GIỚI THIỆU SÁCH
Khám phá và an trú trong thế giới sách văn học

Bên cạnh việc tiếp tục nghiên cứu những giá trị văn học kinh điển thì gần đây xuất hiện một số công trình lý luận phê bình về văn học đương đại, mà tập tiểu luận - phê bình An trú miền đọc của TS Mai Thị Liên Giang được NXB Hội Nhà văn ấn hành cuối năm 2018 rất đáng chú ý trên tinh thần khám phá, khơi mở, đánh giá khách quan những giá trị văn học.
 

Tác phẩm này cũng vừa được trao giải thưởng của Ủy ban toàn quốc Liên hiệp Các hội văn học nghệ thuật Việt Nam đầu năm 2019.

Ngoài việc du nhập các học thuyết, trường phái nghiên cứu tinh hoa của thế giới thì gần đây, một đội ngũ phê bình trẻ nước ta đã xuất hiện, được đào tạo bài bản trong một môi trường giáo dục, nghiên cứu thuận lợi hơn.

Đặc biệt ở thập niên thứ hai của thế kỷ XXI đã chứng kiến sự xuất hiện liên tục các tác phẩm phê bình văn học, nhất là của các cây bút trẻ, mà đối tượng nghiên cứu chủ yếu là các tác phẩm văn học đương đại trong nước và thế giới. 

Khi hoạt động lý luận phê bình đổi mới, đội ngũ cầm bút kế thừa cũng phát triển phong phú và lớn mạnh. Họ chủ yếu vừa giảng dạy đại học, vừa nghiên cứu, mạnh dạn xuất bản các công trình. TS Mai Thị Liên Giang là một trong những gương mặt tiêu biểu như vậy.


Sau tác phẩm đầu tay là chuyên luận Chủ thể tiếp nhận và Lịch sử tiếp nhận Thơ mới xuất bản 2015, góp phần làm sáng tỏ hơn những giá trị của một phong trào thơ từ đầu thế kỷ trước, Mai Thị Liên Giang đã bước tiếp nghiên cứu những tác phẩm văn học hiện đại ở trong và ngoài nước, để chủ yếu dựng nên tập tiểu luận - phê bình An trú miền đọc từ các thể loại: thơ, tiểu thuyết, truyện ngắn, lý luận phê bình và cả các sự kiện văn học. 

Nhà phê bình kỳ cựu, PGS-TS Lý Hoài Thu ở lời tựa sách nhận định: “Trong thế giới đầy biến động, việc tìm đến một miền an trú thảnh thơi có phương pháp riêng sẽ góp phần tích cực trong việc kéo dài niềm an lạc cho cuộc sống con người. Đối với tác giả, đọc như là một kiểu trải nghiệm sáng tạo nghệ thuật, một cách nối kết khoảng trống giữa người làm công tác phê bình lý luận và sáng tác văn học. Từ những đánh giá thành tựu và hạn chế của một số công trình lý luận một cách khoa học, nghiêm túc, khách quan; một số cảm nhận, ý kiến phê bình khá sắc sảo, thuyết phục từ các đặc điểm nhìn khác nhau, TS Mai Thị Liên Giang đã tiếp tục xác định được một khoảng lặng riêng biệt, thú vị ở sự đọc”.

Cuốn sách An trú miền đọc gồm 26 bài, trong đó có 9 bài phê bình về thơ, 5 bài phê bình văn xuôi, 12 bài phê bình lý luận, ý kiến văn học. Không đề cập nhiều đến tiểu sử tác giả, Mai Thị Liên Giang chủ yếu tiếp cận và bám sát văn bản tác phẩm để nghiên cứu luận giải trên cơ sở các phương pháp như mỹ học tiếp nhận, thi pháp học, ký hiệu học, văn hóa học, phê bình sinh thái, nữ quyền…

Nhà phê bình Hoàng Thụy Anh trong lời bạt tác phẩm của đồng nghiệp Mai Thị Liên Giang đã nhìn nhận: “Cách chị khảo sát và phân tích cấu trúc ngôn từ, hệ thống và ý nghĩa của các biểu tượng, âm thanh, không gian, thời gian, tính liên văn bản, trò chơi hội thoại, lạ hóa, ẩn dụ kép… trong thơ Trương Đăng Dung, Hồ Thế Hà, Hoàng Vũ Thuật, Phan Hoàng, Nguyễn Quang Thiều, Mai Văn Hoan… cho thấy một khả năng đọc kỹ lưỡng và diễn giải hết sức thấu đáo. Bản chất của thơ là sự quyến rũ, mê hoặc, hài hòa giữa cảm xúc và ngôn từ. Tìm ra điểm tương hợp của những mật từ, Mai Thị Liên Giang chỉ ra hấp lực riêng của mỗi nhà thơ”.

Ngoài việc giải mã mật từ của thơ, Mai Thị Liên Giang còn có những phát hiện thú vị về các tác phẩm văn xuôi qua những bài viết: “Tinh thần nhân vật mảnh vỡ trong tiểu thuyết Chân trời mùa hạ của Hữu Phương”, “Đối thoại tập thể trong sáng tác của Tô Hoài trước 1945”, “Tự do và trách nhiệm trong tiểu thuyết Thằng điên và quỷ sứ”, “Thánh ca và trạng thái yên ổn giả tạo trong tiểu thuyết Đứa trẻ mồ côi của Morizs Zsugmond”. 

 
Tinh thần của mỗi tiểu luận được tác giả cô đúc khá ấn tượng trong tên bài. Và cái tinh thần ấy như sợi chỉ đỏ xuyên suốt mỗi bài viết tạo nên sự chặt chẽ, quyến rũ. Chẳng hạn, đối với nhà văn Franz Kafka của Tiệp Khắc vốn rất quen thuộc với giới nghiên cứu, bạn đọc Việt Nam, qua tác phẩm tiêu biểu Lâu đài với nhân vật chính K., Mai Thị Liên Giang đã cảm khái: “Tiếp xúc với nhân vật K., người đọc có cảm giác bấp bênh giữa thế giới hư và thực. Cái thế giới xuất hiện trong tác phẩm vừa giống, vừa không giống với hiện thực bên ngoài, nó vừa có thể xảy ra, vừa không thể hình dung được. Đó chính là biểu hiện của nỗi cô đơn thời gian. Khi con người đứng ở hiện tại nhìn về quá khứ, đối diện với tương lai mà không biết mình bắt đầu như thế nào và sẽ ra sao. Nhưng điều quan trọng là K. đã nhận ra những trạng thái đó của cuộc sống và dám nỗ lực, vượt lên tất cả để thực hiện bổn phận của bản thân mình trước lâu đài, trước thế giới đầy cám dỗ và bí ẩn”.

Một phần quan trọng của cuốn An trú miền đọc là các bài nghiên cứu về lý thuyết văn học, tác phẩm lý luận phê bình và sự kiện văn học, dựa trên cơ sở văn bản và người tiếp nhận từ thị trường sách. Đó là quan điểm về tiếp nhận văn học của Hans Robert Jauss với chủ thể tiếp nhận ở Việt Nam, quan niệm về sự đọc của Claudio Magris, cách vận dụng quan điểm của Jacque Derrida trong quá trình đọc văn bản, thi pháp học Roman Jakobson thể hiện qua phương pháp phê bình văn học của Hoàng Thụy Anh. Đó là nữ quyền luận trong phê bình của Trần Huyền Sâm, điểm nhìn mỹ học từ những nẻo đường văn chương của Phạm Ngọc Hiền, bút pháp phê bình của Lý Hoài Thu trong tác phẩm Văn nhân quân đội, phê bình sinh thái của Nguyễn Thị Tịnh Thy… 

Ngoài việc nhận diện lại một số lý thuyết văn học nước ngoài đã được dịch, giới thiệu và vận dụng vào Việt Nam, tác giả còn chỉ ra những ưu khuyết từ những lý thuyết, tác phẩm phê bình hầu chia sẻ với giới sáng tác lẫn người tiếp nhận một cách khách quan.

Đặng Tường
(sggp.org.vn)

CÁC SÁCH KHÁC
Trương Tuyết Mai - Người đàn bà không tuổi
Cơn gió yêu thương gọi ta về...
Nhạc sĩ Vũ Đức Sao Biển ra mắt "Phượng ca" - miền ký ức từ những câu chuyện thuở ấu thơ
Truyện ngắn Trần Trường Khánh: Bức tranh riêng biệt
Phùng Hiệu thấu cảm giới cần lao
Câu chuyện của một tù nhân giành giải văn học bậc nhất nước Pháp
Biến thể - kiệt tác văn chương vượt thời gian
Nhà văn Ma Văn Kháng ra mắt tập truyện ngắn “Người khách kỳ dị”
Câu chuyện lạc quan của những người cô đơn trong thành phố
Thế giới phụ nữ dịu dàng trong “Con chim nhỏ gắp cọng rơm vàng”
Sách về hai tượng đài âm nhạc của Việt Nam và thế giới
"Người xa lạ"- Kiệt tác đầu tay của Albert Camus
Nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Lam: Tình yêu theo những cánh chim
Nhà văn Hoài Hương và tình yêu trong trẻo với “Hà Nội hoa tình“
Sông nước biên thùy
“Lời trái tim” của người lính vẫn cháy
Những sắc màu của Bích Ngân
"Người xa lạ"- Kiệt tác đầu tay của Albert Camus
Ở Nha Trang sóng tựa như mây
“Mùa con sóng dữ” – nét cắt hùng tráng về cuộc sống
Thứ hai, ngày 18/11/2019
Hãy mơ như thể bạn sẽ sống mãi và hãy sống như thể bạn sẽ chết hôm nay.
James Dean

Hướng ngược gió, càng hợp để bay, tôi không sợ ngàn vạn người ngăn cản, chỉ sợ chính bản thân mình đầu hàng.
Khuyết danh

Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn