GIỚI THIỆU SÁCH
Trận đấu trí kỳ lạ của Phan Bội Châu

Khó có quyển hồi ký nào của các danh nhân lại viết hay hơn cuốn "Hồi ký - thẩm vấn" này, một thể loại văn học kỳ dị...

Tôi đang đọc quyển sách khá dày in 2.000 câu hỏi của Tòa Đề hình Pháp (thực dân) buộc nhà yêu nước Phan Bội Châu phải trả lời. Đó là quyển "Vụ án Phan Bội Châu năm 1925 - hồ sơ thẩm vấn" (NXB Thanh Niên), Nguyễn Phương Ngọc sao chụp từ Trung tâm Lưu trữ hải ngoại (C.A.O.M) tại Pháp; Đào Hùng, Đặng Công Toại dịch; Chương Thâu hiệu đính và giới thiệu.

Theo những người sưu tầm và dịch thuật văn bản thẩm vấn này thì thực dân Pháp đã kỳ công chuẩn bị cho cuộc hỏi cung người tù Phan Bội Châu và Hội đồng Xét xử của Tòa Đề hình đã làm việc ròng rã từ ngày 29-8-1925 đến ngày 9-11-1925, đề ra 1.997 câu hỏi để hằng ngày, vào buổi sáng và buổi chiều, liên tục thẩm vấn Phan Bội Châu với đầy đủ hồ sơ án cứ do Sở Mật thám và Sở Toàn quyền Đông Dương cung cấp.

Cụ Phan đã trả lời toàn bộ những câu hỏi này, những câu thẩm vấn được hỏi với giọng khá lịch sự nhưng ẩn phía sau là những cú gài bẫy, lắt léo, áp đặt, vu khống, đe dọa, độc ác... Những câu hỏi dài ngắn khác nhau này có thể khiến một người bình thường đối diện với nó rất dễ bị choáng, rất dễ lộ ra những mâu thuẫn trong những câu trả lời, dù những mâu thuẫn ấy chỉ là do bất ổn tâm lý. Điều đó chứng tỏ những người thẩm vấn rất chuyên nghiệp, rất có nghề và họ biết mình đang đối diện với ai.

Nhưng kỳ lạ thay, cứ qua từng câu trả lời, qua nhiều ngày trả lời, chân dung nhà yêu nước vĩ đại Phan Bội Châu cứ bình thản hiện lên với sức thu hút khó cưỡng nổi. Tôi nghĩ khó có quyển hồi ký nào của các danh nhân lại viết hay hơn cuốn "Hồi ký - thẩm vấn" này, một thể loại văn học kỳ dị, một tác phẩm văn học mà tác giả đầu tiên là những tay mật thám, những tay chuyên hỏi cung, những kẻ quan tòa, những gã thực dân lão luyện quen đối phó với những người yêu nước. Và nhân vật chủ chốt là nhà yêu nước Phan Bội Châu lại bị buộc phải "viết" lên một tác phẩm dài tới hơn 600 trang giấy in khổ 16x24 cm - một tác phẩm đầy số phận, đầy phức tạp với bao nhiêu là tên tuổi những người dính líu vào công cuộc hoạt động cách mạng của Phan Bội Châu.

Tôi đã thực sự hồi hộp khi đọc những câu hỏi và những câu trả lời, phần vì căm ghét những người thẩm vấn phần vì lo cho cụ Phan. Nhưng tôi đã trải qua những chuyển biến cảm xúc liên tục mà vẫn đầy hứng khởi khi theo dõi trận đấu có một không hai này, trận đấu giữa một đội "ngoại hạng" với đầy đủ đội hình thi đấu và một đội chỉ có một đấu thủ duy nhất đối đầu. Thế hóa ra đây là một trận đấu theo kiểu "đánh hội đồng" giữa một nhóm côn đồ khoác áo pháp luật với một người yêu nước bị cho là tội phạm, trận đấu không một chút công bằng, không một chút fair-play đó sao?

Nhưng thật khó để đòi hỏi những kẻ thực dân Pháp phải "fair-play" với những người yêu nước Việt Nam như Phan Bội Châu. Yêu nước, nghĩa là phải biết chịu đựng. Cụ Phan hiểu sâu sắc điều đó và cụ đã chịu đựng cuộc thẩm vấn kinh người này mà mặt không biến sắc, tâm luôn tĩnh và thần luôn định. Những người hỏi cung quả thật có rất nhiều cách hỏi nhưng tựu trung họ chỉ muốn làm cho người bị buộc trả lời phải lúng túng, hoang mang, trả lời trước sau bất nhất, để họ khoét vào đó và từng bước đánh gục đối thủ, buộc phải khai thật hết mọi điều.

Cuộc thẩm vấn đã diễn ra trong tinh thần đó.

Đây là cuộc đấu trí kỳ lạ có thể đi vào lịch sử những cuộc thẩm vấn mang tầm thế giới bởi sức nặng của sự chuẩn bị hỏi cung, bởi sức nặng của câu chuyện hỏi cung và bởi sức nặng của nhân thân người bị hỏi cung. Đây cũng là cuộc đấu trí giữa những đại diện của thực dân Pháp với một người yêu nước tiêu biểu của Việt Nam, diễn ra khi thế và lực hai bên không tương đồng, nhưng kết quả lại không như ý muốn của những người chủ động thẩm vấn.

Lịch sử của thực dân Pháp ở Việt Nam là một cái gì quá ngao ngán cho Việt Nam, mà cũng rất ngao ngán cho nước Pháp. Sự "chậm hiểu" của thực dân Pháp (so với thực dân Anh chẳng hạn) là một nghịch lực đã kéo lùi sự phát triển của chính nước Pháp về mọi mặt. Việt Nam, dĩ nhiên là nạn nhân, nên chịu mọi bề cơ cực. Sự cơ cực ấy còn để lại những dấu ấn cho tới bây giờ.

Vì thế, càng yêu thương và cảm phục một người yêu nước vĩ đại như Phan Bội Châu, người đã lặn lội sang tận đất Nhật để tìm hiểu vì sao Nhật Bản có thể canh tân, có thể phú cường. Dĩ nhiên, ngay thời đó, cụ Phan đã chạm phải một thế lực tiền-phát-xít đang có cơ bành trướng ở Nhật, nên không thể tìm được tiếng nói chung với nhà cầm quyền Nhật Bản.

Với 2.000 câu hỏi, thực dân Pháp cũng không hiểu vì sao người Việt Nam lại yêu đất nước mình đến như vậy. Nói chung, những kẻ xâm lược Việt Nam đều bối rối với câu hỏi then chốt này, đến khi hiểu được câu trả lời thì mọi chuyện đã muộn với họ. 

 
Nhà thơ Thanh Thảo
(nld.com.vn)
CÁC SÁCH KHÁC
“Năm tháng nhọc nhằn, năm tháng nhớ thương” của Ma Văn Kháng
Trò chơi tình ái sân hận của một geisha và gã lãng du
Ra mắt tập truyện về môi trường Hà Nội
Cuốn sách để đời của một đời văn
Như những hạt nắng mùa hè
Sự truy vấn ám ảnh trong 'Thư gửi đứa trẻ chưa từng sinh ra'
Những vết nhơ của con người
Milan Kundera và nỗi ám ảnh mang tên ‘Sự bất tử’
Tác phẩm mới, cái nhìn riêng của Huỳnh Như Phương
Nguyễn Ngọc Tư: Thứ có thể mang theo là “Hành lý hư vô”
"Người khổng lồ đội mồ kể chuyện"
Ra mắt sách khảo cứu của học giả Pháp về Việt Nam đầu thế kỷ 20
Ra mắt phiên bản mới tập truyện gần 70 tuổi của nhà văn Nguyên Hồng
Nhà báo Hồ Quang Lợi ra mắt sách 'Thời cuộc và văn hóa'
Tội lỗi của người chồng cãi nhau với vợ, bỏ đi xem phim với phụ nữ lạ
Xuất bản tập truyện ngắn thứ 8 của nữ nhà văn Tống Ngọc Hân
Phát hành cuốn sách "Đi như tờ giấy trắng"
Có một làng quê còn trong ký ức
Thơ phải như những lời cảnh tỉnh
Đi với niềm tin làm lành lặn con tim (*)
Thứ hai, ngày 22/07/2019
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn