GƯƠNG MẶT VĂN NGHỆ SĨ
‘Chí Phèo’ Bùi Cường - Người đi, còn đó… một khoảng trời

Hơn bốn thập kỷ gắn bó với phim trường, góp nhặt những hay, dở của cuộc đời, đắp đổi những ưu tư của nhân tình thế thái để đưa vào những bộ phim (tham gia diễn xuất hay giữ vai trò đạo diễn), nghệ sỹ ưu tú Bùi Cường đã đi một hành trình nghệ thuật dài với cả niềm đam mê, khát vọng sáng tạo và nỗi khắc khoải, kỳ vọng.
Sự ra đi đột ngột của ông (vào sáng 3/8) đã khiến người thân, đồng nghiệp và giới mộ điệu không khỏi bàng hoàng, xót xa. Ông rời xa cõi tạm, để lại những nỗi ưu tư của hơn 70 năm cuộc đời và những vai diễn, bộ phim sống mãi với thời gian…


Tuổi thơ nhiều nước mắt

“Dẫu biết không ai thoát được vòng sinh-lão-bệnh-tử, hơn nữa, những ngày gần đây, nghệ sỹ Bùi Cường phải nhập viện do một cơn tai biến nhưng tin anh vĩnh viễn ra đi vẫn khiến tôi cảm thấy bàng hoàng. Anh ra đi, để lại một khoảng trống quá lớn với anh em, đồng nghiệp,” nghệ sỹ nhân dân Minh Châu - người bạn, người em thân thiết của cố nghệ sỹ Bùi Cường chia sẻ.

Trong tâm thức nữ diễn viên Minh Châu, nghệ sỹ Bùi Cường là một người anh gần gũi, hóm hỉnh, luôn yêu đời và tràn đầy nhiệt huyết dù đã ở tuổi ngoài 70.

Trước khi “bén duyên” với phim trường, nghệ sỹ Bùi Cường từng tốt nghiệp Trung cấp Kỹ thuật Điện và từng làm việc tại Xí nghiệp điện Tam Quang (Hà Nội). Trong thời gian này, ông tham gia đội kịch công nhân thành phố.

Năm 25 tuổi, ông trúng tuyển lớp diễn viên khóa hai của Đại học Sân khấu Điện ảnh, là bạn học với những gương mặt “gạo cội” của điện ảnh Việt Nam sau này như: nghệ sỹ nhân dân Bùi Bài Bình, nghệ sỹ nhân dân Minh Châu, nghệ sỹ nhân dân Phương Thanh… Từ đây, ông đeo đẳng với sự nghiệp làm phim cho đến khi rời cõi tạm.



Diễn viên Bùi Bài Bình kể, nghệ sỹ Bùi Cường có một tuổi thơ kém may mắn, thiếu thốn tình cảm cha mẹ từ nhỏ (cha đi bộ đội và hy sinh khi anh còn trong bụng mẹ. Người mẹ đáng thương dằn lòng gửi anh sang gia đình khác nuôi dưỡng vì sợ định mệnh nghiệt ngã như lời phán của một ông thầy bói rằng, tuổi hai mẹ con khắc nhau, nếu sống gần mẹ, Bùi Cường sẽ đoản mệnh).

 

“Bởi vậy, anh rất trân trọng gia đình và những tình cảm quý mến, yêu thương của bạn bè, người thân. Từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường cho tới khi đã là những ông lão, bà lão ở ngưỡng tuổi 60, 70, anh vẫn luôn sẵn sàng lắng nghe, chia sẻ với chúng tôi những khó khăn và anh cũng không ngại cởi lòng về những dằn vặt, day dứt trong cuộc sống,” người đồng nghiệp thân thiết của cố nghệ sỹ kể.

Chí Phèo… hát

Năm 1982 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời và sự nghiệp của cố nghệ sỹ Bùi Cường. Sau khi bộ phim “Làng Vũ Đại ngày ấy” (đạo diễn Phạm Văn Khoa) trình làng, tên tuổi nghệ sỹ Bùi Cường “đóng đinh” trong lòng công chúng với vai Chí Phèo.

