GIỚI THIỆU SÁCH
Văn nghệ và kháng chiến qua ống kính Trần Văn Lưu

Hòa mình với đời sống văn nghệ, hiểu rõ tâm hồn văn nghệ sĩ và chuyên tâm chụp văn nghệ sĩ, cố nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Văn Lưu đã lưu lại qua ống kính chân dung các văn nhân một thời, bằng tất cả những nét cá tính hào hoa và đặc biệt nhất.

 

Những gương mặt văn nhân

 

Bức ảnh chụp Tố Hữu, Nguyễn Tuân, Nguyễn Huy Tưởng, tác giả chớp đúng thời điểm ba ông đứng xoay người vào nhau ở góc sâu tấm ảnh. Mỗi người một tư thế nhưng đều thống nhất ở biểu cảm của nét mặt. Người được chụp rất tự nhiên nhưng người chụp cũng rất cao tay khi để ánh sáng ngời lên trên nét mặt tươi vui của họ, tạo ấn tượng về một sự tin yêu chân thành và niềm lạc quan. Cũng trong giờ giải lao tại trụ sở Hội Văn nghệ ở xóm Chòi, Thái Nguyên năm 1949 ấy, Trần Văn Lưu chụp bức ảnh 7 văn nghệ sĩ đứng dưới mái hiên bên ngoài. Bảy người đó là Ngô Tất Tố, Nguyễn Xuân Khoát, Tố Hữu, Xuân Diệu, Thế Lữ, Nguyễn Huy Tưởng, Nguyễn Tuân. Tư thế của mỗi người không ai giống ai nhưng đều toát lên vẻ vô tư, bình thản, mặc cho hoàn cảnh kháng chiến vô cùng gian khổ. Đó cũng là thần thái của những người ý thức được về sứ mệnh của mình.

 

70 năm trôi qua, công chúng có dịp gặp lại những gương mặt quen thuộc là các văn nghệ sĩ trong cuộc kháng chiến chống Pháp. Tinh thần của các văn nhân từng truyền cảm hứng rất lớn cho cuộc kháng chiến được phản ánh qua ống kính của nhà nhiếp ảnh, để rồi tái hiện trong ấn phẩm “Văn nghệ và kháng chiến qua ống kính Trần Văn Lưu” (NXB Kim Đồng, ra mắt sáng 19.4). Gần 200 trang sách khổ lớn, với gần 200 bức ảnh cũ và mới đã phác họa bức tranh sinh động về văn nghệ Việt Nam thời đạn lửa. Đó không chỉ là chân dung, các sự kiện mà còn ghi dấu ấn thời gian, in hằn cảm xúc tri kỷ, tri âm, tinh thần và tâm huyết của các văn nghệ sĩ trong đời sống lúc bấy giờ.

 

Đời sống lúc bấy giờ khắc khổ, ác liệt nhưng trong trẻo, huy hoàng. Ấy là nơi hội tụ những gương mặt hàng đầu của nền văn học nghệ thuật Việt Nam hiện đại đã dấn mình ở tuyến đầu của cuộc kháng chiến trường kỳ. Những con người ấy đã cho ra đời các tác phẩm thơ ca, nhạc, kịch, họa đậm dấu ấn dân tộc và làm nên một phần lịch sử văn nghệ Việt Nam. Trần Văn Lưu là người đứng trong hàng ngũ ấy nhưng ông còn ghi lại qua ống kính của mình hình ảnh hàng chục tên tuổi lớn của nền văn nghệ Việt Nam khi ấy, khi mà “bậc trưởng lão” Ngô Tất Tố chưa đầy sáu mươi tuổi, hay nghệ sĩ đa tài Nguyễn Đình Thi chưa tới ba mươi...

 

“Khoảnh khắc” đồng hành

 

“Một lần bố về nói với mẹ tôi rằng, ngày mai phải đi công tác chứ không nói đi đâu. Mãi về sau mẹ mới biết là bố đi chiến dịch. Hình ảnh đặc biệt của bố suốt những năm kháng chiến là bao giờ đằng sau cũng có một cái mũ phớt, khoác ba lô to, trong ấy không phải súng đạn mà là máy ảnh, có phim, giấy, thuốc… Đi đến đâu là làm ảnh ngay được đến đó”, ông Trần Văn Nhân, con trai nhà nhiếp ảnh Trần Văn Lưu chia sẻ. Trước khi bước vào cuộc chiến, nghệ sĩ Trần Văn Lưu đã có cả một cửa hàng nhiếp ảnh ở số 2 Cột Cờ (nay là phố Điện Biên Phủ, Hà Nội) nhưng ông bị thôi thúc ghi lại khoảnh khắc sống động thời kháng chiến.

 

Đồ nghề mang theo là máy ảnh và vật tư, vật dụng làm nghề. Buồng tối là màn đêm núi rừng Việt Bắc. Nước ngâm phim từ nguồn suối bản làng, còn chậu đựng nước dùng cho khâu tráng phim, phóng ảnh là ống bương. Ống bương tuy không rộng bằng những chiếc chậu nhôm, chậu đồng, nhưng lăn qua lăn lại nhiều lần thì phim, ảnh cỡ nào cũng được láng kỹ. Chất lượng phim, ảnh in ra cũng không hề thua kém so với khi làm ở Hà Nội. Bằng cách ấy, Trần Văn Lưu tái hiện chân thực cuộc sống của một thế hệ văn nghệ sĩ, trong đó có chính tác giả đã đồng hành với cuộc kháng chiến toàn dân ở một “mặt trận” không kém khốc liệt.

 

Trong các tác phẩm, Trần Văn Lưu không chỉ là người bấm máy thông thường mà hòa vào đời sống ấy. Nhờ vậy, nhiều bức ảnh của ông đã đạt được cả hai tiêu chí: Tái hiện một phần lịch sử và nâng lên thành nghệ thuật nhiếp ảnh. Sức gợi của nghệ thuật ấy mở ra nhiều điều về tình bạn giữa các văn nghệ sĩ, về sự gắn bó giữa văn nghệ sĩ với nhân dân, với lãnh tụ… Như hình ảnh văn nghệ sĩ chúc thọ Chủ tịch Hồ Chí Minh (19.5.1950); hình ảnh nhạc sĩ, họa sĩ Nguyễn Đức Toàn trưng bày các bức vẽ của mình ở ngoài chợ để đồng bào, chiến sĩ cùng xem…

 

Mỗi cuốn phim là tài sản quý giá. Điều kiện kháng chiến thiếu thốn, những thước phim được nhà nhiếp ảnh Trần Văn Lưu trân trọng lưu giữ, mong một ngày làm được sứ mệnh của nó, truyền tải một phần lịch sử đời sống văn nghệ Việt Nam thời kỳ gian khổ mà hào hùng. “Ở đó toát lên giá trị đáng trân trọng. Những bức ảnh là di sản quý phản ánh tốt nhất đời sống văn nghệ kháng chiến và tài năng, tâm huyết của người chụp”, ông Nguyễn Huy Thắng - người biên soạn sách “Văn nghệ và kháng chiến qua ống kính Trần Văn Lưu” nhận định.

Thái Minh
(nhavantphcm.com.vn)

CÁC SÁCH KHÁC
Linh Lê: Tôi không có thói quen đọc phản hồi về tác phẩm
Sức hấp dẫn từ Áo trắng
Bấm chân qua tuổi dại khờ
Ra mắt tiểu thuyết đầu tay của nhà văn đoạt giải Nobel Văn chương 2017
Một đời báo, một đời văn đồ sộ
“Cô độc”: Hành trình đi tìm “bản thảo vĩ đại” của một biên tập viên
Chất lính trong Lửa còn cháy mãi
Ngọn gió qua vườn - tuyển tập thơ - truyện ngắn của nhà thơ Ý Nhi
Một cuộc gặp gỡ tại thành Lisbon
Những đứa trẻ nghèo “Trên Đồi Đất Đỏ”
Theo dấu chân hoa để có giấc mơ xanh
Tìm về hương xưa vị cũ nơi quê nhà
Nguyễn Nguyên Phước ghi dấu qua "Một chuyến đi"
Những dòng sông và phận con người
"Được học" - Cô gái nhỏ và cuộc đời lớn
Nhà thơ Trần Lê Khánh: Mộng mơ giữa hai bờ hư thực
Sự độc đáo của “Chuyện tình Khau Vai“
Trần Thị Ngọc Mai và...Giọt thời gian
Trương Tuyết Mai - Người đàn bà không tuổi
Cơn gió yêu thương gọi ta về...
Thứ tư, ngày 29/01/2020
Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn