GIỚI THIỆU SÁCH
Một thế kỉ truyện ngắn Nga

Những năm gần đây sáng tác của văn học Nga, trong đó có truyện ngắn, đã quay trở lại với bạn đọc Việt sau một thời gian dài vắng bóng. Nhiều tác phẩm văn xuôi cổ điển thế kỉ XIX, những tác phẩm tiêu biểu của văn xuôi thế kỉ XX được tái bản. Bạn đọc bắt đầu được làm quen với những tác gia lớn “quen mà lạ” như Nabokov, Solzenitsin cùng những tác phẩm nổi tiếng của họ.

Tập truyện ngắn mà bạn đọc cầm trên tay tuyển lựa theo khuynh hướng nêu trên, tức vừa chọn in lại những truyện ngắn mẫu mực của kỉ nguyên Bạc (giao thời thế kỉ XIX-XX), của thời kì Xô Viết, bổ sung thêm một số tác phẩm, tác giả chưa từng dịch ở Việt Nam, vừa cập nhật mảng truyện ngắn thời kì tiền và hậu Xô Viết (giao thời thế kỉ XX-XXI) ít được biết tới, để làm thành bức tranh toàn cảnh 100 năm truyện ngắn Nga.

Sự lựa chọn và cách thức sắp xếp thứ tự các tác phẩm của từng nhà văn trong tập sách không ngẫu nhiên mà theo một ý đồ rõ nét.

Thứ nhất, qua thứ tự sắp xếp nêu trên, lịch sử nước Nga nói chung, văn học Nga (trong đó có truyện ngắn), nói riêng, phần nào được tái hiện. Điều đó cho thấy, một mặt, tính gắn bó máu thịt của văn học Nga đối với thời cuộc, vị thế quan trọng của nhà văn đối với quốc gia, dân tộc - một đặc điểm riêng biệt làm nên giá trị của nó. Mặt khác, thấy được sự vận động liên tục và phát triển theo dạng xoáy của văn học Nga: sự đa dạng các trào lưu trường phái sáng tác kỉ nguyên Bạc qua các truyện ngắn của Gorki, Andreev, Bunhin..., trải qua sự độc tôn của của chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa thời kì Xô Viết kéo dài, lại được lặp lại ở giao thời thế kỉ XX - XXI với sáng tác của thế hệ các nhà văn trẻ khát khao tìm kiếm và đã đạt được những thành tựu nhất định trong môi trường sáng tác tự do.

Thứ hai, truyện ngắn qua các thời kì nêu trên hiện diện đồng đại trong cuốn sách tạo điều kiện thuận lợi cho những liên tưởng, so sánh để thấy được sự phong phú về đề tài, phong cách, thi pháp của thể loại này, đặc biệt là sự đổi mới thể loại, sự thay đổi những quan niệm cổ điển về truyện ngắn. Ở đây chúng tôi muốn nói tới loại “truyện ngắn lớn” của Solokhov (“Số phận con người”), của Solzenitsin (“Ngôi nhà của Matryona”), của Aitmatov (“Gemilia”). Những tác phẩm này đã phá vỡ khung khổ của thể loại với quan niệm truyện ngắn thường chỉ là “một lát cắt cuộc đời”. Những truyện ngắn này không còn là “một lát cắt”, mà cả cuộc đời được dồn nén vào một truyện mang tầm vóc của tiểu thuyết. Ở đây “kí ức thể loại” (thuật ngữ của Bakhtin) đã làm công việc cần làm của mình để biến một tác phẩm có dung lượng truyện ngắn trở thành tiểu thuyết. Đó là sự định hướng của những truyện ngắn này tới kí ức những thể loại cao cả: nếu như “Số phận con người” phản chiếu sử thi, thì trong “Ngôi nhà của Matryona” phản chiếu những nét của liệt truyện về cuộc đời nữ thánh chịu kiếp nạn. Còn Jemilia – huyền thoại về tình yêu mãnh liệt nhưng đầy bi kịch của nàng Leila trong văn học dân gian Trung Á. Nếu trong “Số phận con người” lực đẩy của cốt truyện là sự kiện mạng tính sử thi – cuộc xâm lăng của quân thù, thì cốt truyện của “Ngôi nhà Matryona” – dòng chảy của đời sống nông thôn bình dị, không bị bất cứ chấn động nào từ bên ngoài phá vỡ, nhưng tự bên trong nó nỗi bất an ngấm ngầm diễn ra, nỗi sợ hãi không thể giải thích, linh cảm định mệnh, những điềm báo trước bí ẩn, nỗi ám ảnh từ lời nguyền xưa. Solzenitsin gắn trực tiếp những tội tổ tông “kinh thánh” đó với hiện trạng nông thôn Nga thời kì “tập thể hóa toàn diện”. Còn Aitmatov tái hiện thiên tình sử cổ tích muôn thủa trên nền thời hậu chiến nghiệt ngã để thấy được chất thơ của tình yêu cũng như sự dũng cảm vượt qua hủ tục nghìn năm của những con người hiện đại.

Sự cách tân thể loại truyện ngắn không chỉ nhờ cậy vào “kí ức thể loại”, mà còn ở việc tự “làm giàu” bằng sự dung hợp những cái hay, cái đẹp của tất cả các trường phái sáng tác nở rộ đầu thế kỉ XX, tái nở rộ vào đầu thế kỉ XXI trong văn học Nga. Nếu Bunhin mượn “giấc mơ Trang Tử hóa bướm” để quan sát sự đời qua con mắt của chú chó cũng tên Trang với những sự việc xảy ra không biết là mơ hay là thực, thì trong “Người sói”, hay “Chiếc trống thượng giới”, “Sông Okkervil”, các nhân vật ra khỏi những giấc mơ bàng hoàng không hiểu được những điều xảy ra có thực hay không. Trên đời làm gì có ma, được giáo dục chủ nghĩa duy vật trong suốt thời tuổi trẻ, Tania, nhân vật trong “Chiếc trống thượng giới” nghĩ rằng những cảnh vừa diễn ra sau cuộc gọi hồn của mụ già – chuyên gia trong lĩnh vực này, chỉ là giấc mơ thôi, nhưng trong tay cô vẫn còn chiếc sáo nhỏ - kỉ vật tình yêu của anh hùng phi công Xô Viết hi sinh trong thế chiến thứ II, vừa hiện hồn, tặng cô. Sự dung hợp nghệ thuật đã khiến những truyện ngắn này mang những ý nghĩa sâu xa, nhiều tầng bậc mà học giả Bakhtin gọi là tính phức điệu của truyện. Văn học nghệ thuật nhờ vào tính phức diệu này mà hạn chế tính giáo huấn thằng đuỗn, một chiều, bề mặt, để hiển hiện thành một thế giới sinh động rất đời, đầy hấp dẫn với người đọc.

Để bạn đọc hiểu sâu hơn về tác giả và tác phẩm, chúng tôi có những sapo nhỏ giới thiệu hết sức vắn tắt thân thế tác giả cùng những tác phẩm quan trọng và vị trí của truyện ngắn mà chúng tôi giới thiệu nằm trong toàn bộ sáng tác của nhà văn. Chúng tôi xem đó là sự bổ xung cho “lời nói đầu” không được phép dài này.

 PGS.TS. Đào Tuấn Ảnh
(nhavantphcm.com.vn)

CÁC SÁCH KHÁC
Búp bê nhỏ xíu và chàng khổng lồ
Những mùa gió rát - Thổi qua những phận người
“Tôi đã trở về trên núi cao” của nhà văn Đỗ Bích Thuý
Chắt chiu thương nhớ...
Tìm thấy ánh sáng từ thơ
Gặp một Haruki Murakami chân thật ở tiểu thuyết đầu tay
Người bạn đồng hành thú vị trong chuyến lãng du văn hóa
"Franz Kafka - Người tẩy não nhân loại"
Người "Phơi cơn mưa lên chiều"
“Khi Tổ quốc gọi” - một cuốn sách quý
Thúy, vết nứt thân thể và chúng ta đi đâu
Đọc “Hoa Tường vi” tập thơ mới xuất bản của Bằng Việt
Lưu Quang Vũ & những bài thơ chỉ viết cho riêng mình
Trận đấu trí kỳ lạ của Phan Bội Châu
Nhà văn Nguyễn Trí vượt khỏi vùng giang hồ đương thời trong sách mới
Trên đồi cao chăn bầy thiên sứ
‘Bướm đuôi nhạn’ - cuốn tiểu thuyết không ngừng đeo đuổi tương lai
Chuyện nghiện thuốc phiện và cai nghiện trong hồi ký của Vũ Bằng
Tác giả Phi Tuyết gây sốt trong giới trẻ trở lại với cuốn sách mới
“Loa kèn trắng đợi anh” và những cung bậc của đời sống
Thứ tư, ngày 19/09/2018
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn