VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
Chiến thắng của nền văn học Oman


Giải thưởng Man Booker International năm nay đã tìm được chủ nhân xứng đáng của nó.
Jokha Alharthi, nữ tiểu thuyết gia người Oman đầu tiên có tác phẩm được dịch sang tiếng Anh, đã chiến thắng giải thưởng trị giá 50.000 bảng Anh này nhờ vào tiểu thuyết "Celestial Bodies" (tạm dịch: "Những thiên thể").Số tiền thưởng này được chia đều cho tác giả Jokha Alharthi và dịch giả của cuốn tiểu thuyết Marilyn Booth. 


Dịch giả kỳ cựu 64 tuổi này hiện là Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nam Á và Trung Đông tại UIUC, giữ chức Chủ tịch nghiên cứu ngôn ngữ Ả Rập và Hồi giáo tại Đại học Edinburgh.
Trong phần giới thiệu về tiểu thuyết "Celestial Bodies", dịch giả Marilyn Booth đã chỉ ra mã cốt của tác phẩm này chính là những xung đột suốt 3 thế hệ của một gia đình, diễn ra trong bối cảnh xã hội Oman đầy biến động.

Lấy bối cảnh chính tại ngôi làng al-Awafi của Oman. Tiểu thuyết theo chân 3 chị em gái: Mayya được gả vào một gia đình giàu có; Asma phải chấp nhận một cuộc hôn nhân sắp đặt; và Khawla kiên nhẫn đợi chờ một người đàn ông đã di cư đến Canada.

Cuốn tiểu thuyết được Jokha Alharthi viết theo cấu trúc phức tạp, đan xen nhiều ngôi kể, giữa lối kể trung tính ở ngôi thứ ba là lời tự sự của doanh nhân Abdallah - người bị ám ảnh bởi sự tàn ác của cha mình. Nhưng chưa hết, "Celestial Bodies" như tên gọi của nó là tổng hòa của "những thiên thể" - những câu chuyện rời rạc cứ trôi dạt khắp cuốn sách hình thành nên một tiểu vũ trụ là xã hội Oman.

Chủ tịch ban giám khảo, sử gia Bettany Hughes, nhận xét về tác phẩm: "Nó bắt đầu trong một căn phòng và kết thúc trong một thế giới". Cuốn sách đã hé mở về một nền văn học hay rộng ra là một thế giới đầy bí ẩn. Nó không thơ mộng mà trực diện tiếp cận những vấn đề nhạy cảm mang tính lịch sử như phân biệt giới tính, chế độ nô lệ. Nó khắc họa chân dung của hết thảy các giai tầng trong xã hội, từ những gia đình nô lệ nghèo khổ nhất đến những nhà giàu mới nổi.

Bằng tài năng của mình, Jokha Alharthi đã đem nền văn học xa lạ từ một đất nước ở vùng Vịnh bước ra ánh sáng thế giới. Bà là người phụ nữ Ả Rập đầu tiên, đồng thời là nhà văn Ả Rập đầu tiên, đoạt giải thưởng mang tầm quốc tế như Man Booker. Chiến thắng của bà đồng thời là chiến thắng của nền văn học Oman hay rộng ra là thế giới Ả Rập. Độc giả sẽ dành nhiều sự quan tâm hơn đến những nền văn học như Ai Cập, Palestine, Lebanon, Morocco...

Nhà văn sinh năm 1978 này là tác giả của 3 tập truyện ngắn, 2 tiểu thuyết và 1 truyện thiếu nhi. Các tác phẩm của bà được dịch ra nhiều thứ tiếng như Anh, Serbia, Hàn, Ý và Đức. Năm 2016, tiểu thuyết "Narinjah" đã giúp Jokha Alharthi giành Giải thưởng Sultan Qaboos cho văn hóa, nghệ thuật và văn học.

Dĩ nhiên, khi chọn lựa trao giải thưởng cho một tác phẩm đến từ nền văn học "thiểu số" như Oman, chắc hẳn sẽ có những ý kiến cho rằng giải thưởng đã có phần "hạ cố" và hướng đến những vị lạ hơn là thật sự tôn vinh nghệ thuật. Nhưng nhìn qua danh sách chung khảo của mùa giải năm nay, có thể thấy trừ Jokha Alharthi, các nhà văn còn lại đều đến từ những nước có nền văn học lớn: Pháp, Đức, Ba Lan và Chile - những nền văn học được ghi nhận bằng Giải thưởng Nobel Văn chương.

Jokha Alharthi đã rất may mắn khi tìm được một dịch giả có khả năng chuyển tải trọn vẹn câu chuyện sống động của mình sang Anh ngữ. Không thiếu các tác phẩm dù được công nhận là kiệt tác ở quê nhà vẫn nhận lấy sự ghẻ lạnh khi xuất bản ở nước ngoài.

Chính dịch giả là những người đóng góp rất lớn cho sự phát triển của một nền văn học. Độc giả nước ngoài sẽ nhìn nhận một nền văn học bản xứ, nhất là những nước sử dụng ngôn ngữ khu biệt hay một nền văn học còn nhiều lạ lẫm, theo cái cách mà những dịch giả chuyển ngữ và giới thiệu tác phẩm đó.

Hy vọng rằng Jokha Alharthi đến từ Oman không phải là trường hợp hiếm hoi mà là hướng gợi mở cho các dịch giả phương Tây tìm đến những tác phẩm của các nền văn học xa lạ và đầy tiềm năng trên khắp thế giới.

 
Huỳnh Trọng Khang
(nld.com.vn)
CÁC TIN KHÁC
Nhà văn Y Ban: 30 năm viết về phụ nữ (17-10-2019)
Giải Man Booker 2019 'phá lệ' trao cho 2 người: Hai chiến thắng đều xứng đáng (16-10-2019)
CLB nhiếp ảnh Đà Nẵng phối hợp tổ chức triển lãm ảnh tôn vinh vẻ đẹp phụ nữ Việt Nam (15-10-2019)
Vở nhạc kịch về cuộc đời Michael Jackson sắp ra mắt công chúng (15-10-2019)
Cầm sách của nhà văn vừa đoạt giải Nobel được sử dụng giao thông công cộng miễn phí (14-10-2019)
Ngày doanh nhân Việt Nam, ngẫm về đạo đức kinh doanh trong cổ tích Việt (12-10-2019)
Giải Nobel Văn học vinh danh đồng thời hai nhà văn Ba Lan và Áo (11-10-2019)
Sơn mài Việt sẽ thành thương hiệu quốc gia? (10-10-2019)
Diễn văn Đại hội Đại biểu Liên hiệp các hội Văn học - Nghệ thuật thành phố Đà Nẵng lần thứ IX, nhiệm kỳ 2019 - 2024 (09-10-2019)
350 năm ngày mất danh họa Rembrandt: 'Cha đẻ' của trào lưu 'selfie'? (08-10-2019)
Tạo sự đồng cảm với khán giả (07-10-2019)
Nghệ thuật sinh thái: Không còn là dấu ấn mờ nhạt (04-10-2019)
Phim Việt thất thu do chất lượng kém (03-10-2019)
Nghệ sĩ viola Kim Mai Nguyễn - trên hành trình tìm về văn hóa Việt (02-10-2019)
Cải lương miễn phí: Nên hay không? (01-10-2019)
7 quốc gia đến Hà Nội tham dự Liên hoan quốc tế Sân khấu thử nghiệm (30-09-2019)
Những người trẻ làm mới giá trị nhạc dân tộc (27-09-2019)
Truyện Kiều làm nóng sân khấu (26-09-2019)
Triển lãm tranh tượng tôn vinh "Vị thần cai quản của phái đẹp" (25-09-2019)
Đề cử giải Mai Vàng lần thứ 25-2019: Nhiều vở diễn ấn tượng (24-09-2019)
Thứ sáu, ngày 18/10/2019
Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn