GƯƠNG MẶT VĂN NGHỆ SĨ
70 năm Ngày sinh nhạc sĩ An Thuyên: Người mang hồn quê vào ca khúc

Nhạc sĩ An Thuyên được đánh giá một trong nhạc sĩ hàng đầu của dòng nhạc mang âm hưởng dân gian Việt Nam. Sự sâu nặng ân tình với quê hương cùng với sự thăng hoa của cảm xúc đã giúp ông viết nên những ca khúc sống mãi với thời gian. Ông còn được ví là cây đại thụ tỏa bóng mát cho không chỉ những công chúng yêu mến âm nhạc, mà cả những người sáng tác, biểu diễn và đào tạo nghệ thuật.


Nhạc sĩ của quê hương   

Nhạc sĩ An Thuyên sinh ngày 15-8-1949 tại Quỳnh Lưu, Nghệ An. Chính quê hương - mảnh đất dân ca trù phú - đã nuôi dưỡng tâm hồn nhạc sĩ. Chàng trai An Thuyên năm 11 tuổi đã thổi sáo, kéo nhị cho mọi người trong nhà hát. Những khúc ví, giặm mang cả cuộc sống, nỗi lòng con người xứ Nghệ như dòng sữa nuôi lớn tâm hồn ông từ những năm tháng tuổi thơ.   

 

Từ năm 1967, nhạc sĩ An Thuyên công tác ở Ty Văn hoá Nghệ An. Công việc giúp ông có điều kiện gắn bó, tìm hiểu sâu hơn về những làn điệu dân ca quê mình. Trong những năm tháng đó ông cùng đoàn nhạc sĩ của Viện nghiên cứu âm nhạc đi dọc dải sông Lam, ghi chép, sưu tầm dân ca Nghệ Tĩnh. Những làn điệu đó lại càng ngấm vào người nhạc sĩ tài hoa, trở thành một phần máu thịt, để rồi một cách tự nhiên, chúng vang lên trong những sáng tác ngọt ngào, trữ tình của ông.   

An Thuyên đã được người yêu âm nhạc biết đến từ tác phẩm đầu tay Em chọn lối này, viết năm 1971, khi ông tròn 21 tuổi. Nhạc sĩ đã từng chia sẻ, trong số hàng trăm sáng tác của mình ông yêu nhất là tác phẩm đầu tay Em chọn lối này
 bởi ca từ rất hồn nhiên và bản năng. Bài hát xuất phát từ bài dân ca Thái: “Trên rừng nhiều đường lắm lối, em chọn con đường tình yêu của anh suốt đời”.   

 

Từ đó trở đi, các ca khúc đều đặn ra đời. Phần lớn sáng tác nổi tiếng của nhạc sĩ mang đậm âm hưởng dân ca xứ Nghệ. Những ca khúc của nhạc sĩ An Thuyên góp phần vẽ nên sự đẹp đẽ, nên thơ, thắm đượm tình người ở những miền quê nghèo xứ Nghệ. Người nhạc sĩ mặc áo lính ấy luôn nâng niu, gọt giũa, kết hợp cái thuần túy thắm đượm của âm nhạc dân gian, cái tri thức âm nhạc dân gian với tri thức âm nhạc bác học hiện đại. Điều này giúp ông có được những tác phẩm tân thời hiện đại mà đậm đà chất liệu dân ca.   

Trong gia tài của nhạc sĩ An Thuyên có nhiều ca khúc nổi tiếng, mang đậm âm hưởng dân gian của các vùng quê trên cả nước như: Huế thương, Ca dao em và tôi, Chín bậc tình yêu, Neo đậu bến quê, Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác… Trong đó Neo đậu bến quê được cho là nổi tiếng nhất. Bài hát như sự rút lòng của nhạc sỹ về tình yêu quê hương. Dù viết bằng âm hưởng dân ca xứ Nghệ, tình quê hương trong bài hát rất cụ thể, khiến mỗi người con đất Việt khi đi xa nghe được đều rưng rưng xúc động. Neo đậu bến quê như bước chân của người con lâu ngày đi xa, trở về chốn cũ, bước xuống con đò tuổi thơ tìm lại một phần ký ức. Thời gian trôi, chỉ có “người xưa xa vắng”, lòng người trải bao cay đắng. Nhưng vẫn còn đây lối cũ, sông quê, bao dung cho tâm hồn tha hương trở về neo đậu.   

Ca dao em và tôi cũng là ca khúc tràn ngập âm hưởng dân ca Nghệ Tĩnh, về chuyện tình “với người con gái tôi yêu nơi làng quê”. Giai điệu trữ tình với những ca từ đầy chất thơ khiến ca khúc trở thành một trong những tác phẩm viết về tình yêu lứa đôi gắn với quê hương hay nhất.   

Ông cũng là một trong những nhạc sĩ rất thành công khi sáng tác về Bác Hồ. Ca khúc Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác được ông viết trong nước mắt khi mới 24 tuổi. Bài hát lay động lòng người bởi giai điệu, lời ca dạt dào cảm xúc trong không gian văn hóa của làng quê Nghệ An. Trong dòng nhạc đỏ, nhạc sĩ An Thuyên còn ghi dấu ấn với ca khúc Mẹ Việt Nam anh hùng. Ngoài ra, ông còn có những tác phẩm khí nhạc như nhạc giao hưởng, nhạc vũ kịch, nhạc phim.   

Người thầy “nhóm lửa” cho nhiều thế hệ học trò   

Không chỉ là nhạc sĩ có nhiều đóng góp về mặt sáng tác, An Thuyên còn là một nhà quản lý âm nhạc có nhiều đột phá, một Hiệu trưởng tâm huyết, có nhiều đóng góp vào sự phát triển của Trường Đại học Văn hóa nghệ thuật quân đội. Ông gắn bó với ngôi trường này từ năm 1992 (khi đó là Trường Cao đẳng Nghệ thuật quân đội) và giữ cương vị Hiệu trưởng từ năm 1993 cho đến khi nghỉ hưu (2009).   

   

Trên cương vị quản lý âm nhạc, nhạc sĩ An Thuyên phát hiện và chắp cánh cho nhiều tài năng âm nhạc. Điều làm ông hào hứng nhất là được nói về việc đào tạo những nghệ sĩ trẻ. Gần 20 năm nhóm lửa, lặn lội lên rừng xuống biển tìm học sinh, nhạc sĩ An Thuyên đã cùng các đồng nghiệp của mình đào tạo rất nhiều tài năng âm nhạc.

Những đồng nghiệp ở Trường Đại học Văn hóa nghệ thuật quân đội vẫn nhớ tới câu chuyện thầy hiệu trưởng ra tận bờ đê sông Hồng, để tìm cô bé đoạt giải nhất trong một cuộc thi hát mà ông vừa làm giám khảo, chỉ để nói với cô bé rằng, ông muốn nhận cô làm học sinh của trường.   

Biết bao lần, nhạc sĩ lên tận những vùng sâu, vùng xa, biên cương nghèo khó, để tuyển sinh với quyết tâm đào tạo cho miền núi và vùng các dân tộc thiểu số nguồn nhân lực văn hóa văn nghệ quan trọng. Người thầy hiền hậu ấy đã chắp cánh ước mơ ca hát cho biết bao người trẻ tuổi sinh ra trong gian khó, như chàng trai Ploong Thiết, người dân tộc Pa Cô ở A Lưới (Huế) vốn sinh ra trong gia đình thuần nông nghèo khổ, giành giải Nhì Sao Mai năm nào. Học trò của ông đã có rất nhiều người đang là nòng cốt ở các đoàn nghệ thuật Trung ương và địa phương.   

Sau khi nghỉ hưu, mặc dù sức khỏe không được tốt nhưng ông vẫn luôn giữ được ngọn lửa cảm hứng để sáng tác nên nhiều tác phẩm, như: Chú cuội chơi trăng, Chiều sông Thương, Vầng trăng đò đưa…    

Với những đóng góp của mình, nhạc sĩ An Thuyên vinh dự được tặng thưởng Giải thưởng Nhà nước về Văn hóa-Nghệ thuật với chùm tác phẩm: Em chọn lối này, Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác, Hành quân lên Tây Bắc. Bên cạnh đó là các giải thưởng: Giải Nhất cuộc thi ca khúc toàn quốc năm 1985; Giải nhất của Bộ Văn hóa -Thông tin và Hội Nhạc sĩ Việt Nam năm 1985 với bài Khi xe tăng qua miền quan họ và Mẹ Việt Nam Anh hùng.   

Ngày 3-7-2015, nhạc sỹ An Thuyên đã đi vào cõi vĩnh hằng, để lại sự mất mát lớn đối với âm nhạc Việt Nam. Người nhạc sỹ tài hoa với niềm đam mê và khát khao cuộc sống ấy vẫn còn bao sáng tác dở dang và bao điều ấp ủ. Có lẽ ông sẽ lại tiếp tục phiêu diêu, tiếp tục độc hành trên Dòng sông thi ca…


Diệp Ninh/TTXVN

CÁC TIN KHÁC
Nhà văn DiLi - Mỗi trải nghiệm một bài viết (14-11-2019)
Nhà văn trinh thám xuất sắc của Nhật Bản (11-11-2019)
"Đối thoại" với nhà văn Nguyễn Minh Châu (04-11-2019)
Nhạc sư Vũ Tuấn Đức: Người khơi nguồn dòng chảy âm nhạc truyền thống (28-10-2019)
Họa sĩ Nguyễn Xuân Hoàng: Cuộc chơi khó của những tay chơi hiếm (21-10-2019)
Nhà thơ Ngân Vịnh: Thơ là nơi gửi gắm khát khao...- Đinh Thị Trang (14-10-2019)
NSND Lê Huân - Với những đóng góp cho nghệ thuật Múa - Hồ Thị Thùy Trang (07-10-2019)
NSND Thế Anh: Dang dở một giấc mơ 'Bảo tàng điện ảnh' (30-09-2019)
Lưu Quang Vũ - bài hát còn dang dở (23-09-2019)
Nhà văn Nguyễn Hiếu: Đầy ắp đam mê cho sân khấu (16-09-2019)
Họa sĩ Bửu Chỉ - Đi tìm ý nghĩa thời gian của người (09-09-2019)
Nhà thơ Bế Kiến Quốc: Hãy nhìn anh như một dòng sông luôn luôn chảy/ luôn luôn đi tới (03-09-2019)
NSND Doãn Châu: Sống là không ngừng hy vọng (27-08-2019)
Nhà thơ Phan Vũ: Gã đầu trần thơ thẩn đường mưa… (12-08-2019)
Danh nhân Đào Tấn: Một đời không ít thăng trầm... (05-08-2019)
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Mỹ Dũng và biển trong chúng ta (29-07-2019)
Nhà văn Khuất Quang Thụy: Sống mới khó làm sao! (22-07-2019)
Trần Tiến - kẻ lãng du của làng nhạc Việt (15-07-2019)
Đọc thơ Bùi Giáng, bước chân vào cõi hư vô (08-07-2019)
Nhạc sĩ Vũ Thành An: Sống là cho đi (02-07-2019)
Thứ sáu, ngày 15/11/2019
Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn