GIỚI THIỆU SÁCH
Chuyện nghiện thuốc phiện và cai nghiện trong hồi ký của Vũ Bằng

“Phù dung ơi, vĩnh biệt!” không chỉ là tiếng lòng của một văn sĩ tài hoa trót bén duyên với làn khói bạc mà còn như một tư liệu lột tả chân thực xã hội nước ta thời Pháp thuộc.

Tác phẩm ghi lại hành trình từ nghiện đến cai nghiện, mà vế sau, Cai, đã được tác giả Vũ Bằng nhấn mạnh ngay khi nó được đăng báo từng kỳ trên Trung Bắc chủ nhật, và sau đó là in sách (1942).

Trên báo và trên ấn bản đầu, sách lấy nhan đề là Cai. “Nhưng vì lúc ra hậu phương, có nhiều bạn thấy chữ ‘cai’ lại tưởng tôi viết về đời cai, lính nên lần này tái bản tôi đổi tên sách ra là Phù dung ơi, vĩnh biệt!”, Vũ Bằng cho biết.

Khởi nguồn từ một truyền thống xa xưa, hút thuốc phiện có thể được dung túng và chỉ quy vào “thói xấu” khi quá lạm dụng nó. Đáng kể hơn, xu hướng ca ngợi thuốc phiện như một thần dược tạo sinh cảm hứng, năng lực sáng tạo đã được chính các văn sĩ khởi đầu.

Những danh từ mĩ miều như “phù dung, ả phiền” được dùng để gọi thuốc phiện đã dần dẫn dắt không ít giấc mộng đuổi theo biểu tượng của sự giải thoát, phiêu lưu, lạc thú. Chính nhà văn Vũ Bằng cũng bắt đầu bén duyên với ả phù dung.

Ở tuổi đôi mươi trẻ trung, không phải quá lao đao sinh kế, lại vừa có chút tiếng tăm trên văn đàn, Vũ Bằng tự cho phép mình hút thuốc phiện, lúc đầu thử chơi nhưng nhanh chóng thành cơn nghiện và trói chặt nhà văn tương lai vào những khốn đốn khó lường.

Quãng thời gian sử dụng thân xác theo cách đó, như về sau Vũ Bằng thuật lại, gói gọn trong tư thế “hút quên chết”, từ “hút ở tiệm” chuyển sang “hút tại gia”, kéo dài từ sáng đến tối, hợp nhất hình hài thân xác với bàn đèn, dọc tẩu và làn khói.

Phải gần năm năm như thế và tưởng chừng sẽ kết thúc cuộc đời theo cách không thể bi thảm hơn nếu Vũ Bằng không quyết định cai và cai được thuốc phiện.

Chuyen nghien thuoc phien va cai nghien trong hoi ky cua Vu Bang hinh anh 2
Đông Dương thời Pháp thuộc bị đầu độc bằng thuốc phiện.

Cái kết có hậu này mang đậm ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Nó không chỉ cho người đọc nhận thấy sự chuyển hóa từ sai lầm, tăm tối sang đúng đắn, sáng lạn mà sâu sa còn ở sự xác nhận tội lỗi là một “trạng huống” dễ xảy ra với bất kỳ ai.

Đọc Phù dung ơi, vĩnh biệt! thay vì ngưỡng mộ thái quá ý chí của con người, hãy tỉnh táo nhận thấy rằng, không nên tuyệt đối hóa sự chính xác mà nên thông cảm trước mỗi lựa chọn của người đời.

Phù dung ơi, vĩnh biệt! là một tác phẩm thể hiện rõ nét tài năng diễn tả nội tâm nhân vật của Vũ Bằng mà ở đây là của chính nhà văn. Chúng ta hiểu hơn cái cảm giác của cơn say thuốc nó vật vã, tê tái ra sao. Nó ngấm vào từng thớ thịt của con người như thế nào.

“...từ chỗ sâu thẳm nhất của dạ dày tôi, khởi lên một trận thủy chiến dữ dội mà từ thuở cha sinh mẹ đẻ tôi chưa thấy bao giờ. Tôi có cảm tưởng như cả người sắp nhão ra thành bùn. Người tôi đẫm mồ những mồ hôi: mồ hôi ở lưng, mồ hôi ở trán, mồ hôi ở gót chân, mồ hôi ở bụng và mồ hôi ở cả lòng trắng con mắt chui ra nữa. À, à. Say thuốc phiện là thế này đây.”

Việc tác phẩm Phù dung ơi, vĩnh biệt! ra đời và được in thành sách, riêng nhà văn không có ý niệm gì hết, chỉ muốn mượn giấy để ghi lại một quãng đời sa đọa đã qua và không hề dám có ý nghĩ “nhát” ai, khuyên ai. Sau nữa, Vũ Bằng muốn nhân đây, tưởng nhớ lại các bạn đã mất, những người bạn cùng thời chung sống trong làn mây khói.

Trong chuyên khảo Thuốc phiện và chính quyền thuộc địa ở châu Á, Philippe Le Failler đã trích lại những con số gây rùng mình về thuốc phiện: năm 1908 có hơn 215.868 người Việt hút thuốc phiện, trải khắp ba kỳ; các tiệm hút tuy giảm đều từ 1513 tiệm (năm 1918) xuống còn 1224 tiệm (năm 1929) nhưng các biện pháp cấm vẫn ít khi được áp dụng trong khi giá những hộp thuốc phiện theo từng loại thì không ngừng tăng; số người vào viện và chết vì thuốc phiện có lúc lên tới hàng trăm (như các năm 1930, 1937, 1938, 1941...) không chỉ nam giới mà còn có cả phụ nữ.

Vũ Bằng (1913 - 1984) tên thật là Vũ Đăng Bằng, sinh tại Hà Nội nhưng quê gốc ở làng Lương Ngọc, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương. Ông có tiếng trong làng văn làng báo kể từ thời tiền chiến. Ông có sở trường viết truyện ngắn, tùy bút, hồi ký.... Sáng tác của ông rất phong phú, đa dạng, phần nào thể hiện hoạt động rất rộng của ông trong lĩnh vực báo chí, xuất bản.

Một số tác phẩm tiêu biểu của Vũ Bằng phải kể đến như:

Cai (tức Phù dung ơi, vĩnh biệt!, hồi ký, 1944), Miếng ngon Hà Nội (bút ký, 1960), Món lạ miền Nam (bút ký, 1969), Bốn mươi năm nói láo (hồi ký, 1969), Khảo về tiểu thuyết(biên khảo, 1969), Thương nhớ mười hai (bút ký, 1972), Bóng ma nhà mệ Hoạt (tiểu thuyết, 1973).

Vũ Hậu

(news.zing.vn)
CÁC SÁCH KHÁC
Văn nghệ với người lính và thời cuộc
Tôn trọng khác biệt làm nên hạnh phúc
Đi tìm bản ngã, một hành trình vô tận
Tâm - tài những cây bút nữ
Những mảnh ký ức đẹp
Cổ tích là gì trong đời thường hôm nay?
Từ cuộc trở về của “Miền thơ ấu”
Sức hấp dẫn của một tác phẩm lý luận
Nhà văn Trần Đức Tiến ‘dụ’ trẻ em bằng truyện đồng thoại
Khai phá ẩn ức nội tâm trong mỗi chúng ta
Thánh hội họa Raphael - khí chất của một vị hoàng tử
Lã Nguyên và Phê bình Kí hiệu học
‘Tuổi 20 yêu dấu’ của Nguyễn Huy Thiệp lần đầu xuất bản trong nước
Câu chuyện kỳ lạ về người sinh ra ở tuổi 70 và chết đi là đứa trẻ
Búp bê nhỏ xíu và chàng khổng lồ
Những mùa gió rát - Thổi qua những phận người
“Tôi đã trở về trên núi cao” của nhà văn Đỗ Bích Thuý
Chắt chiu thương nhớ...
Tìm thấy ánh sáng từ thơ
Gặp một Haruki Murakami chân thật ở tiểu thuyết đầu tay
Thứ ba, ngày 23/10/2018
Tôi tự do, cho dù xung quanh tôi là những luật lệ gì. Nếu tôi thấy chúng có thể chấp nhận được, tôi chấp nhận chúng; nếu tôi thấy chúng quá khó chịu, tôi phá vỡ chúng. Tôi tự do bởi tôi biết bản thân tôi chịu trách nhiệm trước lương tri mình vì mọi điều t
Robert A Heinlein

Đừng âu sầu khi nói lời tạm biệt, lời tạm biệt là cần thiết trước khi ta có thể gặp lại nhau, và gặp lại nhau, cho dù sau khoảng thời gian ngắn ngủi hay sau cả một đời, là điều chắc chắn sẽ xảy ra với những người bạn hữu.
Richard Bach

Một người bạn cũng giống như ngôi sao bắc đẩu, bạn trông vào họ khi bạn lạc đường.
Khuyết danh

Tình yêu không không phải toàn bộ đều là cơn mê sảng, nhưng nó có rất nhiều điểm giống.
Thomas Carlyle

Thành công trong tình yêu không phụ thuộc nhiều vào việc tìm được người có thể làm bạn hạnh phúc bằng việc trốn thoát vô số người có thể làm bạn khổ sở.
Khuyết danh

Cũng như thung lũng cho ngọn núi chiều cao, khổ đau cho lạc thú ý nghĩa; cũng như mạch nước là nguồn của suối, nghịch cảnh sâu sắc có thể là châu báu.
William Arthur Ward

Sự mất mát khiến chúng ta trống rỗng - nhưng hãy học cách không để sự đau khổ đóng lại trái tim và tâm hồn mình. Hãy để cuộc đời đổ đầy lại bạn. Dưới đáy u sầu, dường như điều đó là không thể - nhưng những niềm vui mới đang chờ đợi để lấp đầy khoảng trống
Pam Brown

Hãy yêu tôi khi tôi ít xứng đáng với tình yêu ấy nhất, Bởi đó là lúc tôi thực sự cần nó.
Tục ngữ Thụy Điển

Đừng đếm những gì bạn đã mất, hãy quý trọng những gì bạn đang có và lên kế hoạch cho những gì sẽ đạt được bởi quá khứ không bao giờ trở lại, nhưng tương lai có thể bù đắp cho mất mát.
Khuyết danh

Đôi lúc cũng cần thiết dừng chân trong cuộc hành trình theo đuổi hạnh phúc, và chỉ đơn giản là cảm thấy hạnh phúc.
Guillaume Apollinaire

Tôi, không phải tình huống, có sức mạnh làm tôi hạnh phúc hay bất hạnh ngày hôm nay. Tôi có thể chọn nó sẽ thế nào. Ngày hôm qua đã chết. Ngày mai còn chưa tới. Tôi chỉ có một ngày, Hôm nay, Và tôi sẽ hạnh phúc với nó.
Groucho Marx

Khi một cây sồi đổ, cả khu rừng vang vọng tiếng đổ của nó, nhưng hàng trăm hạt sồi được cơn gió thoảng qua lặng lẽ gieo.
Thomas Carlyle

Thứ duy nhất có thể cứu được thế giới là phục hồi nhận thức của thế giới. Đó là công việc của thi ca.
Allen Ginsberg

Tình yêu là trạng thái mà khi đó hạnh phúc của một người khác trở nên cực kỳ quan trọng đối với hạnh phúc của bạn.
Robert A Heinlein

Với những kẻ độc ác, mọi thứ đều là cái cớ.
Voltaire

Giấy phép thiết lập trang thông tin điện tử trên Internet : Số 11/GP - BC Do Bộ thông tin và truyền thông , Cục Báo chí cấp ngày 10 tháng 01 năm 2008.
- Địa chỉ: K54/10 - Ông Ích Khiêm, Thành phố Đà Nẵng
- Điện thoại : 0511-3821434 - Fax: 0511-3519300,
- Tổng biên tập: Nguyễn Thị Thu Hương
- Email: lhvhntdanang@gmail.com - Website: vannghedanang.org.vn