Vai diễn này cũng mang lại cho ông nhiều giải thưởng danh giá như Huy chương Vàng dành ở hạng mục Diễn viên chính xuất sắc nhất trong Liên hoan Phim Việt Nam lần thứ sáu (năm 1983).

“Từ đây, nhiều khán giả và cả đồng nghiệp, bạn bè vẫn gọi anh Bùi Cường bằng tên Chí Phèo. Anh có thêm một tên mới. Thế nhưng, sau đó, nhiều người cho rằng, anh bị ‘chết tên’ với vai diễn này, không vượt qua được cái bóng quá lớn của chính mình. Dẫu vậy, với nghệ sỹ, còn gì hạnh phúc hơn việc được gọi tên bằng vai diễn. Trong sự nghiệp diễn xuất mà có được một vai diễn để đời như vậy là điều vô cùng quý giá, không phải nghệ sỹ thành danh nào cũng làm được,” diễn viên Bùi Bài Bình bày tỏ.



Vai Chí Phèo của nghệ sỹ Bùi Cường trong phim “Làng Vũ Đại ngày ấy” được coi là một trong những vai diễn kinh điển của lịch sử điện ảnh Việt Nam.

Hồi tưởng lại thời gian làm phim “Làng Vũ Đại ngày ấy,” diễn viên Đức Lưu - người vào vai Thị Nở chia sẻ. “Mặc dù đã gần bốn thập kỷ trôi qua nhưng tôi vẫn nhớ như in vẻ mặt rạng rỡ, sự hào hứng và vẻ say mê của nghệ sỹ Bùi Cường khi được giao vai diễn này.”

Hóa thân thành Chí Phèo, diễn viên Bùi Cường khi ấy đã phải cắt đi mái tóc dài lãng tử. Để diễn ra được “chất” riêng của kẻ chuyên cào mặt ăn vạ (vẻ ngoài bất cần với những cơn say triền miên, điệu bộ liêu xiêu, dáng đi chếnh choáng, diễn viên Bùi Cường đã “mất ăn mất ngủ.” “Khi chưa tới lượt cảnh quay của mình, nghệ sỹ Bùi Cường vẫn tìm những khoảng trống riêng để tự tập, nhập vào nhân vật,” nghệ sỹ ưu tú Đức Lưu nhớ lại.

 

Bà kể, sau này, chính bà cũng bị ám ảnh bởi đôi mắt, tiếng cười và giọng hát rất đặc biệt của Chí Phèo suốt một thời gian dài. Đôi mắt lúc mơ màng, yếu đuối, lúc vằn lên dữ tợn, thể hiện sức phản kháng bên trong bị dồn nén cực độ, sẵn sàng nổ tung cùng tiếng cười nấc nghẹn nơi cổ họng của nghệ sỹ Bùi Cường khi hóa thân vào vai Chí Phèo xoáy vòng tâm thức những người chứng kiến sự dằn vặt, day dứt về phận người.

“Chính diễn viên Bùi Cường đã đề xuất với đạo diễn để Chí Phèo hát. Khi ấy, diễn viên Bùi Cường nói với đạo diễn rằng, nếu lúc nào Chí cũng chỉ say khướt, rồi chửi bới hay khóc lóc thì mạch phim sẽ dễ trùng lặp, gây nhàm chán. Bởi vậy, diễn viên đã đề nghị đạo diễn để cho Chí hát ê a… Chính những câu hát ấy đã góp phần quan trọng thể hiện nỗi đau của Chí Phèo, giúp người xem cảm nhận sâu sắc hơn bi kịch đời Chí,” nghệ sỹ Đức Lưu kể.

Năng lượng tuổi 70

Sau thành công của vai Chí Phèo, nghệ sỹ Bùi Cường tiếp tục góp mặt trong nhiều bộ phim khác với những vai diễn đa diện: khi ông vào vai tướng cướp hiểm ác trong “Dòng sông vàng” (đạo diễn Kiều Tuấn), có lúc ông hóa thân thành chiến sỹ biệt động Năm Hòa dũng cảm, mưu trí trong “Biệt động Sài Gòn” (đạo diễn Long Vân)…

Sau khoảng 15 năm gắn bó với nghiệp diễn xuất, nghệ sỹ Bùi Cường rẽ sang nghiệp đạo diễn. Trong sự nghiệp của mình, cố nghệ sỹ ưu tú Bùi Cường là đạo diễn của 80 bộ phim, trong đó, có những bộ phim gây được tiếng vang lớn như: “Người hùng râu quặp,” “Người đàn bà không con,” “Vị tướng tình báo và hai bà vợ”…

“Ở tuổi 70, nhiều người lựa chọn cuộc sống điền viên, an nhàn, vui vầy bên gia đình nhưng nghệ sỹ Bùi Cường vẫn thường xuyên ra Bắc, vào Nam, miệt mài và hăng say trên phim trường. Sinh thời, nghệ sỹ vẫn bảo, không phải ông cố duy trì năng lượng để đi làm phim mà chính việc phim đã tạo ra năng lượng cho ông để sống hết mình. Khi sống với đam mê thực sự, nghệ sỹ sẽ không thấy mệt mỏi. Tinh thần làm việc, thái độ sống tích cức của ông đã truyền cảm hứng, năng lượng tích cực đến thế hệ hậu sinh chúng tôi. Chúng tôi đã, đang và vẫn sẽ luôn hướng về ông như một tấm gương sáng để học tập,” đạo diễn Quốc Tuấn bày tỏ.

 

Với những cống hiến to lớn cho nền điện ảnh Việt Nam, nghệ sỹ ưu tú Bùi Cường có tên trong danh sách Hội đồng chuyên ngành cấp Nhà nước thông qua, đề nghị Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng danh hiệu nghệ sỹ nhân dân năm 2018./.

An Ngọc
(vietnamplus.vn)
CÁC TIN KHÁC
Lãng du cùng nhà văn hóa tuổi bách niên (15-10-2018)
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Lê Bích: Tìm trong xưa cũ (08-10-2018)
Nhạc sĩ Cát Vận và những tình khúc say lòng (01-10-2018)
Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo: Mà đời vẫn say, mà hồn vẫn gió... (24-09-2018)
Nhà văn Phan Hồn Nhiên: Những dịch chuyển sáng tạo (16-09-2018)
Đam mê trong từng nét vẽ (10-09-2018)
Nhà thơ Nam Trân - một tài năng còn ít người biết đến (05-09-2018)
Thanh Quế và món nợ với người đã ngã xuống (31-08-2018)
Lưu Quang Vũ và những quan niệm thơ (27-08-2018)
Người bị văn hóa dân gian “bỏ bùa” (20-08-2018)
Jon Fosse: Với tôi viết là một cách sống (13-08-2018)
Nhà thơ Phan Vũ: Lãng du giữa hai miền Thi - Họa (09-08-2018)
Hồ Thấu - Một nhà giáo khả kính, một nhà thơ tài hoa - Hồ Văn Trường (28-07-2018)
Hoàng Cẩm mưa (23-07-2018)
Thu Bồn - Nhà thơ đa tình, đa tài xứ Quảng (09-07-2018)
Trúc Cương, rượu và thơ (02-07-2018)
Người tâm huyết văn hóa phương Đông (25-06-2018)
Nhạc sĩ Phạm Tuyên và những chuyện về các bài hát thiếu nhi nổi tiếng (18-06-2018)
Nhà thơ Phan Vũ: Vẽ tranh, làm thơ để chống lại tử thần (17-06-2018)
Một nhạc sĩ nghiệp dư được tuổi thơ yêu quý (11-06-2018)
Thứ bảy, ngày 20/10/2018
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn