phúc, nhưng không có hạnh phúc nào lại thiếu hành động.
William James

Trên đời này chỉ có một thứ mà bất cứ ai cũng không cướp đi được, đó chính là trí tuệ.
Khuyết danh

Người nào dám lãng phí một giờ đồng hồ hãy còn chưa phát hiện ra giá trị của cuộc sống.
Charles Darwin

Sự hào phóng thật sự đối với tương lai là việc đem cho tất cả trong hiện tại.
Albert Camus

Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0236-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn
- Chịu trách nhiệm nội dung: Phó chủ tịch Nguyễn Nho Khiêm
- Giấy phép số: 479/GP-STTTT của Sở Thông tin và Truyền thông cấp ngày 22/05/2020