GIỚI THIỆU SÁCH
Cuộc người của Đặng Cương Lăng

Cho đến nay, đầu năm 2018, nhà thơ Đặng Cương Lăng, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, hội viên Hội Nhà văn Hà Nội đã cho ra mắt bạn đọc 11 tập thơ trong vòng 9 năm kể từ năm 2009 đến năm 2017.

 

Năm 2016, tôi được nhà thơ Đặng Cương Lăng tín nhiệm mời làm công việc tuyển chọn 8 tập thơ trước đó của anh thành tập thơ “Dấu ấn”, sách dày dặn 300 trang, được Nhà xuất bản Hội Nhà văn cấp phép ấn hành vào tháng 9 năm đó.

 

Sau “Dấu ấn” - tập thơ thứ 9 là tập thơ thứ 10 “Giọt đời” in vào cuối năm 2016. Và bây giờ là tập thứ 11 “Cuộc người” mực còn tươi nguyên, hoàn thành cuối tháng 12 năm 2017, hôm nay ra mắt tại Nhà sách Cá Chép 115 Nguyễn Thái Học, Ba Đình, Hà Nội.

 

Đó thực sự là một niềm vui đối với tôi, vì tôi thấy nhà thơ Đặng Cương Lăng vẫn giữ vững được nhịp độ sáng tạo thơ khoẻ khoắn và mạnh mẽ, nhất là từ sau khi nghỉ hưu, ngỡ tưởng anh chuyển hướng “chầm chậm tới mình”, nhưng anh vẫn “ma-ra-tông”, minh chứng cho một tâm hồn mê say thi ca tha thiết.

 

Có thể nói một cách khái quát về thơ Đặng Cương Lăng như sau: 8 tập thơ khai mở một đời thơ - một nghiệp thơ trước năm 2016 đọng thành một “Dấu ấn”, để rồi từ “Dấu ấn”chắt vắt nên những “Giọt đời”, rồi từ “Giọt đời” kết tinh chảy xuống thành “Cuộc người”hôm nay. Một ý đồ sáng tạo, một ý đồ nghệ thuật như thế, tôi nghĩ rất đáng trân trọng, không thể xem thường!

 

 

Ở tập thơ “Cuộc người” này, theo tôi, Đặng Cương Lăng vẫn đang có sự phát triển và bứt phá. Thơ anh ngắn hơn, súc tích hơn; giảm nhiều dàn trải, dài dòng; cảm nghiệm, thấu nhận nhiều hơn; chú ý nhiều hơn đến tính cô đọng và hàm súc. 50 bài thơ được anh chọn đưa vào tập “Cuộc người” lần này là một minh chứng có sức thuyết phục, khẳng định điều đó.

 

Dưới đây, tôi xin nêu ba bài thơ cụ thể đầu, cuối và giữa tập.

 

Bài “Cuộc người 1” là bài mở đầu tập, chỉ vỏn vẹn có hai câu Lục bát được vắt thành tám dòng:

 

Đi vướng núi

về vướng sông

bao nhiêu giăng mắc

có - không... đêm - ngày

Đi vướng đá

về vướng cây

ta bị bủa vây

đó đây cuộc người.

 

Ở đây, không chỉ có cảm nghiệm, thấu nhận mà còn có cả lật xoay, xoay trở, day dứt và tự vấn theo nhịp tâm tưởng, trằn trọc, lần tìm để bừng thức sáng tỏ.

 

Bài “Cuộc người 2” là bài kết thúc tập thơ - bài thứ 50 gồm tám dòng, cắt thành ba khúc đoạn:

 

Tết đến sau lưng

Ông Vải thì mừng

Con cháu thì lo...

 

Chẳng lo Tết đến sau lưng

Chỉ lo lửa cháy không ngừng sau ta

Phù du mọi kiếp ấy mà

Chưa bốn chín đã năm ba đến rồi

 

Cuộc người là cuộc người ơi!

 

Ở bài này, sự day trở tăng lên, trong đó có sự phấp phỏng, thấp thỏm và pha chút bất cẩn. Đó chính là “Cuộc người” đặt ra trước tâm thức nhà thơ.

 

Hai bài thơ trên gần như quán xuyến cả tập, thể hiện rõ ý tưởng “Cuộc người”. Bởi “cuộc”khác với “hội”. “Hội” là vui chơi, đàn đúm, vui vẻ, thân thiện và có thể xả láng. Còn “cuộc” thì khác hẳn, đã cuộc là hơn thua, được mất, giành giật, tranh đoạt và tỷ thí. Nếu “hội” là niềm vui, thì “cuộc” là nỗi đau - nỗi đau người, nỗi đau đời, nỗi đau kiếp người, như cụ Nguyễn Công Trứ đã viết: “Kiếp sau xin chớ làm người/ Làm cây thông đứng giữa trời mà reo!”.

 

Tôi cho rằng hai bài thơ trên của nhà thơ Đặng Cương Lăng là hai bài thơ thiên về lý. Hai bài này có thể thấy rõ ý tứ sâu, nhưng chữ thì hơi khô, nói thẳng tuột, may được thể thơ Lục bát cứu lại. Nói như Viên Mai - đời Thanh Trung Hoa: Ý tứ là ông chủ, còn ngôn ngữ như đầy tớ. Một khi đã không có ông chủ thì lũ đầy tớ có ăn mặc đẹp, diêm dúa cũng chẳng có nghĩa lý gì. Đó là thơ trọng lý.

 

Bài thứ ba ở giữa sách, bài “Ta còn nợ Huế một đêm” là bài nghiêng về tình:

 

Ta còn nợ Huế một đêm

Trăng non núi Ngự, nước mềm sông Hương

 

Đêm Vĩ Dạ lỡ độ đường

Về Văn Lâu thấy nhớ thương ngô đồng

 

Ngô đồng buồn vương mênh mông

Ai đi? Ai ở? Giữa dòng không yên

 

Ta còn nợ Huế một đêm...

 

Bài thơ nổi rõ chất tình, dào dạt, âm vọng, mênh mông và cổ kính.

 

Trên đây là mấy cảm nhận của tôi về tập thơ “Cuộc người” của nhà thơ Đặng Cương Lăng. Từ cảm nhận này, tôi xin nêu hai nhận xét, có thể coi là đánh giá riêng của cá nhân.

 

Một là, về nghệ thuật tập thơ, tôi thấy nhà thơ Chế Lan Viên đã rất có lý khi ông cho rằng: Thơ có hai cái vực, đó là vực ý và vực nhạc. Nếu thơ rơi vào vực nhạc thì dễ thánh thót, du dương, ngân nga, dễ làm đắm say lòng người, nhưng dễ nông cạn, thậm chí hời hợt. Nếu rơi vào vực ý thì thơ sẽ sâu, nhưng dễ khô, thiếu xanh non, tươi tốt. Cho nên thơ hay là thơ nên đứng giáp ranh giữa hai cái vực đó, giữ thăng bằng giữa hai vực đó như giữ thăng bằng đôi cánh của thi ca, không nên nghiêng hay chặt đứt một cánh nào. Với sự nhận chân như thế, qua tập thơ “Cuộc người” tôi thấy nhà thơ Đặng Cương Lăng cần có sự cân chỉnh lại cho thăng bằng giữa hai vực ý và nhạc như nhà thơ họ Chế đã chỉ ra.

 

Hai là, về tư tưởng nghệ thuật, tức là giá trị tư tưởng của tác phẩm, ở đây cũng có hai vấn đề: Tình và lý. Nếu nghiêng lệch về lý thì dễ nhẹ về tình, tức cảm xúc giảm, hồn thơ yểu, thiếu ngân nga, ít dư âm. Nếu nghiêng lệch về tình thì dễ nhẹ lý, tức khô khan, không sâu. Mà thơ thì cảm là hàng đầu, trong đó có cả cảm nhận, cảm thức, cảm nghiệm, chứ không phải là khô cứng, áp đặt. Cho nên thơ phải chú trọng cả tình và lý, chuyên chú vào con người thì mới tạo được sự đồng cảm và sẻ chia, có được tri ân, tri kỷ. Như vậy thơ mới có dư ba, dư âm. Nói như vua Tự Đức là: “Thi nhân một nòi huyễn ảnh/ Dư âm sen trắng nở người”. Hay như nhà thơ Thu Bồn đã viết: “Mai ngày về với Cửu Long/ Chảy hoài rồi nước sẽ trong như người”. Ở tập thơ “Cuộc người” này, tôi thấy nhà thơ Đặng Cương Lăng cần cân chỉnh lại giữa tình và lý cho phù hợp. Nếu được như vậy, thì nhà thơ Đặng Cương Lăng sẽ có thể men theo giữa hai khu vực lạ và quen của thơ, tiếp tục đưa thơ mình tiến lên một bước mới, để có nhiều bài thơ hay hơn. Cuộc bứt phá của anh sau “Cuộc người” phải chăng sẽ là như vậy?

 

Với tình cảm đồng hương Hà Nam, tôi xin chúc mừng “Cuộc người”, chúc mừng nhà thơ Đặng Cương Lăng. Xin gửi tới anh hy vọng và sự chờ đợi.

 

Phố Vương Thừa Vũ - Hà Nội

4 giờ sáng ngày 17-1-2018
Quang Hoài
(nhavantphcm.com.vn)

CÁC SÁCH KHÁC
Mảnh đất, đời người trong “Dòng sông nước đỏ”
Con gái GS Đặng Thai Mai ra mắt hồi ký “Hoài niệm và mộng du”
'Chốn cô độc của linh hồn' - tác phẩm phi thường về sự tha hóa
Nguyễn Kim Huy kéo co với... thơ!
Tập thơ có số phận không bình thường
Nhà thơ Nguyễn Phong Việt ra mắt tác phẩm mới
Bật cúc đêm - thơ Lương Cẩm Quyên
"Cỏ mã linh" - những lát cắt nhiều màu về thân phận phụ nữ Việt từ hậu chiến đến đương đại
"Nâng niu" của Lê Giang - Chan chứa ân tình
Trang sách chữa lành đất đai và tâm hồn
Những tác phẩm "bị quên lãng" gần 60 năm của nhà văn Vũ Bằng may mắn được tìm thấy
"Nhẹ bước lãng du" cùng Nguyễn Chấn Hùng
Lắng đọng cùng "Những mùa hoa anh nói"
Vũ Minh Quyền thức cùng "Lá khuya"
Lưu Vĩ Lân: Người đi tìm mật đạo
'Dưới bóng những cô gái đương hoa' ra mắt bản tiếng Việt sau 100 năm
Tiểu thuyết Tuổi 20 yêu dấu
Câu chuyện của chàng nhân mã và lời cảnh tỉnh cho con người
Ngoài 'Chùa Hương', Nguyễn Nhược Pháp còn những tác phẩm nào?
Cuốn tiểu thuyết lịch sử chương hồi đầu tiên ở Việt Nam
Thứ hai, ngày 17/12/2018
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn