VĂN NGHỆ ĐỜI SỐNG
Bàn tiếp về chữ Quốc ngữ

Đâu là nơi khai sinh ra chữ Quốc ngữ? Vai trò của các giáo sĩ phương Tây? Người Việt góp phần hoàn thiện chữ Quốc ngữ như thế nào?... là những vấn đề được đưa ra bàn luận tại Hội thảo “100 năm chữ Quốc ngữ ở Việt Nam”, do Hội Khoa học Lịch sử thành phố Đà Nẵng tổ chức ngày 28/12, thu hút đông đảo nhà nghiên cứu trong và ngoài nước tham gia.
Công lao của giáo sĩ Dòng Tên
GS.TS. Roland Jacques (ĐH Saint Paul, Canada) mở đầu hội thảo  bằng ghi nhận: Ngay từ năm 1622 khi đến Việt Nam, Francisco de Pina đã hợp tác với các chàng trai có học thức tạo ra một số công cụ ngôn ngữ học, với hai mục đích:

 Cho phép người nước ngoài nắm vững tiếng Việt một cách tối ưu và thúc đẩy người Việt phát triển ngôn ngữ của họ. Một trong những công cụ đó là phiên các ngữ âm thành một hệ thống khôn khéo, dựa trên bảng chữ cái Latin, ngày nay gọi là chữ Quốc ngữ. Thứ hai là biên soạn cuốn từ điển chính thức của tiếng Việt. Sau khi Pina qua đời, một số đệ tử tiếp tục kế hoạch của ông, trong đó có Alexandre de Rhodes. Đến năm 1651, cuốn từ điển được ra mắt mang tên Alexandre de Rhodes.
Trong tham luận của mình, bà Châu Yến Loan đến từ TP. HCM cũng nêu lại quá trình tới Hội An truyền đạo, nghiên cứu tiếng Việt của hai giáo sĩ. Việc Alexandre de Rhodes soạn cuốn sách giáo lý bằng chữ Quốc ngữ, cuốn từ điển Việt - Bồ - La, cuốn “Văn phạm Việt Nam”, bà nhấn mạnh đó là “những tài liệu vô giá, chẳng những đã cống hiến cho chữ Quốc ngữ một hình thức xác định và một địa vị vững chắc, mà còn là viên đá đầu tiên của ngữ học, văn học và truyền giáo học ở Việt Nam”.
TS. Nguyễn Thị Vĩnh Linh (ĐH Quảng Nam) nhìn nhận hoạt động truyền giáo của các linh mục Dòng Tên Bồ Đào Nha đóng vai trò quyết định cho sự ra đời của chữ Quốc ngữ. Lịch sử ghi nhận các công trình của Francisco de Pina thực hiện ở Hội An và Dinh trấn Thanh Chiêm ra đời sớm nhất, đặt những nền tảng đầu tiên cho sự ra đời của chữ Quốc ngữ theo chữ Latin. Alexandre de Rhodes là người kế thừa và hoàn chỉnh một cách hệ thống dẫn đến sự xuất hiện chính thức của chữ Quốc ngữ.

Người Việt tiên phong sử dụng chữ Quốc ngữ

Trương Vĩnh Ký, Huỳnh Tịnh Của, Trương Minh Ký, Nguyễn Văn Vĩnh…là những người Việt tiên phong trong việc sử dụng, truyền bá và góp phần hoàn thiện chữ Quốc ngữ từ cuối thế kỷ XIX đến giữa thế kỷ XX.
TS. Nguyễn Thị Lệ Hà (Viện Sử học, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam) cho rằng người Việt Nam có công truyền bá chữ Quốc ngữ đầu tiên là Trương Vĩnh Ký và Huỳnh Tịnh Của. “Khi đó Trương Vĩnh Ký đã đem những sách đọc dễ hiểu và gần gũi với tâm lý người Việt như: Lục súc tranh công, Phan trần truyện, Lục Vân Tiên…in ra bằng chữ quốc ngữ. Mục đích của ông là truyền bá dễ dàng chữ quốc ngữ trong nhân dân. Năm 1868, ông viết sách Tiếng An nam thực hành, dùng cho trường thông ngôn. Năm 1876, ông xuất bản cuốn Sách học đánh vần chữ Quốc ngữ”, bà Hà nói. Bà nhấn mạnh thêm, sau này, Nguyễn Văn Vĩnh phát động, hô hào và dấy lên một phong trào học chữ Quốc ngữ sâu rộng, đóng góp to lớn trong việc phát triển báo chí tiếng Việt….
Cùng quan điểm này, ông Nguyễn Lân Bình (Hà Nội) cũng đóng góp tham luận về “Lý tưởng sống còn của Nguyễn Văn Vĩnh với sự nghiệp phổ cập chữ Quốc ngữ đầu thế kỷ XX ở Việt Nam”.
Đem đến một đề tài khá thú vị, “Phan Bội Châu và chữ Quốc ngữ”, NCS. Nguyễn Đình Khánh (ĐH Trung Sơn, Trung Quốc) trình bày: Phan Bội Châu đã chủ trương dùng chữ Quốc ngữ từ rất sớm và tán thành văn tự này như một công cụ hữu hiệu để khai dân trí.

Tại hội thảo, nhiều vấn đề học thuật liên quan đến chữ quốc ngữ cũng được đem ra bàn luận như: Sự thay đổi theo hướng hoàn thiện của chính tả tiếng Việt trong diễn trình phát triển của chữ Quốc ngữ từ lúc khai sinh đến giữa thế kỷ XX; giới thiệu và đánh giá các truyện thơ, tiểu thuyết và văn chương chữ Quốc ngữ ở Việt Nam đầu thế kỷ XX; vấn đề giảng dạy chữ Quốc ngữ và bảo tồn tiếng Việt cho cộng đồng người Việt ở nước ngoài.

Thanh Trần
(tienphong.vn)
CÁC TIN KHÁC
Sắc phong duy nhất ở thành Điện Hải - Đinh Thị Toan (23-04-2020)
Câu chuyện xóm Dinh - Trần Trung Sáng (17-04-2020)
Nhớ bạn văn trẻ năm xưa - Tiểu Khê (09-04-2020)
Albert Camus: Từ Dịch Hạch đến Covid-19 - Quyên Gavoye (31-03-2020)
90 NĂM NGÀY THÀNH LẬP ĐẢNG BỘ TP. ĐÀ NẴNG (28-3) 45 NĂM NGÀY GIẢI PHÓNG ĐÀ NẴNG (29-3): Đồng hành vì lợi ích của nhân dân để xây dựng Đà Nẵng văn minh, hiện đại (26-03-2020)
Điều kiện hình thành ý thức nghề nghiệp của nhà văn - Phạm Thị Thu Hương (12-03-2020)
Văn nghệ sĩ với đường phố Đà Nẵng - Bùi Văn Tiếng (05-03-2020)
Phim nói về tâm linh được vinh danh tại cuộc thi phim ngắn CJ 2019 (16-01-2020)
Nghệ nhân K’Bes truyền đam mê cồng chiêng cho thế hệ trẻ (15-01-2020)
Kịch Tết Canh Tý: Khó kỳ vọng bội thu (13-01-2020)
Danh sách 59 Tân Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam 2019 (08-01-2020)
Khơi mạch ngầm văn hóa (02-01-2020)
Diễn biến thú vị của văn hóa đọc 2019 (31-12-2019)
Hội Nhiếp ảnh nghệ thuật Đà Nẵng tổ chức tổng kết hoạt động năm 2019 (27-12-2019)
Con đường viết sách đầy thiếu thốn và gian nan (27-12-2019)
Điện ảnh Việt sôi động hơn nhưng chưa đột phá (26-12-2019)
Phim Việt Tết Canh Tý có gì hấp dẫn? (25-12-2019)
Những phong tục Giáng sinh kỳ lạ trên thế giới (24-12-2019)
Sách hay cho mùa Giáng sinh (23-12-2019)
Nhạc kịch “Lá đỏ” - khúc tráng ca về một thời hoa lửa (22-12-2019)
Thứ hai, ngày 25/05/2020
Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0236-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Nho Khiêm
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn