GƯƠNG MẶT VĂN NGHỆ SĨ
Bí ẩn văn chương John Banville

John Banville là tiểu thuyết gia người Ireland, sinh ra ở Wexford năm 1945. Hiện ông đang sống và làm việc tại Dublin.
Văn chương của John Banville kết hợp nhuần nhuyễn của chủ nghĩa hậu hiện đại và chủ nghĩa hiện thực huyền ảo, trong đó dấu vết ảnh hưởng của Samuel Beckett khá rõ ràng. Từ đó đã chạm đến được bản chất của nhận thức, thể hiện được sự xung đột giữa thực tế và trí tưởng tượng, cũng như phơi bơi sự cô độc của mỗi cá nhân.



Ám ảnh của quá khứ và cái chết

Quá khứ hấp dẫn Banville một cách ám ảnh, như ông đã từng chia sẻ: “Quá khứ là hiện tại ở một thời điểm, và nó đã từng là một hiện tại nhàm chán. Nhưng điều gì làm nó trở nên quan trọng? Điều gì khiến nó trở thành một quá khứ sáng lòa? Khi nào thì quá khứ trở thành quá khử? Hôm qua là quá khứ? Tuần trước là quá khứ? Bạn phải đi bao xa cho đến khi quá khứ trở thành quá khứ? Đây là những điều tôi chưa bao giờ tìm thấy câu trả lời, và nó là lý do tại sao nó mê hoặc tôi.”

Cùng với quá khứ, cái chết cũng là một thôi thúc điên cuồng trong sáng tác của Banville. Ông từng có những chia sẻ về cái chết rằng, khi chúng ta còn trẻ, cái chết là sinh vật đen tối khủng khiếp, đứng bên cạnh bạn. Nhưng mỗi năm trôi qua bạn nhận ra rằng cái chết chỉ là sự kết thúc của cuộc sống của bạn, nó không phải là bí ẩn, cũng không phải là điều gì quá lớn lao. Nhưng đó cũng là một sức mạnh lớn trong cuộc đời. Cái chết tạo ra mùi vị và màu sắc cho cuộc sống. Bởi vì nhận thức của chúng ta về cái chết có nghĩ là chúng ta sống mạnh mẽ hơn.

Cuộc sống mà chúng ta đang sống, thường được tái tạo bằng tâm trí của chúng ta, nhưng không phải trong thời điểm hiện tại. Quá khứ và cái chết là một bản nhạc thịnh hành chạy liên tục trong tất cả các tác phẩm của Banville, mà thể hiện nó dường như chưa bao giờ là đủ đối với ông.


Quá khứ và cái chết cũng chính là chủ đề quan trọng trong cuốn tiểu thuyết đã đem lại cho Banville giải thưởng Man Booker 2005. Quá khứ như một câu thần chú trong tiểu thuyết của Banville, trong Biển đã rung lên, gấp gáp hơn bao giờ hết.Banville bảo rằng, ông không nhớ mọi thứ, nhưng ông có khả năng thăm dò tiềm thức, và từ đó khơi mở trí tưởng tượng. Ký ức đem lại một vùng tưởng tượng mãnh liệt và nó khiến ông tạo dựng sức mạnh trong sáng tác.

Nhân vật chính và là người kể chuyện là Max Morden, một nhà sử học nghệ thuật góa bụa. Sau khi vợ ông qua đời, đã trở về quê bên bờ biển, nơi ông từng trải qua kỳ nghỉ thời thơ ấu, để thưởng thức và dày vò bản thân với những ký ức về tình yêu đầu tiên. Cuốn tiểu thuyết vẫn đậm đặc dấu ấn của Proust và Nabokov.

Nghề của người kể chuyện đưa lại cơ hội cho tác giả nhắc đến nghệ thuật lịch sử và thần thoại cổ đại, trong khi nhân cách dịch chuyển của ông, luân phiên trong trạng thái nhạy cảm và đe dọa, được tác giả truyền đạt qua một hệ thức đầy chất thơ ca.

Âm vọng của quá khứ và dự cảm về sự chết chóc cũng trở đi trở lại trong nhiều tiểu thuyết khác của Banville.

The Blue Guitar là câu chuyện được kể lại bởi những người đàn ông trôi dạt. Orme nghi ngờ rằng anh mất khả năng tương tác của con người. Anh ngoại tình với vợ của bạn mình, và giống như người kể chuyện trong cuốn tiểu thuyết Eclipse của Banville, Orme tìm về thời thơ ấu của mình để khảo sát những mảnh ký ức vỡ nát, rời rạc.

Hay trong Ancient Light, Alex là một diễn viên về hưu, nhân vật chính và là người kể chuyện, nhớ lại một mối tình đam mê đã xảy ra cách đây hơn 50 năm. Đối tượng đam mê của Alex là người phụ nữ tên Gray, người bạn thân nhất của mẹ mình, đã 35 khi ông còn là đứa bé 15 tuổi ngây thơ.

Những nhân vật của Banville, những người cuồng tín dịu dàng, cô độc, dành nhiều thời gian để suy ngẫm về những gì nằm ngoài ý muốn. Chính quá khứ và cái chết cũng đã tạo dựng nên bầu không khí buồn bã, ảm đạm và tan rã trong hầu khắp những tiểu thuyết của Banville, đôi khi khiến người đọc mệt mỏi và khó tiếp cận.

Một cuộc chơi trên văn bản

Tác phẩm văn chương của Banville biểu hiện rõ nhất về sự điêu luyện trong việc tạo dựng văn bản bằng ngôn ngữ. Sáng tác tựa như một cuộc chơi, mê đắm đến điên cuồng trên văn bản. Ở điểm này, quan niệm và sáng tác của Banville có nhiều nét tương đồng giống những thần tượng văn học của ông, đặc biệt là Proust, Dostoevsky và Nabokov.

Một trong những điểm nổi bật của văn chương John Banville là sự lặp đi lặp lại liên văn bản, nơi mà các mô-típ hoặc ý tưởng được lặp lại từ cuốn tiểu thuyết này sang tiểu thuyết khác. Gabriel Swan, người có những cuộc phiêu lưu trong hội chợ hóa trang, chính là sự khôi phụ lại một cách khôi hài hình ảnh của Brichwood trước đó.

Khi John Banville là một thiếu niên, ông muốn trở thành họa sĩ. Năm thập niên sau, ông vẫn nghĩ cuộc sống của mình sẽ như thế nào nếu ông trở thành họa sĩ.

Banville từng nói, ông thích quan niệm trở thành một họa sĩ, ông yêu thích màu sắc và thích cái cách thế giới được tạo nên bởi những màu sắc tuyệt đẹp ấy. Chính vì vậy, ông cũng bảo rằng, ông ghét khi nghĩ mình là một nhà văn, bởi ông có một cây bút đẹp và những cuốn sách đẹp để viết, nhưng nó vẫn không là gì so với việc một họa sĩ với cây cọ và tất cả những thứ màu sắc tuyệt vời kia.

Có lẽ chính bởi suy nghĩ ấy mà ông viết cuốn tiểu thuyết The Blue Guitar liên quan đến một họa sĩ thất bại, với nỗ lực tạo dựng một “đế chế” ngôn ngữ chói lòa, có khả năng bừng sáng trong mọi vùng không gian.

Trước The Blue GuitarBiển cũng là tác phẩm mang đậm dấu ấn ngôn ngữ Banville. Có thể xem Biển chính là sàn diễn của ngôn ngữ. Một thứ ngôn ngữ thấm đẫm chất văn chương. Thứ ngôn ngữ được tạc nên bởi màu sắc, âm thanh, trải nghiệm, xúc cảm, thăm dò và suy tưởng. Ngôn ngữ mạnh đến mức đã tạo ra một dòng truyền mãnh liệt, khơi gợi nên cảm thức về âm nhạc, điện ảnh, hội họa, điêu khắc. Khiến cho văn chương trở nên tuyệt diệu hơn bao giờ hết.

Khi nhận xét về Biển, tác phẩm đạt giải Man Booker của Banville, Giáo sư Sutherland, chánh chủ khảo, đã bỏ lá phiếu quyết định, nói rằng đây là một tác phẩm văn chương đích thực, một cuốn sách mà toàn bộ giá trị và vẻ đẹp của nó hầu như hoàn toàn nằm trong những con chữ của chính mình.

Với Banville, ông cũng quan niệm văn chương đích thực là ngôn ngữ. Không phải như vậy có nghĩa là ông chỉ quan tâm đến bề mặt. Ngược lại, với nỗ lực khai phá và mài luyện ngôn ngữ của mình, ông tin rằng, ngôn ngữ chính là chiều sâu nhất của văn chương.

Sáng tác cũng như là nghệ thuật, và ông từng nói: “Như là một nghệ sĩ, tôi chỉ quan tâm đến việc sáng tạo một tác phẩm nghệ thuật”.

Dạ Vũ
(news.zing.vn)

CÁC TIN KHÁC
Nhạc sĩ Thuận Yến và những ca khúc vượt thời gian (18-09-2017)
Nhà văn, nhà viết kịch Thanh Hương: Ngôi sao sáng của nền Sân khấu Cách mạng Việt Nam (11-09-2017)
Nguyễn Ngọc Phú- Nhà thơ cất giữ linh hồn biển (05-09-2017)
Bùi Công Minh & chuyện Ngày và đêm (28-08-2017)
Vũ Thành An - từ tình ca đến 'đạo ca' (21-08-2017)
Nguyễn Tuân - Bậc thầy về tùy bút (14-08-2017)
NSND Phương Thảo: Một đời chưa hết tơ vương với tuồng (07-08-2017)
Nghệ sĩ Mai Ngọc Căn: “Triệu đóa hồng” cho tuổi 70 (31-07-2017)
Bế Kiến Quốc - Những ẩn ức về cái đẹp (24-07-2017)
Nguyễn Ngọc Phú và trường ca (17-07-2017)
Nhạc sĩ Doãn Nho: Tự hào tiến bước dưới quân kỳ (10-07-2017)
Nhiếp ảnh gia Hải Thanh: Ảnh tư liệu có sức mạnh lưu giữ đặc biệt (06-07-2017)
Họa sĩ I Nhi Ksor: “Bốn mùa” Bazan (19-06-2017)
Hoàng Minh Châu - Đương Đời, đường thơ* (12-06-2017)
Nhà Nhiếp ảnh gia Lương Nghĩa Dũng và những bức ảnh sống mãi với thời gian (05-06-2017)
Nhà văn Xuân Thiều: Người lặng lẽ đổi mới (29-05-2017)
Nhạc sĩ Nhật Lai: Hiện tượng âm nhạc độc đáo (22-05-2017)
Nhà thơ Việt Phương: Uyên thâm và dũng cảm (08-05-2017)
Người họa sĩ có “hai trái tim” (03-05-2017)
Thu Bồn - Tráng sĩ hề dâu bể... (24-04-2017)
Thứ bảy, ngày 23/09/2017
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn